आ नो॑ दे॒वाना॒मुप॑ वेतु॒ शंसो॒ विश्वे॑भिस्तु॒रैरव॑से॒ यज॑त्रः ।
तेभि॑र्व॒यं सु॑ष॒खायो॑ भवेम॒ तर॑न्तो॒ विश्वा॑ दुरि॒ता स्या॑म
ā no devānāmupa vetu śaṃso viśvebhisturairavase yajatraḥ |
tebhirvayaṃ suṣakhāyo bhavema taranto viśvā duritā syāma
Mandala 10
Sukta 31: What was the tree of creation?
Rishi: कवष ऐलूषः · Devata: विश्वे देवाः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 31 of 191
What happens in this chapter
What was the tree of creation?
Kavasha Ailusha praises the Vishvedevas in eleven trishtubh verses. Let our praise reach the Devas; through their friendship may we cross every trouble. A man should seek wealth by the path of rita and with homage, take counsel with his own mind and grasp the better skill. Then the famous question: what was the wood, what was that tree, from which they carved heaven and earth? The two stand unaging while days and dawns grow old. There is nothing beyond this: the bull bears heaven and earth. The hymn closes naming Kanva as son of one who sits among men, and the udder of rita that swelled for Krishna.
परि॑ चि॒न्मर्तो॒ द्रवि॑णं ममन्यादृ॒तस्य॑ प॒था नम॒सा वि॑वासेत् ।
उ॒त स्वेन॒ क्रतु॑ना॒ सं व॑देत॒ श्रेयां॑सं॒ दक्षं॒ मन॑सा जगृभ्यात्
pari cinmarto draviṇaṃ mamanyādṛtasya pathā namasā vivāset |
uta svena kratunā saṃ vadeta śreyāṃsaṃ dakṣaṃ manasā jagṛbhyāt
अधा॑यि धी॒तिरस॑सृग्र॒मंशा॑स्ती॒र्थे न द॒स्ममुप॑ य॒न्त्यूमा॑ः ।
अ॒भ्या॑नश्म सुवि॒तस्य॑ शू॒षं नवे॑दसो अ॒मृता॑नामभूम
adhāyi dhītirasasṛgramaṃśāstīrthe na dasmamupa yantyūmāḥ |
abhyānaśma suvitasya śūṣaṃ navedaso amṛtānāmabhūma
नित्य॑श्चाकन्या॒त्स्वप॑ति॒र्दमू॑ना॒ यस्मा॑ उ दे॒वः स॑वि॒ता ज॒जान॑ ।
भगो॑ वा॒ गोभि॑रर्य॒मेम॑नज्या॒त्सो अ॑स्मै॒ चारु॑श्छदयदु॒त स्या॑त्
nityaścākanyātsvapatirdamūnā yasmā u devaḥ savitā jajāna |
bhago vā gobhiraryamemanajyātso asmai cāruśchadayaduta syāt
इ॒यं सा भू॑या उ॒षसा॑मिव॒ क्षा यद्ध॑ क्षु॒मन्त॒ः शव॑सा स॒माय॑न् ।
अ॒स्य स्तु॒तिं ज॑रि॒तुर्भिक्ष॑माणा॒ आ न॑ः श॒ग्मास॒ उप॑ यन्तु॒ वाजा॑ः
iyaṃ sā bhūyā uṣasāmiva kṣā yaddha kṣumantaḥ śavasā samāyan |
asya stutiṃ jariturbhikṣamāṇā ā naḥ śagmāsa upa yantu vājāḥ
अ॒स्येदे॒षा सु॑म॒तिः प॑प्रथा॒नाभ॑वत्पू॒र्व्या भूम॑ना॒ गौः ।
अ॒स्य सनी॑ळा॒ असु॑रस्य॒ योनौ॑ समा॒न आ भर॑णे॒ बिभ्र॑माणाः
asyedeṣā sumatiḥ paprathānābhavatpūrvyā bhūmanā gauḥ |
asya sanīḻā asurasya yonau samāna ā bharaṇe bibhramāṇāḥ
किं स्वि॒द्वनं॒ क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑स॒ यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः ।
सं॒त॒स्था॒ने अ॒जरे॑ इ॒तऊ॑ती॒ अहा॑नि पू॒र्वीरु॒षसो॑ जरन्त
kiṃ svidvanaṃ ka u sa vṛkṣa āsa yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ |
saṃtasthāne ajare itaūtī ahāni pūrvīruṣaso jaranta
नैताव॑दे॒ना प॒रो अ॒न्यद॑स्त्यु॒क्षा स द्यावा॑पृथि॒वी बि॑भर्ति ।
त्वचं॑ प॒वित्रं॑ कृणुत स्व॒धावा॒न्यदीं॒ सूर्यं॒ न ह॒रितो॒ वह॑न्ति
naitāvadenā paro anyadastyukṣā sa dyāvāpṛthivī bibharti |
tvacaṃ pavitraṃ kṛṇuta svadhāvānyadīṃ sūryaṃ na harito vahanti
स्ते॒गो न क्षामत्ये॑ति पृ॒थ्वीं मिहं॒ न वातो॒ वि ह॑ वाति॒ भूम॑ ।
मि॒त्रो यत्र॒ वरु॑णो अ॒ज्यमा॑नो॒ऽग्निर्वने॒ न व्यसृ॑ष्ट॒ शोक॑म्
stego na kṣāmatyeti pṛthvīṃ mihaṃ na vāto vi ha vāti bhūma |
mitro yatra varuṇo ajyamāno'gnirvane na vyasṛṣṭa śokam
स्त॒रीर्यत्सूत॑ स॒द्यो अ॒ज्यमा॑ना॒ व्यथि॑रव्य॒थीः कृ॑णुत॒ स्वगो॑पा ।
पु॒त्रो यत्पूर्व॑ः पि॒त्रोर्जनि॑ष्ट श॒म्यां गौर्ज॑गार॒ यद्ध॑ पृ॒च्छान्
starīryatsūta sadyo ajyamānā vyathiravyathīḥ kṛṇuta svagopā |
putro yatpūrvaḥ pitrorjaniṣṭa śamyāṃ gaurjagāra yaddha pṛcchān
उ॒त कण्वं॑ नृ॒षद॑ः पु॒त्रमा॑हुरु॒त श्या॒वो धन॒माद॑त्त वा॒जी ।
प्र कृ॒ष्णाय॒ रुश॑दपिन्व॒तोध॑रृ॒तमत्र॒ नकि॑रस्मा अपीपेत्
uta kaṇvaṃ nṛṣadaḥ putramāhuruta śyāvo dhanamādatta vājī |
pra kṛṣṇāya ruśadapinvatodharṛtamatra nakirasmā apīpet
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)