Mandala 10

Sukta 123: Vena, the longing one, on heaven's vault

Rishi: वेनो भार्गवः · Devata: वेनः · Metre: त्रिष्टुप्

8 verses · 123 of 191

What happens in this chapter

Vena, the longing one, on heaven's vault

Vena Bhargava praises Vena in trishtubh. Vena, wrapped in light, urges on the dappled cow's offspring in the measuring-out of space; at the meeting of the waters and the sun the sages lick him with their thoughts as a calf. Vena raises the wave from the ocean; the mothers low together toward the calf on the ridge of Rita. An apsara, smiling, holds her beloved in the highest heaven. Those who long for him in their hearts saw him as the golden-winged bird flying to the vault, messenger of Varuna. The Gandharva stands upright on the vault, bearing bright weapons, clothed in a fragrant mantle.

123.1

अ॒यं वे॒नश्चो॑दय॒त्पृश्नि॑गर्भा॒ ज्योति॑र्जरायू॒ रज॑सो वि॒माने॑ ।
इ॒मम॒पां सं॑ग॒मे सूर्य॑स्य॒ शिशुं॒ न विप्रा॑ म॒तिभी॑ रिहन्ति

ayaṃ venaścodayatpṛśnigarbhā jyotirjarāyū rajaso vimāne |
imamapāṃ saṃgame sūryasya śiśuṃ na viprā matibhī rihanti

123.2

स॒मु॒द्रादू॒र्मिमुदि॑यर्ति वे॒नो न॑भो॒जाः पृ॒ष्ठं ह॑र्य॒तस्य॑ दर्शि ।
ऋ॒तस्य॒ साना॒वधि॑ वि॒ष्टपि॒ भ्राट् स॑मा॒नं योनि॑म॒भ्य॑नूषत॒ व्राः

samudrādūrmimudiyarti veno nabhojāḥ pṛṣṭhaṃ haryatasya darśi |
ṛtasya sānāvadhi viṣṭapi bhrāṭ samānaṃ yonimabhyanūṣata vrāḥ

123.3

स॒मा॒नं पू॒र्वीर॒भि वा॑वशा॒नास्तिष्ठ॑न्व॒त्सस्य॑ मा॒तर॒ः सनी॑ळाः ।
ऋ॒तस्य॒ साना॒वधि॑ चक्रमा॒णा रि॒हन्ति॒ मध्वो॑ अ॒मृत॑स्य॒ वाणी॑ः

samānaṃ pūrvīrabhi vāvaśānāstiṣṭhanvatsasya mātaraḥ sanīḻāḥ |
ṛtasya sānāvadhi cakramāṇā rihanti madhvo amṛtasya vāṇīḥ

123.4

जा॒नन्तो॑ रू॒पम॑कृपन्त॒ विप्रा॑ मृ॒गस्य॒ घोषं॑ महि॒षस्य॒ हि ग्मन् ।
ऋ॒तेन॒ यन्तो॒ अधि॒ सिन्धु॑मस्थुर्वि॒दद्ग॑न्ध॒र्वो अ॒मृता॑नि॒ नाम॑

jānanto rūpamakṛpanta viprā mṛgasya ghoṣaṃ mahiṣasya hi gman |
ṛtena yanto adhi sindhumasthurvidadgandharvo amṛtāni nāma

123.5

अ॒प्स॒रा जा॒रमु॑पसिष्मिया॒णा योषा॑ बिभर्ति पर॒मे व्यो॑मन् ।
चर॑त्प्रि॒यस्य॒ योनि॑षु प्रि॒यः सन्सीद॑त्प॒क्षे हि॑र॒ण्यये॒ स वे॒नः

apsarā jāramupasiṣmiyāṇā yoṣā bibharti parame vyoman |
caratpriyasya yoniṣu priyaḥ sansīdatpakṣe hiraṇyaye sa venaḥ

123.6

नाके॑ सुप॒र्णमुप॒ यत्पत॑न्तं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्षत त्वा ।
हिर॑ण्यपक्षं॒ वरु॑णस्य दू॒तं य॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्

nāke suparṇamupa yatpatantaṃ hṛdā venanto abhyacakṣata tvā |
hiraṇyapakṣaṃ varuṇasya dūtaṃ yamasya yonau śakunaṃ bhuraṇyum

123.7

ऊ॒र्ध्वो ग॑न्ध॒र्वो अधि॒ नाके॑ अस्थात्प्र॒त्यङ्चि॒त्रा बिभ्र॑द॒स्यायु॑धानि ।
वसा॑नो॒ अत्कं॑ सुर॒भिं दृ॒शे कं स्व१॒॑र्ण नाम॑ जनत प्रि॒याणि॑

ūrdhvo gandharvo adhi nāke asthātpratyaṅcitrā bibhradasyāyudhāni |
vasāno atkaṃ surabhiṃ dṛśe kaṃ svarṇa nāma janata priyāṇi

123.8

द्र॒प्सः स॑मु॒द्रम॒भि यज्जिगा॑ति॒ पश्य॒न्गृध्र॑स्य॒ चक्ष॑सा॒ विध॑र्मन् ।
भा॒नुः शु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॑ चका॒नस्तृ॒तीये॑ चक्रे॒ रज॑सि प्रि॒याणि॑

drapsaḥ samudramabhi yajjigāti paśyangṛdhrasya cakṣasā vidharman |
bhānuḥ śukreṇa śociṣā cakānastṛtīye cakre rajasi priyāṇi

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)