Mandala 1

Sukta 36: Agni, the ancient messenger of Kanva

Rishi: कण्वो घौरः · Devata: अग्निः, १३-१४ यूपो वा · Metre: प्रगाथ - विषमा बृहत्यः, समाः सतोबृहत्यः (१३ उपरिष्टाद्बृहती। ऐ.ब्रा. २.२ चरणच्छेदः)

20 verses · 36 of 191

What happens in this chapter

Agni, the ancient messenger of Kanva

Kanva Ghaura praises Agni, the mighty one of the many god-seeking peoples, in alternating brihati and satobrihati verses. We choose you as messenger and all-knowing hotar; your flames spread and touch the sky. Gladdening hotar, lord of the house, in you are joined all the firm vows the gods made. Release your smoke, ruddy and fair to see. The gods set you here for Manu; Kanva and Medhyatithi kindled you from rita. Verses 13 and 14, also used for the yupa, ask him to stand up straight like Savitar for our help and guard us from distress. Burn every devourer, the poet asks.

36.1

प्र वो॑ य॒ह्वं पु॑रू॒णां वि॒शां दे॑वय॒तीना॑म् ।
अ॒ग्निं सू॒क्तेभि॒र्वचो॑भिरीमहे॒ यं सी॒मिद॒न्य ईळ॑ते

pra vo yahvaṃ purūṇāṃ viśāṃ devayatīnām |
agniṃ sūktebhirvacobhirīmahe yaṃ sīmidanya īḻate

36.2

जना॑सो अ॒ग्निं द॑धिरे सहो॒वृधं॑ ह॒विष्म॑न्तो विधेम ते ।
स त्वं नो॑ अ॒द्य सु॒मना॑ इ॒हावि॒ता भवा॒ वाजे॑षु सन्त्य

janāso agniṃ dadhire sahovṛdhaṃ haviṣmanto vidhema te |
sa tvaṃ no adya sumanā ihāvitā bhavā vājeṣu santya

36.3

प्र त्वा॑ दू॒तं वृ॑णीमहे॒ होता॑रं वि॒श्ववे॑दसम् ।
म॒हस्ते॑ स॒तो वि च॑रन्त्य॒र्चयो॑ दि॒वि स्पृ॑शन्ति भा॒नव॑ः

pra tvā dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasam |
mahaste sato vi carantyarcayo divi spṛśanti bhānavaḥ

36.4

दे॒वास॑स्त्वा॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा सं दू॒तं प्र॒त्नमि॑न्धते ।
विश्वं॒ सो अ॑ग्ने जयति॒ त्वया॒ धनं॒ यस्ते॑ द॒दाश॒ मर्त्य॑ः

devāsastvā varuṇo mitro aryamā saṃ dūtaṃ pratnamindhate |
viśvaṃ so agne jayati tvayā dhanaṃ yaste dadāśa martyaḥ

36.5

म॒न्द्रो होता॑ गृ॒हप॑ति॒रग्ने॑ दू॒तो वि॒शाम॑सि ।
त्वे विश्वा॒ संग॑तानि व्र॒ता ध्रु॒वा यानि॑ दे॒वा अकृ॑ण्वत

mandro hotā gṛhapatiragne dūto viśāmasi |
tve viśvā saṃgatāni vratā dhruvā yāni devā akṛṇvata

36.6

त्वे इद॑ग्ने सु॒भगे॑ यविष्ठ्य॒ विश्व॒मा हू॑यते ह॒विः ।
स त्वं नो॑ अ॒द्य सु॒मना॑ उ॒ताप॒रं यक्षि॑ दे॒वान्सु॒वीर्या॑

tve idagne subhage yaviṣṭhya viśvamā hūyate haviḥ |
sa tvaṃ no adya sumanā utāparaṃ yakṣi devānsuvīryā

36.7

तं घे॑मि॒त्था न॑म॒स्विन॒ उप॑ स्व॒राज॑मासते ।
होत्रा॑भिर॒ग्निं मनु॑ष॒ः समि॑न्धते तिति॒र्वांसो॒ अति॒ स्रिध॑ः

taṃ ghemitthā namasvina upa svarājamāsate |
hotrābhiragniṃ manuṣaḥ samindhate titirvāṃso ati sridhaḥ

36.8

घ्नन्तो॑ वृ॒त्रम॑तर॒न्रोद॑सी अ॒प उ॒रु क्षया॑य चक्रिरे ।
भुव॒त्कण्वे॒ वृषा॑ द्यु॒म्न्याहु॑त॒ः क्रन्द॒दश्वो॒ गवि॑ष्टिषु

ghnanto vṛtramataranrodasī apa uru kṣayāya cakrire |
bhuvatkaṇve vṛṣā dyumnyāhutaḥ krandadaśvo gaviṣṭiṣu

36.9

सं सी॑दस्व म॒हाँ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः ।
वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्

saṃ sīdasva mahām̐ asi śocasva devavītamaḥ |
vi dhūmamagne aruṣaṃ miyedhya sṛja praśasta darśatam

36.10

यं त्वा॑ दे॒वासो॒ मन॑वे द॒धुरि॒ह यजि॑ष्ठं हव्यवाहन ।
यं कण्वो॒ मेध्या॑तिथिर्धन॒स्पृतं॒ यं वृषा॒ यमु॑पस्तु॒तः

yaṃ tvā devāso manave dadhuriha yajiṣṭhaṃ havyavāhana |
yaṃ kaṇvo medhyātithirdhanaspṛtaṃ yaṃ vṛṣā yamupastutaḥ

36.11

यम॒ग्निं मेध्या॑तिथि॒ः कण्व॑ ई॒ध ऋ॒तादधि॑ ।
तस्य॒ प्रेषो॑ दीदियु॒स्तमि॒मा ऋच॒स्तम॒ग्निं व॑र्धयामसि

yamagniṃ medhyātithiḥ kaṇva īdha ṛtādadhi |
tasya preṣo dīdiyustamimā ṛcastamagniṃ vardhayāmasi

36.12

रा॒यस्पू॑र्धि स्वधा॒वोऽस्ति॒ हि तेऽग्ने॑ दे॒वेष्वाप्य॑म् ।
त्वं वाज॑स्य॒ श्रुत्य॑स्य राजसि॒ स नो॑ मृळ म॒हाँ अ॑सि

rāyaspūrdhi svadhāvo'sti hi te'gne deveṣvāpyam |
tvaṃ vājasya śrutyasya rājasi sa no mṛḻa mahām̐ asi

36.13

ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता ।
ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे

ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na savitā |
ūrdhvo vājasya sanitā yadañjibhirvāghadbhirvihvayāmahe

36.14

ऊ॒र्ध्वो न॑ः पा॒ह्यंह॑सो॒ नि के॒तुना॒ विश्वं॒ सम॒त्रिणं॑ दह ।
कृ॒धी न॑ ऊ॒र्ध्वाञ्च॒रथा॑य जी॒वसे॑ वि॒दा दे॒वेषु॑ नो॒ दुव॑ः

ūrdhvo naḥ pāhyaṃhaso ni ketunā viśvaṃ samatriṇaṃ daha |
kṛdhī na ūrdhvāñcarathāya jīvase vidā deveṣu no duvaḥ

36.15

पा॒हि नो॑ अग्ने र॒क्षस॑ः पा॒हि धू॒र्तेररा॑व्णः ।
पा॒हि रीष॑त उ॒त वा॒ जिघां॑सतो॒ बृह॑द्भानो॒ यवि॑ष्ठ्य

pāhi no agne rakṣasaḥ pāhi dhūrterarāvṇaḥ |
pāhi rīṣata uta vā jighāṃsato bṛhadbhāno yaviṣṭhya

36.16

घ॒नेव॒ विष्व॒ग्वि ज॒ह्यरा॑व्ण॒स्तपु॑र्जम्भ॒ यो अ॑स्म॒ध्रुक् ।
यो मर्त्य॒ः शिशी॑ते॒ अत्य॒क्तुभि॒र्मा न॒ः स रि॒पुरी॑शत

ghaneva viṣvagvi jahyarāvṇastapurjambha yo asmadhruk |
yo martyaḥ śiśīte atyaktubhirmā naḥ sa ripurīśata

36.17

अ॒ग्निर्व॑व्ने सु॒वीर्य॑म॒ग्निः कण्वा॑य॒ सौभ॑गम् ।
अ॒ग्निः प्राव॑न्मि॒त्रोत मेध्या॑तिथिम॒ग्निः सा॒ता उ॑पस्तु॒तम्

agnirvavne suvīryamagniḥ kaṇvāya saubhagam |
agniḥ prāvanmitrota medhyātithimagniḥ sātā upastutam

36.18

अ॒ग्निना॑ तु॒र्वशं॒ यदुं॑ परा॒वत॑ उ॒ग्रादे॑वं हवामहे ।
अ॒ग्निर्न॑य॒न्नव॑वास्त्वं बृ॒हद्र॑थं तु॒र्वीतिं॒ दस्य॑वे॒ सह॑ः

agninā turvaśaṃ yaduṃ parāvata ugrādevaṃ havāmahe |
agnirnayannavavāstvaṃ bṛhadrathaṃ turvītiṃ dasyave sahaḥ

36.19

नि त्वाम॑ग्ने॒ मनु॑र्दधे॒ ज्योति॒र्जना॑य॒ शश्व॑ते ।
दी॒देथ॒ कण्व॑ ऋ॒तजा॑त उक्षि॒तो यं न॑म॒स्यन्ति॑ कृ॒ष्टय॑ः

ni tvāmagne manurdadhe jyotirjanāya śaśvate |
dīdetha kaṇva ṛtajāta ukṣito yaṃ namasyanti kṛṣṭayaḥ

36.20

त्वे॒षासो॑ अ॒ग्नेरम॑वन्तो अ॒र्चयो॑ भी॒मासो॒ न प्रती॑तये ।
र॒क्ष॒स्विन॒ः सद॒मिद्या॑तु॒माव॑तो॒ विश्वं॒ सम॒त्रिणं॑ दह

tveṣāso agneramavanto arcayo bhīmāso na pratītaye |
rakṣasvinaḥ sadamidyātumāvato viśvaṃ samatriṇaṃ daha

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)