Mandala 1

Sukta 28: Soma pressed in the household mortar

Rishi: आजीगर्तिः शुनःशेपः स कृत्रिमो वैश्वामित्रो देवरातः · Devata: १-४ इन्द्रः, ५-६ उलूखलं, ७-८ उलूखलमुसले, ९ प्रजापतिर्हरिश्चन्द्रः, (अधिषवण-) चर्म सोमो वा · Metre: १-५ अनुष्टुप्, ७-९ गायत्री

9 verses · 28 of 191

What happens in this chapter

Soma pressed in the household mortar

Where the broad-based stone stands upright for pressing, there, Indra, take the drops pressed in the mortar and gulp them down. Shunahshepa repeats this refrain through four anushtubh verses that picture the home pressing: the two press-boards like thighs, the woman practising the to and fro of the pestle. Then he speaks to the mortar itself, yoked in house after house: sound out here like a victor's drum, press Soma for Indra. The mortar and pestle are praised as two trees that win food, champing like horses. The last verse asks that the Soma be set in the strainer on the cowhide.

28.1

यत्र॒ ग्रावा॑ पृ॒थुबु॑ध्न ऊ॒र्ध्वो भव॑ति॒ सोत॑वे ।
उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्वि॑न्द्र जल्गुलः

yatra grāvā pṛthubudhna ūrdhvo bhavati sotave |
ulūkhalasutānāmavedvindra jalgulaḥ

28.2

यत्र॒ द्वावि॑व ज॒घना॑धिषव॒ण्या॑ कृ॒ता ।
उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्वि॑न्द्र जल्गुलः

yatra dvāviva jaghanādhiṣavaṇyā kṛtā |
ulūkhalasutānāmavedvindra jalgulaḥ

28.3

यत्र॒ नार्य॑पच्य॒वमु॑पच्य॒वं च॒ शिक्ष॑ते ।
उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्वि॑न्द्र जल्गुलः

yatra nāryapacyavamupacyavaṃ ca śikṣate |
ulūkhalasutānāmavedvindra jalgulaḥ

28.4

यत्र॒ मन्थां॑ विब॒ध्नते॑ र॒श्मीन्यमि॑त॒वा इ॑व ।
उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्वि॑न्द्र जल्गुलः

yatra manthāṃ vibadhnate raśmīnyamitavā iva |
ulūkhalasutānāmavedvindra jalgulaḥ

28.5

यच्चि॒द्धि त्वं गृ॒हेगृ॑ह॒ उलू॑खलक यु॒ज्यसे॑ ।
इ॒ह द्यु॒मत्त॑मं वद॒ जय॑तामिव दुन्दु॒भिः

yacciddhi tvaṃ gṛhegṛha ulūkhalaka yujyase |
iha dyumattamaṃ vada jayatāmiva dundubhiḥ

28.6

उ॒त स्म॑ ते वनस्पते॒ वातो॒ वि वा॒त्यग्र॒मित् ।
अथो॒ इन्द्रा॑य॒ पात॑वे सु॒नु सोम॑मुलूखल

uta sma te vanaspate vāto vi vātyagramit |
atho indrāya pātave sunu somamulūkhala

28.7

आ॒य॒जी वा॑ज॒सात॑मा॒ ता ह्यु१॒॑च्चा वि॑जर्भृ॒तः ।
हरी॑ इ॒वान्धां॑सि॒ बप्स॑ता

āyajī vājasātamā tā hyuccā vijarbhṛtaḥ |
harī ivāndhāṃsi bapsatā

28.8

ता नो॑ अ॒द्य व॑नस्पती ऋ॒ष्वावृ॒ष्वेभि॑ः सो॒तृभि॑ः ।
इन्द्रा॑य॒ मधु॑मत्सुतम्

tā no adya vanaspatī ṛṣvāvṛṣvebhiḥ sotṛbhiḥ |
indrāya madhumatsutam

28.9

उच्छि॒ष्टं च॒म्वो॑र्भर॒ सोमं॑ प॒वित्र॒ आ सृ॑ज ।
नि धे॑हि॒ गोरधि॑ त्व॒चि

ucchiṣṭaṃ camvorbhara somaṃ pavitra ā sṛja |
ni dhehi goradhi tvaci

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)