Mandala 1

Sukta 23: Many gods, and the healing waters

Rishi: मेधातिथिः काण्वः · Devata: १ वायुः, २-३ इन्द्रवायूः, ४--६ मित्रावरुणौ, ७-९ इन्द्रो मरुत्वान्, १०-१२ विश्वे देवाः, १३-१५ पूषाः, १६-२२, २३(पूर्वार्धस्य) आपः, २३ (उत्तरार्धस्य), २४ अग्निः · Metre: १-१८ गायत्री, १९ पुरउष्णिक्, २१ प्रतिष्ठा, २०, २२-२४ अनुष्टुप्

24 verses · 23 of 191

What happens in this chapter

Many gods, and the healing waters

Medhatithi Kanva calls a long line of gods to the sharp, milk-mixed Soma: Vayu, Indra and Vayu swift as thought and Mitra-Varuna, Indra with the Maruts, the Vishvedevas, and Pushan, asked to find the lost Soma king as one finds a lost beast. Most of it is gayatri, the end in anushtubh and other metres. Within the waters is amrita and healing, Soma told the poet, and Agni who blesses all. The famous verse 22 asks the waters to carry away whatever wrong is in me, any harm, curse or untruth. Agni is asked for splendour, offspring and long life.

23.1

ती॒व्राः सोमा॑स॒ आ ग॑ह्या॒शीर्व॑न्तः सु॒ता इ॒मे ।
वायो॒ तान्प्रस्थि॑तान्पिब

tīvrāḥ somāsa ā gahyāśīrvantaḥ sutā ime |
vāyo tānprasthitānpiba

23.2

उ॒भा दे॒वा दि॑वि॒स्पृशे॑न्द्रवा॒यू ह॑वामहे ।
अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये॑

ubhā devā divispṛśendravāyū havāmahe |
asya somasya pītaye

23.3

इ॒न्द्र॒वा॒यू म॑नो॒जुवा॒ विप्रा॑ हवन्त ऊ॒तये॑ ।
स॒ह॒स्रा॒क्षा धि॒यस्पती॑

indravāyū manojuvā viprā havanta ūtaye |
sahasrākṣā dhiyaspatī

23.4

मि॒त्रं व॒यं ह॑वामहे॒ वरु॑णं॒ सोम॑पीतये ।
ज॒ज्ञा॒ना पू॒तद॑क्षसा

mitraṃ vayaṃ havāmahe varuṇaṃ somapītaye |
jajñānā pūtadakṣasā

23.5

ऋ॒तेन॒ यावृ॑ता॒वृधा॑वृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पती॑ ।
ता मि॒त्रावरु॑णा हुवे

ṛtena yāvṛtāvṛdhāvṛtasya jyotiṣaspatī |
tā mitrāvaruṇā huve

23.6

वरु॑णः प्रावि॒ता भु॑वन्मि॒त्रो विश्वा॑भिरू॒तिभि॑ः ।
कर॑तां नः सु॒राध॑सः

varuṇaḥ prāvitā bhuvanmitro viśvābhirūtibhiḥ |
karatāṃ naḥ surādhasaḥ

23.7

म॒रुत्व॑न्तं हवामह॒ इन्द्र॒मा सोम॑पीतये ।
स॒जूर्ग॒णेन॑ तृम्पतु

marutvantaṃ havāmaha indramā somapītaye |
sajūrgaṇena tṛmpatu

23.8

इन्द्र॑ज्येष्ठा॒ मरु॑द्गणा॒ देवा॑स॒ः पूष॑रातयः ।
विश्वे॒ मम॑ श्रुता॒ हव॑म्

indrajyeṣṭhā marudgaṇā devāsaḥ pūṣarātayaḥ |
viśve mama śrutā havam

23.9

ह॒त वृ॒त्रं सु॑दानव॒ इन्द्रे॑ण॒ सह॑सा यु॒जा ।
मा नो॑ दु॒ःशंस॑ ईशत

hata vṛtraṃ sudānava indreṇa sahasā yujā |
mā no duḥśaṃsa īśata

23.10

विश्वा॑न्दे॒वान्ह॑वामहे म॒रुत॒ः सोम॑पीतये ।
उ॒ग्रा हि पृश्नि॑मातरः

viśvāndevānhavāmahe marutaḥ somapītaye |
ugrā hi pṛśnimātaraḥ

23.11

जय॑तामिव तन्य॒तुर्म॒रुता॑मेति धृष्णु॒या ।
यच्छुभं॑ या॒थना॑ नरः

jayatāmiva tanyaturmarutāmeti dhṛṣṇuyā |
yacchubhaṃ yāthanā naraḥ

23.12

ह॒स्का॒राद्वि॒द्युत॒स्पर्यतो॑ जा॒ता अ॑वन्तु नः ।
म॒रुतो॑ मृळयन्तु नः

haskārādvidyutasparyato jātā avantu naḥ |
maruto mṛḻayantu naḥ

23.13

आ पू॑षञ्चि॒त्रब॑र्हिष॒माघृ॑णे ध॒रुणं॑ दि॒वः ।
आजा॑ न॒ष्टं यथा॑ प॒शुम्

ā pūṣañcitrabarhiṣamāghṛṇe dharuṇaṃ divaḥ |
ājā naṣṭaṃ yathā paśum

23.14

पू॒षा राजा॑न॒माघृ॑णि॒रप॑गूळ्हं॒ गुहा॑ हि॒तम् ।
अवि॑न्दच्चि॒त्रब॑र्हिषम्

pūṣā rājānamāghṛṇirapagūḻhaṃ guhā hitam |
avindaccitrabarhiṣam

23.15

उ॒तो स मह्य॒मिन्दु॑भि॒ः षड्यु॒क्ताँ अ॑नु॒सेषि॑धत् ।
गोभि॒र्यवं॒ न च॑र्कृषत्

uto sa mahyamindubhiḥ ṣaḍyuktām̐ anuseṣidhat |
gobhiryavaṃ na carkṛṣat

23.16

अ॒म्बयो॑ य॒न्त्यध्व॑भिर्जा॒मयो॑ अध्वरीय॒ताम् ।
पृ॒ञ्च॒तीर्मधु॑ना॒ पय॑ः

ambayo yantyadhvabhirjāmayo adhvarīyatām |
pṛñcatīrmadhunā payaḥ

23.17

अ॒मूर्या उप॒ सूर्ये॒ याभि॑र्वा॒ सूर्य॑ः स॒ह ।
ता नो॑ हिन्वन्त्वध्व॒रम्

amūryā upa sūrye yābhirvā sūryaḥ saha |
tā no hinvantvadhvaram

23.18

अ॒पो दे॒वीरुप॑ ह्वये॒ यत्र॒ गाव॒ः पिब॑न्ति नः ।
सिन्धु॑भ्य॒ः कर्त्वं॑ ह॒विः

apo devīrupa hvaye yatra gāvaḥ pibanti naḥ |
sindhubhyaḥ kartvaṃ haviḥ

23.19

अ॒प्स्व१॒॑न्तर॒मृत॑म॒प्सु भे॑ष॒जम॒पामु॒त प्रश॑स्तये ।
देवा॒ भव॑त वा॒जिन॑ः

apsvantaramṛtamapsu bheṣajamapāmuta praśastaye |
devā bhavata vājinaḥ

23.20

अ॒प्सु मे॒ सोमो॑ अब्रवीद॒न्तर्विश्वा॑नि भेष॒जा ।
अ॒ग्निं च॑ वि॒श्वश॑म्भुव॒माप॑श्च वि॒श्वभे॑षजीः

apsu me somo abravīdantarviśvāni bheṣajā |
agniṃ ca viśvaśambhuvamāpaśca viśvabheṣajīḥ

23.21

आप॑ः पृणी॒त भे॑ष॒जं वरू॑थं त॒न्वे॒३॒॑ मम॑ ।
ज्योक्च॒ सूर्यं॑ दृ॒शे

āpaḥ pṛṇīta bheṣajaṃ varūthaṃ tanve mama |
jyokca sūryaṃ dṛśe

23.22

इ॒दमा॑प॒ः प्र व॑हत॒ यत्किं च॑ दुरि॒तं मयि॑ ।
यद्वा॒हम॑भिदु॒द्रोह॒ यद्वा॑ शे॒प उ॒तानृ॑तम्

idamāpaḥ pra vahata yatkiṃ ca duritaṃ mayi |
yadvāhamabhidudroha yadvā śepa utānṛtam

23.23

आपो॑ अ॒द्यान्व॑चारिषं॒ रसे॑न॒ सम॑गस्महि ।
पय॑स्वानग्न॒ आ ग॑हि॒ तं मा॒ सं सृ॑ज॒ वर्च॑सा

āpo adyānvacāriṣaṃ rasena samagasmahi |
payasvānagna ā gahi taṃ mā saṃ sṛja varcasā

23.24

सं मा॑ग्ने॒ वर्च॑सा सृज॒ सं प्र॒जया॒ समायु॑षा ।
वि॒द्युर्मे॑ अस्य दे॒वा इन्द्रो॑ विद्यात्स॒ह ऋषि॑भिः

saṃ māgne varcasā sṛja saṃ prajayā samāyuṣā |
vidyurme asya devā indro vidyātsaha ṛṣibhiḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)