पुरा त्रेतायुगे राम बभूव बहुविस्तरम् ।
समन्ताद्योजनशतं विमृगं पक्षिवर्जितम्
purā tretāyuge rāma babhūva bahuvistaram |
samantādyojanaśataṃ vimṛgaṃ pakṣivarjitam
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः ॥ ७७ ॥
22 verses · 77 of 111
Agastya tells his story. In the Treta Yuga he came to a vast forest, empty of beasts, birds and men, yet full of fruit trees. In its middle lay a lake bright with lotuses and swans, and beside it a holy ashram with no ascetics. At dawn he saw a well-fed corpse lying in the lake. Then a splendid vimana drawn by swans descended, carrying a heavenly being attended by a thousand apsaras. The being came down, ate the corpse's flesh to his fill, rinsed his mouth and turned to leave. Agastya stopped him and asked who he was and why he ate such forbidden food. The being told him everything.
पुरा त्रेतायुगे राम बभूव बहुविस्तरम् ।
समन्ताद्योजनशतं विमृगं पक्षिवर्जितम्
purā tretāyuge rāma babhūva bahuvistaram |
samantādyojanaśataṃ vimṛgaṃ pakṣivarjitam
तस्मिन्निर्मानुषे ऽरण्ये कुर्वाणस्तप उत्तमम् ।
अहमाक्रमितुं सौम्य तदरण्यमुपागमम्
tasminnirmānuṣe 'raṇye kurvāṇastapa uttamam |
ahamākramituṃ saumya tadaraṇyamupāgamam
तस्य रूपमरण्यस्य निर्देष्टुं न शशाक ह ।
फलमूलैः सुखास्वादैर्बहुरूपैश्च पादपैः
tasya rūpamaraṇyasya nirdeṣṭuṃ na śaśāka ha |
phalamūlaiḥ sukhāsvādairbahurūpaiśca pādapaiḥ
तस्यारण्यस्य मध्ये तु सरो योजनमायतम् ।
हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्
tasyāraṇyasya madhye tu saro yojanamāyatam |
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam
पद्मोत्पलसमाकीर्णं समतिक्रान्तशैवलम् ।
तदाश्चर्यमिवात्यर्थं सुखास्वादमनुत्तमम्
padmotpalasamākīrṇaṃ samatikrāntaśaivalam |
tadāścaryamivātyarthaṃ sukhāsvādamanuttamam
अरजस्कं तथा ऽक्षोभ्यं श्रीमत्पक्षिगणायुतम् ।
समीपे तस्य सरसो महदद्भुतमाश्रमम्
arajaskaṃ tathā 'kṣobhyaṃ śrīmatpakṣigaṇāyutam |
samīpe tasya saraso mahadadbhutamāśramam
पुराणं पुण्यमत्यर्थं तपस्विजनवर्जितम् ।
तत्राहमवसं रात्रिं नैदाघीं पुरुषर्षभ
purāṇaṃ puṇyamatyarthaṃ tapasvijanavarjitam |
tatrāhamavasaṃ rātriṃ naidāghīṃ puruṣarṣabha
प्रभाते काल्यमुत्थाय सरस्तदुपचक्रमे ।
अथापश्यं शवं तत्र सुपुष्टमजरं क्वचित्
prabhāte kālyamutthāya sarastadupacakrame |
athāpaśyaṃ śavaṃ tatra supuṣṭamajaraṃ kvacit
पङ्किभेदेन पुष्टाङ्गं समाश्रितसरोवरम् ।
तिष्ठन्तं परया लक्ष्म्या तस्मिंस्तोयाशये नृप
paṅkibhedena puṣṭāṅgaṃ samāśritasarovaram |
tiṣṭhantaṃ parayā lakṣmyā tasmiṃstoyāśaye nṛpa
तमर्थं चिन्तयानो ऽहं मुहूर्तं तत्र राघव ।
उषितो ऽस्मि सरस्तीरे किन्न्विदं स्यादिति प्रभो
tamarthaṃ cintayāno 'haṃ muhūrtaṃ tatra rāghava |
uṣito 'smi sarastīre kinnvidaṃ syāditi prabho
अथापश्यं मुहूर्तेन दिव्यमद्भुतदर्शनम् ।
विमानं परमोदारं हंसयुक्तं मनोजवम्
athāpaśyaṃ muhūrtena divyamadbhutadarśanam |
vimānaṃ paramodāraṃ haṃsayuktaṃ manojavam
अत्यर्थं स्वर्गिणं त विमाने रघुनन्दन ।
उपास्ते ऽप्सरसां वीर सहस्रं दिव्यभूषणम्
atyarthaṃ svargiṇaṃ ta vimāne raghunandana |
upāste 'psarasāṃ vīra sahasraṃ divyabhūṣaṇam
गायन्ति दिव्यगेयानि वादयन्ति तथा ऽपराः ।
क्ष्वेलयन्ति तथा चान्या नृत्यन्ति च तथा ऽपराः
gāyanti divyageyāni vādayanti tathā 'parāḥ |
kṣvelayanti tathā cānyā nṛtyanti ca tathā 'parāḥ
अपराश्चन्द्ररश्म्याभैर्हेमदण्डैश्च चामरैः ।
दोधूयुर्वदनं तस्य पुण्डरीकनिभेक्षणम्
aparāścandraraśmyābhairhemadaṇḍaiśca cāmaraiḥ |
dodhūyurvadanaṃ tasya puṇḍarīkanibhekṣaṇam
ततः सिंहासनं त्यक्त्वा मेरुकूटमिवांशुमान् ।
पश्यतो मे तदा राम विमानादवरुह्य च ।
तं शवं भक्षयामास स स्वर्गी रघुनन्दन
tataḥ siṃhāsanaṃ tyaktvā merukūṭamivāṃśumān |
paśyato me tadā rāma vimānādavaruhya ca |
taṃ śavaṃ bhakṣayāmāsa sa svargī raghunandana
तथा भुक्त्वा यथाकामं मांसं बहु सुपीवरम् ।
अवतीर्य सरः स्वर्गी संस्प्रष्टुमुपचक्रमे
tathā bhuktvā yathākāmaṃ māṃsaṃ bahu supīvaram |
avatīrya saraḥ svargī saṃspraṣṭumupacakrame
उपस्पृश्य यथान्यायं स स्वर्गी रघुपुङ्गव ।
आरोढुमुपचक्राम विमानवरमुत्तमम्
upaspṛśya yathānyāyaṃ sa svargī raghupuṅgava |
āroḍhumupacakrāma vimānavaramuttamam
तमहं देवसङ्काशमारोहन्तमुदीक्ष्य वै ।
अथाहमब्रुवं वाक्यं स्वर्गिणं पुरुषर्षभ
tamahaṃ devasaṅkāśamārohantamudīkṣya vai |
athāhamabruvaṃ vākyaṃ svargiṇaṃ puruṣarṣabha
को भवान्देवसङ्काश आहारश्च विगर्हितः ।
त्वयेदं भुज्यते सौम्य किमर्थं वक्तुमर्हसि
ko bhavāndevasaṅkāśa āhāraśca vigarhitaḥ |
tvayedaṃ bhujyate saumya kimarthaṃ vaktumarhasi
कस्य स्यादीदृशो भाव आहारो देवसम्मतः ।
आश्चर्यं वर्तते सौम्य श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
kasya syādīdṛśo bhāva āhāro devasammataḥ |
āścaryaṃ vartate saumya śrotumicchāmi tattvataḥ
नाहमौपयिकं मन्ये तव भक्ष्यमिदं शवम्
nāhamaupayikaṃ manye tava bhakṣyamidaṃ śavam
इत्येवमुक्तः स नरेन्द्र नाकी कौतूहलात्सूनृतया गिरा च ।
श्रुत्वा च वाक्यं मम सर्वमेतत्सर्वं तथा चाकथयन्ममेति
ityevamuktaḥ sa narendra nākī kautūhalātsūnṛtayā girā ca |
śrutvā ca vākyaṃ mama sarvametatsarvaṃ tathā cākathayanmameti
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)