स तस्य मध्ये भवनस्य संस्थितो
महद्विमानं मणिरत्नचित्रितम् ।
प्रतप्तजाम्बूनदजालकृत्रिमं
ददर्श धीमान् पवनात्मजः कपिः
sa tasya madhye bhavanasya saṃsthito
mahadvimānaṃ maṇiratnacitritam |
prataptajāmbūnadajālakṛtrimaṃ
dadarśa dhīmān pavanātmajaḥ kapiḥ
Sundara Kanda
Sarga 8: The Pushpaka chariot described
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टमः सर्गः ॥५-८॥
8 verses · 8 of 68
What happens in this chapter
The Pushpaka chariot described
A short sarga of description. Standing in the middle of the palace, Hanuman gazes at the great Pushpaka, studded with gems and jewels, with latticework of refined gold. It cannot be measured or compared; Vishvakarma made it for himself. It moves through the sky at the will of its master, swift as the wind, unassailable, and fit only for great souls of merit and wealth won by tapas. It is made with marvels from many places, decorated like an autumn cloud, with peaks like a mountain's. It is carried by huge, fierce, sky-going beings with earrings and wide rolling eyes, who devour much and move with great speed. Hanuman looks on it with wonder, for it is beyond anything he has seen.
तदप्रमेयप्रतिकारकृत्रिमं
कृतं स्वयं साध्विति विश्वकर्मणा ।
दिवं गते वायुपथे प्रतिष्ठितं
व्यराजतादित्यपथस्य लक्ष्म तत्
tadaprameyapratikārakṛtrimaṃ
kṛtaṃ svayaṃ sādhviti viśvakarmaṇā |
divaṃ gate vāyupathe pratiṣṭhitaṃ
vyarājatādityapathasya lakṣma tat
न तत्र किंचिन्न कृतं प्रयत्नतो
न तत्र किंचिन्न महार्घरत्नवत् ।
न ते विशेषा नियताः सुरेष्वपि
न तत्र किंचिन्न महाविशेषवत्
na tatra kiṃcinna kṛtaṃ prayatnato
na tatra kiṃcinna mahārgharatnavat |
na te viśeṣā niyatāḥ sureṣvapi
na tatra kiṃcinna mahāviśeṣavat
तपः समाधानपराक्रमार्जितं
मनःसमाधानविचारचारिणम् ।
अनेकसंस्थानविशेषनिर्मितं
ततस्ततस्तुल्यविशेषनिर्मितम्
tapaḥ samādhānaparākramārjitaṃ
manaḥsamādhānavicāracāriṇam |
anekasaṃsthānaviśeṣanirmitaṃ
tatastatastulyaviśeṣanirmitam
मनः समाधाय तु शीघ्रगामिनं
दुरासदं मारुततुल्यगामिनम् ।
महात्मनां पुण्यकृतां महर्द्धिनां
यशस्विनामग्ऱ्यमुदामिवालयम्
manaḥ samādhāya tu śīghragāminaṃ
durāsadaṃ mārutatulyagāminam |
mahātmanāṃ puṇyakṛtāṃ maharddhināṃ
yaśasvināmagṟyamudāmivālayam
विशेषमालम्ब्य विशेषसंस्थितं
विचित्रकूटं बहुकूटमण्डितम् ।
मनोऽभिरामं शरदिन्दुनिर्मलं
विचित्रकूटं शिखरं गिरेर्यथा
viśeṣamālambya viśeṣasaṃsthitaṃ
vicitrakūṭaṃ bahukūṭamaṇḍitam |
mano'bhirāmaṃ śaradindunirmalaṃ
vicitrakūṭaṃ śikharaṃ gireryathā
वहन्ति यत्कुण्डलशोभितानना
महाशना व्योमचरानिशाचराः ।
विवृत्तविध्वस्तविशाललोचना
महाजवा भूतगणाः सहस्रशः
vahanti yatkuṇḍalaśobhitānanā
mahāśanā vyomacarāniśācarāḥ |
vivṛttavidhvastaviśālalocanā
mahājavā bhūtagaṇāḥ sahasraśaḥ
वसन्तपुष्पोत्करचारुदर्शनं
वसन्तमासादपि चारुदर्शनम् ।
स पुष्पकं तत्र विमानमुत्तमं
ददर्श तद् वानरवीरसत्तमः
vasantapuṣpotkaracārudarśanaṃ
vasantamāsādapi cārudarśanam |
sa puṣpakaṃ tatra vimānamuttamaṃ
dadarśa tad vānaravīrasattamaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)