Kishkindha Kanda

Sarga 63: Sampati's wings grow again

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे त्रिषष्ठितमः सर्गः ॥४-६३॥

15 verses · 63 of 67

What happens in this chapter

Sampati's wings grow again

Sampati says that after praising and instructing him with many such words, the sage entered his hermitage. Sampati crept out of the cave and climbed the Vindhya to wait for them. Since then over a hundred years have passed; he has held on to life, waiting for the right place and time. He did not do this, he says, from love of Dasharatha's son; it was the sage's command. As he speaks with the vanaras, two new wings sprout on his body before their eyes, and he rejoices. He tells them that by the sage's power his wings have grown again; let them strive, and they will surely find Sita. Then he rises from the peak to test his flight.

63.1

एतैरन्यैश्च बहुभिर्वाक्यैर्वाक्यविशारदः ।
मां प्रशस्याभ्यनुज्ञाप्य प्रविष्टः स स्वमालयम्

etairanyaiśca bahubhirvākyairvākyaviśāradaḥ |
māṃ praśasyābhyanujñāpya praviṣṭaḥ sa svamālayam

63.2

कन्दरात् तु विसर्पित्वा पर्वतस्य शनैः शनैः ।
अहं विन्ध्यं समारुह्य भवतः प्रतिपालये

kandarāt tu visarpitvā parvatasya śanaiḥ śanaiḥ |
ahaṃ vindhyaṃ samāruhya bhavataḥ pratipālaye

63.3

अद्य त्वेतस्य कालस्य वर्षं साग्रशतं गतम् ।
देशकालप्रतीक्षोऽस्मि हृदि कृत्वा मुनेर्वचः

adya tvetasya kālasya varṣaṃ sāgraśataṃ gatam |
deśakālapratīkṣo'smi hṛdi kṛtvā munervacaḥ

63.4

महाप्रस्थानमासाद्य स्वर्गते तु निशाकरे ।
मां निर्दहति संतापो वितर्कैर्बहुभिर्वृतम्

mahāprasthānamāsādya svargate tu niśākare |
māṃ nirdahati saṃtāpo vitarkairbahubhirvṛtam

63.5

उदितां मरणे बुद्धिं मुनिवाक्यैर्निवर्तये ।
बुद्धिर्या तेन मे दत्ता प्राणानां रक्षणे मम

uditāṃ maraṇe buddhiṃ munivākyairnivartaye |
buddhiryā tena me dattā prāṇānāṃ rakṣaṇe mama

63.6

सा मेऽपनयते दुःखं दीप्तेवाग्निशिखा तमः ।
बुध्यता च मया वीर्यं रावणस्य दुरात्मनः

sā me'panayate duḥkhaṃ dīptevāgniśikhā tamaḥ |
budhyatā ca mayā vīryaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ

63.7

पुत्रः संतर्जितो वाग्भिर्न त्राता मैथिली कथम् ।
तस्या विलपितं श्रुत्वा तौ च सीतावियोजितौ

putraḥ saṃtarjito vāgbhirna trātā maithilī katham |
tasyā vilapitaṃ śrutvā tau ca sītāviyojitau

63.8

न मे दशरथस्नेहात् पुत्रेणोत्पादितं प्रियम् ।
तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य संहतैर्वानरैः सह

na me daśarathasnehāt putreṇotpāditaṃ priyam |
tasya tvevaṃ bruvāṇasya saṃhatairvānaraiḥ saha

63.9

उत्पेततुस्तदा पक्षौ समक्षं वनचारिणाम् ।
स दृष्ट्वा स्वां तनुं पक्षैरुद्गतैररुणच्छदैः

utpetatustadā pakṣau samakṣaṃ vanacāriṇām |
sa dṛṣṭvā svāṃ tanuṃ pakṣairudgatairaruṇacchadaiḥ

63.10

प्रहर्षमतुलं लेभे वानरांश्चेदमब्रवीत् ।
निशाकरस्य राजर्षेः प्रसादादमितौजसः

praharṣamatulaṃ lebhe vānarāṃścedamabravīt |
niśākarasya rājarṣeḥ prasādādamitaujasaḥ

63.11

आदित्यरश्मिनिर्दग्धौ पक्षौ पुनरुपस्थितौ ।
यौवने वर्तमानस्य ममासीद् यः पराक्रमः

ādityaraśminirdagdhau pakṣau punarupasthitau |
yauvane vartamānasya mamāsīd yaḥ parākramaḥ

63.12

तमेवाद्यावगच्छामि बलं पौरुषमेव च ।
सर्वथा क्रियतां यत्नः सीतामधिगमिष्यथ

tamevādyāvagacchāmi balaṃ pauruṣameva ca |
sarvathā kriyatāṃ yatnaḥ sītāmadhigamiṣyatha

63.13

पक्षलाभो ममायं वः सिद्धिप्रत्ययकारकः ।
इत्युक्त्वा तान् हरीन् सर्वान् सम्पातिः पतगोत्तमः

pakṣalābho mamāyaṃ vaḥ siddhipratyayakārakaḥ |
ityuktvā tān harīn sarvān sampātiḥ patagottamaḥ

63.14

उत्पपात गिरेः शृङ्गाज्जिज्ञासुः खगमो गतिम् ।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा प्रतिसंहृष्टमानसाः ।
बभूवुर्हरिशार्दूला विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः

utpapāta gireḥ śṛṅgājjijñāsuḥ khagamo gatim |
tasya tad vacanaṃ śrutvā pratisaṃhṛṣṭamānasāḥ |
babhūvurhariśārdūlā vikramābhyudayonmukhāḥ

63.15

अथ पवनसमानविक्रमाः
प्लवगवराः प्रतिलब्धपौरुषाः ।
अभिजिदभिमुखां दिशं ययु-
र्जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः

atha pavanasamānavikramāḥ
plavagavarāḥ pratilabdhapauruṣāḥ |
abhijidabhimukhāṃ diśaṃ yayu-
rjanakasutāparimārgaṇonmukhāḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)