विशेषेण तु सुग्रीवो हनूमत्यर्थमुक्तवान् ।
स हि तस्मिन् हरिश्रेष्ठे निश्चितार्थोऽर्थसाधने
viśeṣeṇa tu sugrīvo hanūmatyarthamuktavān |
sa hi tasmin hariśreṣṭhe niścitārtho'rthasādhane
Kishkindha Kanda
Sarga 44: Shri Rama gives Hanuman his ring
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥४-४४॥
17 verses · 44 of 67
What happens in this chapter
Shri Rama gives Hanuman his ring
Sugriva speaks especially to Hanuman, for he is sure that Hanuman will achieve the task. He sees no obstacle to his movement on earth, in the sky; he has his father the Wind's speed and strength, and wisdom and knowledge of place and time. Rama, seeing that Sugriva places all his hope in Hanuman, and that Hanuman himself is confident, rejoices as though the task were already done. He gives Hanuman his ring engraved with his name, as a token for Sita, so that she will trust him. Hanuman takes it, places it on his head with folded hands, and bows at Rama's feet. Then, at the head of the great vanara host, he sets out.
अब्रवीच्च हनूमन्तं विक्रान्तमनिलात्मजम् ।
सुग्रीवः परमप्रीतः प्रभुः सर्ववनौकसाम्
abravīcca hanūmantaṃ vikrāntamanilātmajam |
sugrīvaḥ paramaprītaḥ prabhuḥ sarvavanaukasām
न भूमौ नान्तरिक्षे वा नाम्बरे नामरालये ।
नाप्सु वा गतिसङ्गं ते पश्यामि हरिपुंगव
na bhūmau nāntarikṣe vā nāmbare nāmarālaye |
nāpsu vā gatisaṅgaṃ te paśyāmi haripuṃgava
सासुराः सहगन्धर्वाः सनागनरदेवताः ।
विदिताः सर्वलोकास्ते ससागरधराधराः
sāsurāḥ sahagandharvāḥ sanāganaradevatāḥ |
viditāḥ sarvalokāste sasāgaradharādharāḥ
गतिर्वेगश्च तेजश्च लाघवं च महाकपे ।
पितुस्ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः
gatirvegaśca tejaśca lāghavaṃ ca mahākape |
pituste sadṛśaṃ vīra mārutasya mahaujasaḥ
तेजसा वापि ते भूतं न समं भुवि विद्यते ।
तद् यथा लभ्यते सीता तत्त्वमेवानुचिन्तय
tejasā vāpi te bhūtaṃ na samaṃ bhuvi vidyate |
tad yathā labhyate sītā tattvamevānucintaya
त्वय्येव हनुमन्नस्ति बलं बुद्धिः पराक्रमः ।
देशकालानुवृत्तिश्च नयश्च नयपण्डित
tvayyeva hanumannasti balaṃ buddhiḥ parākramaḥ |
deśakālānuvṛttiśca nayaśca nayapaṇḍita
ततः कार्यसमासङ्गमवगम्य हनूमति ।
विदित्वा हनुमन्तं च चिन्तयामास राघवः
tataḥ kāryasamāsaṅgamavagamya hanūmati |
viditvā hanumantaṃ ca cintayāmāsa rāghavaḥ
सर्वथा निश्चितार्थोऽयं हनूमति हरीश्वरः ।
निश्चितार्थतरश्चापि हनूमान् कार्यसाधने
sarvathā niścitārtho'yaṃ hanūmati harīśvaraḥ |
niścitārthataraścāpi hanūmān kāryasādhane
तदेवं प्रस्थितस्यास्य परिज्ञातस्य कर्मभिः ।
भर्त्रा परिगृहीतस्य ध्रुवः कार्यफलोदयः
tadevaṃ prasthitasyāsya parijñātasya karmabhiḥ |
bhartrā parigṛhītasya dhruvaḥ kāryaphalodayaḥ
तं समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरं हरिम् ।
कृतार्थ इव संहृष्टः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः
taṃ samīkṣya mahātejā vyavasāyottaraṃ harim |
kṛtārtha iva saṃhṛṣṭaḥ prahṛṣṭendriyamānasaḥ
ददौ तस्य ततः प्रीतः स्वनामाङ्कोपशोभितम् ।
अङ्गुलीयमभिज्ञानं राजपुत्र्याः परंतपः
dadau tasya tataḥ prītaḥ svanāmāṅkopaśobhitam |
aṅgulīyamabhijñānaṃ rājaputryāḥ paraṃtapaḥ
अनेन त्वां हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकात्मजा ।
मत्सकाशादनुप्राप्तमनुद्विग्नानुपश्यति
anena tvāṃ hariśreṣṭha cihnena janakātmajā |
matsakāśādanuprāptamanudvignānupaśyati
व्यवसायश्च ते वीर सत्त्वयुक्तश्च विक्रमः ।
सुग्रीवस्य च संदेशः सिद्धिं कथयतीव मे
vyavasāyaśca te vīra sattvayuktaśca vikramaḥ |
sugrīvasya ca saṃdeśaḥ siddhiṃ kathayatīva me
स तद् गृह्य हरिश्रेष्ठः कृत्वा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
वन्दित्वा चरणौ चैव प्रस्थितः प्लवगर्षभः
sa tad gṛhya hariśreṣṭhaḥ kṛtvā mūrdhni kṛtāñjaliḥ |
vanditvā caraṇau caiva prasthitaḥ plavagarṣabhaḥ
स तत् प्रकर्षन् हरिणां महद् बलं
बभूव वीरः पवनात्मजः कपिः ।
गताम्बुदे व्योम्नि विशुद्धमण्डलः
शशीव नक्षत्रगणोपशोभितः
sa tat prakarṣan hariṇāṃ mahad balaṃ
babhūva vīraḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |
gatāmbude vyomni viśuddhamaṇḍalaḥ
śaśīva nakṣatragaṇopaśobhitaḥ
अतिबल बलमाश्रितस्तवाहं
हरिवर विक्रम विक्रमैरनल्पैः ।
पवनसुत यथाधिगम्यते सा
जनकसुता हनुमंस्तथा कुरुष्व
atibala balamāśritastavāhaṃ
harivara vikrama vikramairanalpaiḥ |
pavanasuta yathādhigamyate sā
janakasutā hanumaṃstathā kuruṣva
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)