एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम्
evaṃ bruvāṇaṃ janakaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
śrotumarhasi bhadraṃ te kulaṃ naḥ parikīrtitam
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे एकसप्ततितमः सर्गः ॥१-७१॥
24 verses · 71 of 77
Janaka answers with folded hands: one born of a good family must recite his whole line when giving a daughter. He begins with Nimi, then Mithi, after whom Mithila is named, and the first to be called Janaka, and runs through the kings down to Hrasvaroma, his father. He is the elder son; Kushadhvaja is the younger. Once King Sudhanva of Sankashya besieged Mithila, demanding the bow of Shiva and lotus-eyed Sita. Janaka killed him in battle and made Kushadhvaja king of Sankashya. Now, with joy, he gives Sita to Rama and Urmila to Lakshmana. He asks Dasharatha to have the godana rite done for the princes and the shraddha for the ancestors. Today is Magha; in three days, under Uttara Phalguni, let the marriage take place.
एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम्
evaṃ bruvāṇaṃ janakaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
śrotumarhasi bhadraṃ te kulaṃ naḥ parikīrtitam
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः ।
वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामते
pradāne hi muniśreṣṭha kulaṃ niravaśeṣataḥ |
vaktavyaṃ kulajātena tannibodha mahāmate
राजाभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः स्वेन कर्मणा ।
निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः
rājābhūt triṣu lokeṣu viśrutaḥ svena karmaṇā |
nimiḥ paramadharmātmā sarvasattvavatāṃ varaḥ
तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनको मिथिपुत्रकः ।
प्रथमो जनको राजा जनकादप्युदावसुः
tasya putro mithirnāma janako mithiputrakaḥ |
prathamo janako rājā janakādapyudāvasuḥ
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः ।
नन्दिवर्धसुतः शूरः सुकेतुर्नाम नामतः
udāvasostu dharmātmā jāto vai nandivardhanaḥ |
nandivardhasutaḥ śūraḥ suketurnāma nāmataḥ
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः ।
देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृतः
suketorapi dharmātmā devarāto mahābalaḥ |
devarātasya rājarṣerbṛhadratha iti smṛtaḥ
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीरः प्रतापवान् ।
महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिः सत्यविक्रमः
bṛhadrathasya śūro'bhūnmahāvīraḥ pratāpavān |
mahāvīrasya dhṛtimān sudhṛtiḥ satyavikramaḥ
सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः सुधार्मिकः ।
धृष्टकेतोश्च राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुतः
sudhṛterapi dharmātmā dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ |
dhṛṣṭaketośca rājarṣerharyaśva iti viśrutaḥ
हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतीन्धकः ।
प्रतीन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथः सुतः
haryaśvasya maruḥ putro maroḥ putraḥ pratīndhakaḥ |
pratīndhakasya dharmātmā rājā kīrtirathaḥ sutaḥ
पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः ।
देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः
putraḥ kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛtaḥ |
devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhrakaḥ
महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबलः ।
कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत
mahīdhrakasuto rājā kīrtirāto mahābalaḥ |
kīrtirātasya rājarṣermahāromā vyajāyata
महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत ।
स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत
mahāromṇastu dharmātmā svarṇaromā vyajāyata |
svarṇaromṇastu rājarṣerhrasvaromā vyajāyata
तस्य पुत्रद्वयं राज्ञो धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीरः कुशध्वजः
tasya putradvayaṃ rājño dharmajñasya mahātmanaḥ |
jyeṣṭho'hamanujo bhrātā mama vīraḥ kuśadhvajaḥ
मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य पिता मम ।
कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गतः
māṃ tu jyeṣṭhaṃ pitā rājye so'bhiṣicya pitā mama |
kuśadhvajaṃ samāveśya bhāraṃ mayi vanaṃ gataḥ
वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम् ।
भ्रातरं देवसंकाशं स्नेहात् पश्यन् कुशध्वजम्
vṛddhe pitari svaryāte dharmeṇa dhuramāvaham |
bhrātaraṃ devasaṃkāśaṃ snehāt paśyan kuśadhvajam
कस्यचित्त्वथ कालस्य सांकाश्यादागतः पुरात् ।
सुधन्वा वीर्यवान् राजा मिथिलामवरोधकः
kasyacittvatha kālasya sāṃkāśyādāgataḥ purāt |
sudhanvā vīryavān rājā mithilāmavarodhakaḥ
स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम् ।
सीता च कन्या पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति
sa ca me preṣayāmāsa śaivaṃ dhanuranuttamam |
sītā ca kanyā padmākṣī mahyaṃ vai dīyatāmiti
तस्याप्रदानान्महर्षे युद्धमासीन्मया सह ।
स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे
tasyāpradānānmaharṣe yuddhamāsīnmayā saha |
sa hato'bhimukho rājā sudhanvā tu mayā raṇe
निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम् ।
सांकाश्ये भ्रातरं शूरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्
nihatya taṃ muniśreṣṭha sudhanvānaṃ narādhipam |
sāṃkāśye bhrātaraṃ śūramabhyaṣiñcaṃ kuśadhvajam
कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने ।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव
kanīyāneṣa me bhrātā ahaṃ jyeṣṭho mahāmune |
dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṃgava
सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिलां लक्ष्मणाय वै ।
वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम्
sītāṃ rāmāya bhadraṃ te ūrmilāṃ lakṣmaṇāya vai |
vīryaśulkāṃ mama sutāṃ sītāṃ surasutopamām
द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्वदामि न संशयः ।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव
dvitīyāmūrmilāṃ caiva trirvadāmi na saṃśayaḥ |
dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṃgava
रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह ।
पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु
rāmalakṣmaṇayo rājan godānaṃ kārayasva ha |
pitṛkāryaṃ ca bhadraṃ te tato vaivāhikaṃ kuru
मघा ह्यद्य महाबाहो तृतीयदिवसे प्रभो ।
फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन् वैवाहिकं कुरु ।
रामलक्ष्मणयोरर्थे दानं कार्यं सुखोदयम्
maghā hyadya mahābāho tṛtīyadivase prabho |
phalgunyāmuttare rājaṃstasmin vaivāhikaṃ kuru |
rāmalakṣmaṇayorarthe dānaṃ kāryaṃ sukhodayam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)