मारीच श्रूयतां तात वचनं मम भाषतः ।
आर्तोऽस्मि मम चार्तस्य भवान् हि परमा गतिः
mārīca śrūyatāṃ tāta vacanaṃ mama bhāṣataḥ |
ārto'smi mama cārtasya bhavān hi paramā gatiḥ
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥३-३६॥
24 verses · 36 of 75
Ravana tells Maricha he is in distress and Maricha is his only refuge. He recounts Janasthana: his brother Khara, Dushana, his sister Shurpanakha and fourteen thousand rakshasas lived there, and Rama, a man cast out by his father, killed them all with arrows without a harsh word. He has cut off his sister's nose and ears. Ravana means to carry off Rama's wife Sita, and asks Maricha's help. Maricha is to become a golden deer spotted with silver and wander before Sita at Rama's hermitage. She will send Rama and Lakshmana after it, and Ravana will carry her off from the empty hermitage. Hearing Rama's name, Maricha's mouth goes dry; he licks his lips and stares at Ravana as one already dead.
मारीच श्रूयतां तात वचनं मम भाषतः ।
आर्तोऽस्मि मम चार्तस्य भवान् हि परमा गतिः
mārīca śrūyatāṃ tāta vacanaṃ mama bhāṣataḥ |
ārto'smi mama cārtasya bhavān hi paramā gatiḥ
जानीषे त्वं जनस्थानं भ्राता यत्र खरो मम ।
दूषणश्च महाबाहुः स्वसा शूर्पणखा च मे
jānīṣe tvaṃ janasthānaṃ bhrātā yatra kharo mama |
dūṣaṇaśca mahābāhuḥ svasā śūrpaṇakhā ca me
त्रिशिराश्च महाबाहू राक्षसः पिशिताशनः ।
अन्ये च बहवः शूरा लब्धलक्षा निशाचराः
triśirāśca mahābāhū rākṣasaḥ piśitāśanaḥ |
anye ca bahavaḥ śūrā labdhalakṣā niśācarāḥ
वसन्ति मन्नियोगेन अधिवासं च राक्षसाः ।
बाधमाना महारण्ये मुनीन् ये धर्मचारिणः
vasanti manniyogena adhivāsaṃ ca rākṣasāḥ |
bādhamānā mahāraṇye munīn ye dharmacāriṇaḥ
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
शूराणां लब्धलक्षाणां खरचित्तानुवर्तिनाम्
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
śūrāṇāṃ labdhalakṣāṇāṃ kharacittānuvartinām
ते त्विदानीं जनस्थाने वसमाना महाबलाः ।
सङ्गताः परमायत्ता रामेण सह संयुगे
te tvidānīṃ janasthāne vasamānā mahābalāḥ |
saṅgatāḥ paramāyattā rāmeṇa saha saṃyuge
नानाशस्त्रप्रहरणाः खरप्रमुखराक्षसाः ।
तेन संजातरोषेण रामेण रणमूर्धनि
nānāśastrapraharaṇāḥ kharapramukharākṣasāḥ |
tena saṃjātaroṣeṇa rāmeṇa raṇamūrdhani
अनुक्त्वा परुषं किंचिच्छरैर्व्यापारितं धनुः ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसामुग्रतेजसाम्
anuktvā paruṣaṃ kiṃciccharairvyāpāritaṃ dhanuḥ |
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāmugratejasām
निहतानि शरैर्दीप्तैर्मानुषेण पदातिना ।
खरश्च निहतः संख्ये दूषणश्च निपातितः
nihatāni śarairdīptairmānuṣeṇa padātinā |
kharaśca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇaśca nipātitaḥ
हत्वा त्रिशिरसं चापि निर्भया दण्डकाः कृताः ।
पित्रा निरस्तः क्रुद्धेन सभार्यः क्षीणजीवितः
hatvā triśirasaṃ cāpi nirbhayā daṇḍakāḥ kṛtāḥ |
pitrā nirastaḥ kruddhena sabhāryaḥ kṣīṇajīvitaḥ
स हन्ता तस्य सैन्यस्य रामः क्षत्रियपांसनः ।
अशीलः कर्कशस्तीक्ष्णो मूर्खो लुब्धोऽजितेन्द्रियः
sa hantā tasya sainyasya rāmaḥ kṣatriyapāṃsanaḥ |
aśīlaḥ karkaśastīkṣṇo mūrkho lubdho'jitendriyaḥ
त्यक्तधर्मा त्वधर्मात्मा भूतानामहिते रतः ।
येन वैरं विनारण्ये सत्त्वमास्थाय केवलम्
tyaktadharmā tvadharmātmā bhūtānāmahite rataḥ |
yena vairaṃ vināraṇye sattvamāsthāya kevalam
कर्णनासापहारेण भगिनी मे विरूपिता ।
अस्य भार्यां जनस्थानात् सीतां सुरसुतोपमाम्
karṇanāsāpahāreṇa bhaginī me virūpitā |
asya bhāryāṃ janasthānāt sītāṃ surasutopamām
आनयिष्यामि विक्रम्य सहायस्तत्र मे भव ।
त्वया ह्यहं सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल
ānayiṣyāmi vikramya sahāyastatra me bhava |
tvayā hyahaṃ sahāyena pārśvasthena mahābala
भ्रातृभिश्च सुरान् सर्वान् नाहमत्राभिचिन्तये ।
तत्सहायो भव त्वं मे समर्थो ह्यसि राक्षस
bhrātṛbhiśca surān sarvān nāhamatrābhicintaye |
tatsahāyo bhava tvaṃ me samartho hyasi rākṣasa
वीर्ये युद्धे च दर्पे च न ह्यस्ति सदृशस्तव ।
उपायतो महान् शूरो महामायाविशारदः
vīrye yuddhe ca darpe ca na hyasti sadṛśastava |
upāyato mahān śūro mahāmāyāviśāradaḥ
एतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्समीपं निशाचर ।
शृणु तत् कर्म साहाय्ये यत् कार्यं वचनान्मम
etadarthamahaṃ prāptastvatsamīpaṃ niśācara |
śṛṇu tat karma sāhāyye yat kāryaṃ vacanānmama
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara
त्वां तु निःसंशयं सीता दृष्ट्वा तु मृगरूपिणम् ।
गृह्यतामिति भर्तारं लक्ष्मणं चाभिधास्यति
tvāṃ tu niḥsaṃśayaṃ sītā dṛṣṭvā tu mṛgarūpiṇam |
gṛhyatāmiti bhartāraṃ lakṣmaṇaṃ cābhidhāsyati
ततस्तयोरपाये तु शून्ये सीतां यथासुखम् ।
निराबाधो हरिष्यामि राहुश्चन्द्रप्रभामिव
tatastayorapāye tu śūnye sītāṃ yathāsukham |
nirābādho hariṣyāmi rāhuścandraprabhāmiva
ततः पश्चात् सुखं रामे भार्याहरणकर्शिते ।
विश्रब्धं प्रहरिष्यामि कृतार्थेनान्तरात्मना
tataḥ paścāt sukhaṃ rāme bhāryāharaṇakarśite |
viśrabdhaṃ prahariṣyāmi kṛtārthenāntarātmanā
तस्य रामकथां श्रुत्वा मारीचस्य महात्मनः ।
शुष्कं समभवद् वक्त्रं परित्रस्तो बभूव च
tasya rāmakathāṃ śrutvā mārīcasya mahātmanaḥ |
śuṣkaṃ samabhavad vaktraṃ paritrasto babhūva ca
ओष्ठौ परिलिहन् शुष्कौ नेत्रैरनिमिषैरिव ।
मृतभूत इवार्तस्तु रावणं समुदैक्षत
oṣṭhau parilihan śuṣkau netrairanimiṣairiva |
mṛtabhūta ivārtastu rāvaṇaṃ samudaikṣata
स रावणं त्रस्तविषण्णचेता
महावने रामपराक्रमज्ञः ।
कृताञ्जलिस्तत्त्वमुवाच वाक्यं
हितं च तस्मै हितमात्मनश्च
sa rāvaṇaṃ trastaviṣaṇṇacetā
mahāvane rāmaparākramajñaḥ |
kṛtāñjalistattvamuvāca vākyaṃ
hitaṃ ca tasmai hitamātmanaśca
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)