Chapter 38: Uttara boasts, Brihannala becomes his charioteer

महाजनसमक्षं तु स्त्रीणां मध्ये विशेषतः ।
गवाध्यक्षेण संप्रोक्तो विराटतनयस्तदा ॥ 1

mahājanasamakṣaṃ tu strīṇāṃ madhye viśeṣataḥ |
gavādhyakṣeṇa saṃprokto virāṭatanayastadā || 1

स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ वाक्यं तेजःप्रवर्धनम् ।
अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनमब्रवीत् ॥ 2

strīmadhya uktastenāsau vākyaṃ tejaḥpravardhanam |
antaḥpure ślāghamāna idaṃ vacanamabravīt || 2

अद्याहमनुगच्छेयं दृढधन्वा गवां पदम् ।
यदि मे सारथिः कश्चिद्भवेदश्वेषु कोविदः ॥ 3

adyāhamanugaccheyaṃ dṛḍhadhanvā gavāṃ padam |
yadi me sārathiḥ kaścidbhavedaśveṣu kovidaḥ || 3

तमेव नाधिगच्छामि यो मे यन्ता समो भवेत् ।
पश्यध्वं सारथिं शीघ्रं मम युक्तं प्रयास्यतः ॥ 4

tameva nādhigacchāmi yo me yantā samo bhavet |
paśyadhvaṃ sārathiṃ śīghraṃ mama yuktaṃ prayāsyataḥ || 4

अष्टाविंशतिरात्रं वा मासं वा नूनमन्ततः ।
यत्तदासीन्महायुद्धं तत्र मे सारथिर्हतः ॥ 5

aṣṭāviṃśatirātraṃ vā māsaṃ vā nūnamantataḥ |
yattadāsīnmahāyuddhaṃ tatra me sārathirhataḥ || 5

यद्यहं त्वधिगच्छेयं यो मे यन्ता भवेद्युधि ।
त्वरावानद्य यास्यामि समुच्छ्रितमहाध्वजः ॥ 6

yadyahaṃ tvadhigaccheyaṃ yo me yantā bhavedyudhi |
tvarāvānadya yāsyāmi samucchritamahādhvajaḥ || 6

विगाह्य तत्परानीकं गजवाजिरथाकुलम् ।
शस्त्रप्रतापान्निर्वीर्यान्कुरूञ्जित्वाऽऽनये पशून् ॥ 7

vigāhya tatparānīkaṃ gajavājirathākulam |
śastrapratāpānnirvīryānkurūñjitvā''naye paśūn || 7

दुर्योधनं विकर्णं च कर्णं वैकर्तनं कृपम् ।
द्रोणं च सह पुत्रेण महेष्वासान्समागतान् ॥ 8

duryodhanaṃ vikarṇaṃ ca karṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam |
droṇaṃ ca saha putreṇa maheṣvāsānsamāgatān || 8

विद्रावयित्वा संग्रामे दानवान्मघवानिव ।
अनेनैव मुहूर्तेन पुनः प्रत्यानये पशून् ॥ 9

vidrāvayitvā saṃgrāme dānavānmaghavāniva |
anenaiva muhūrtena punaḥ pratyānaye paśūn || 9

शून्यमाज्ञाय कुरवः प्रयान्त्यादाय गोधनम् ।
किं न शक्यं च तैः कर्तुं यदहं तत्र नाभवम् ॥ 10

śūnyamājñāya kuravaḥ prayāntyādāya godhanam |
kiṃ na śakyaṃ ca taiḥ kartuṃ yadahaṃ tatra nābhavam || 10

पश्ययुरद्य मे वीर्यं कुरवस्ते समागताः ।
किंनु पार्थोऽर्जुनः साक्षादिति मंस्यन्ति मां परे ॥ 11

paśyayuradya me vīryaṃ kuravaste samāgatāḥ |
kiṃnu pārtho'rjunaḥ sākṣāditi maṃsyanti māṃ pare || 11

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्त्रीषु चात्मप्रशंसनम् ।
नामर्षयत पाञ्चाली बीभत्सोः परिकीर्तनम् ॥ 12

tasya tadvacanaṃ śrutvā strīṣu cātmapraśaṃsanam |
nāmarṣayata pāñcālī bībhatsoḥ parikīrtanam || 12

श्रुत्वा तदर्जुनो वाक्यमुत्तरेण प्रभाषितम् ।
अतीतसमये काले प्रियां भार्यामभाषत ॥ 13

śrutvā tadarjuno vākyamuttareṇa prabhāṣitam |
atītasamaye kāle priyāṃ bhāryāmabhāṣata || 13

द्रुपदस्य सुतां राज्ञः पाञ्चालीं रूपसंमताम् ।
सत्यार्जवगुणोपेतां भर्तुः प्रियहितैषिणीम् ।
उवाच रहसि प्रीतः कृष्णां सर्वार्थकोविदः ॥ 14

drupadasya sutāṃ rājñaḥ pāñcālīṃ rūpasaṃmatām |
satyārjavaguṇopetāṃ bhartuḥ priyahitaiṣiṇīm |
uvāca rahasi prītaḥ kṛṣṇāṃ sarvārthakovidaḥ || 14

उत्तरां ब्रूहि पाञ्चालि गत्वा क्षिप्रं शुचिस्मिते ॥ 15

uttarāṃ brūhi pāñcāli gatvā kṣipraṃ śucismite || 15

इयं किल पुरा युद्धे खाण्डवे सव्यसाचिनः ।
सारथिः पाण्डुपुत्रस्य पार्थस्य तु बृहन्नला ।
महाञ्जयो भवेद्युद्धे सा चेद्यन्ता बृहन्नला ॥ 16

iyaṃ kila purā yuddhe khāṇḍave savyasācinaḥ |
sārathiḥ pāṇḍuputrasya pārthasya tu bṛhannalā |
mahāñjayo bhavedyuddhe sā cedyantā bṛhannalā || 16

सा चोदिता तदा ह्येन ह्यर्जुनेन शुचिस्मिता ।
पाञ्चाली च तदाऽऽगम्य उत्तराया निवेशनम् ॥ 17

sā coditā tadā hyena hyarjunena śucismitā |
pāñcālī ca tadā''gamya uttarāyā niveśanam || 17

ज्ञात्वा तु समयान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव ।
युधिष्ठिरं धर्मपरं सत्यार्जवपथे स्थितम् ॥ 18

jñātvā tu samayānmuktaṃ candraṃ rāhumukhādiva |
yudhiṣṭhiraṃ dharmaparaṃ satyārjavapathe sthitam || 18

अमर्षयन्ती तद्दुःखं कृष्णा कमललोचना ।
उत्तरामाह वचनं सखीमध्ये विलासिनीम् ॥ 19

amarṣayantī tadduḥkhaṃ kṛṣṇā kamalalocanā |
uttarāmāha vacanaṃ sakhīmadhye vilāsinīm || 19

योऽयं युवा वारणयूथपोपमो बृहन्नलाऽस्मीति जनोऽभ्यभाषत ।
पुराऽपि पार्थस्य स सारथिस्तदा धनुर्धराणां प्रवरस्य मन्ये ॥ 20

yo'yaṃ yuvā vāraṇayūthapopamo bṛhannalā'smīti jano'bhyabhāṣata |
purā'pi pārthasya sa sārathistadā dhanurdharāṇāṃ pravarasya manye || 20

एतेन वा सारथिना तदाऽर्जुनः सदेवगन्धर्वमहासुरोरगान् ।
सर्वाणि भूतान्यजयस्तस वीर्यवानतर्पयच्चापि हिरण्यरेतसम् ॥ 21

etena vā sārathinā tadā'rjunaḥ sadevagandharvamahāsuroragān |
sarvāṇi bhūtānyajayastasa vīryavānatarpayaccāpi hiraṇyaretasam || 21

यदस्य संस्थामपि तस्य संयुगे जानामि वीर्यं परवीरमध्यगम् ।
संगृह्य रश्मीनपि चास्य वीर्यवानादाय चापं प्रययौ रथे स्थितः ॥ 22

yadasya saṃsthāmapi tasya saṃyuge jānāmi vīryaṃ paravīramadhyagam |
saṃgṛhya raśmīnapi cāsya vīryavānādāya cāpaṃ prayayau rathe sthitaḥ || 22

न सर्वभूतानि न देवदानवा न चापि सर्वे कुरवः समागताः ।
धनं हरेयुस्तव जातु धन्विनो बृहन्नला तूत्तरसारथिर्यदि ॥ 23

na sarvabhūtāni na devadānavā na cāpi sarve kuravaḥ samāgatāḥ |
dhanaṃ hareyustava jātu dhanvino bṛhannalā tūttarasārathiryadi || 23

धनुष्यनवमश्चासीत्तस्य शिष्यो महात्मनः ।
सुदृष्टपूर्वो हि मया चरन्त्या पाण्डवालये ॥ 24

dhanuṣyanavamaścāsīttasya śiṣyo mahātmanaḥ |
sudṛṣṭapūrvo hi mayā carantyā pāṇḍavālaye || 24

स चानेन सहायेन खाण्डवं चादहत्पुरा ।
अर्जुनस्य तदाऽनेन संगृहीता हयोत्तमाः ॥ 25

sa cānena sahāyena khāṇḍavaṃ cādahatpurā |
arjunasya tadā'nena saṃgṛhītā hayottamāḥ || 25

तेन सारथिना पार्थः सर्वभूतानि सर्वशः ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे न हि यन्ताऽस्ति तादृशः ॥ 26

tena sārathinā pārthaḥ sarvabhūtāni sarvaśaḥ |
ajayatkhāṇḍavaprasthe na hi yantā'sti tādṛśaḥ || 26

ततः सैरन्ध्रिसहिता उत्तरा भ्रातुरब्रवीत् ।
अभ्यर्थयैनां सारथ्ये वीर शीघ्रं बृहन्नलाम् ॥ 27

tataḥ sairandhrisahitā uttarā bhrāturabravīt |
abhyarthayaināṃ sārathye vīra śīghraṃ bṛhannalām || 27

शिक्षितैषा हि सारथ्ये नर्तने गीतवादिते ।
सैरन्ध्य्राह महाप्राज्ञा स्तुवन्ती वै बृहन्नलाम् ॥ 28

śikṣitaiṣā hi sārathye nartane gītavādite |
sairandhyrāha mahāprājñā stuvantī vai bṛhannalām || 28

सैरन्ध्रि जानासि मम व्रतं हि क्लीबेन पुंसा न हि संवदाम्यहम् ।
सोहं न शक्ष्यामि बृहन्नलां शुभे वक्तुं स्वयं यच्छ हयान्ममेति ॥ 29

sairandhri jānāsi mama vrataṃ hi klībena puṃsā na hi saṃvadāmyaham |
sohaṃ na śakṣyāmi bṛhannalāṃ śubhe vaktuṃ svayaṃ yaccha hayānmameti || 29

भयकाले तु संप्राप्ते न व्रतं नाव्रतं पुनः ।
यथा दुःखं प्रतरति कर्तुं युक्तं चरेद्बुधः ।
इति धर्मविदः प्राहुस्तस्माद्वाच्या बृहन्नला ॥ 30

bhayakāle tu saṃprāpte na vrataṃ nāvrataṃ punaḥ |
yathā duḥkhaṃ pratarati kartuṃ yuktaṃ caredbudhaḥ |
iti dharmavidaḥ prāhustasmādvācyā bṛhannalā || 30

येयं कुमारी सुश्रोणी भगिनी ते यवीयसी ।
अस्यास्तु वचनं वीर करिष्यति न संशयः ॥ 31

yeyaṃ kumārī suśroṇī bhaginī te yavīyasī |
asyāstu vacanaṃ vīra kariṣyati na saṃśayaḥ || 31

यदि ते सारथिः सा स्यात्कुरून्सर्वान्न संशयः ।
जित्वा गाश्च समादाय ध्रुवमागमनं भवेत् ॥ 32

yadi te sārathiḥ sā syātkurūnsarvānna saṃśayaḥ |
jitvā gāśca samādāya dhruvamāgamanaṃ bhavet || 32

एवमुक्तः स सैरन्ध्र्या भगिनीं प्रत्यभाषत ।
गच्छ त्वमनवद्याङ्गि तामानय बृहन्नलाम् ॥ 33

evamuktaḥ sa sairandhryā bhaginīṃ pratyabhāṣata |
gaccha tvamanavadyāṅgi tāmānaya bṛhannalām || 33

सा प्राद्रवत्काञ्चनमाल्यधारिणी ज्येष्ठेन भ्रात्रा प्रहिता यशस्विनी ।
भ्रातुर्नियोगं तु निशम्य सुभ्रुः शुभानना हाटकवज्रभूषिता ॥ 34

sā prādravatkāñcanamālyadhāriṇī jyeṣṭhena bhrātrā prahitā yaśasvinī |
bhrāturniyogaṃ tu niśamya subhruḥ śubhānanā hāṭakavajrabhūṣitā || 34

सा वज्रमुक्तामणिहेमकुण्डला मृदुक्रमा भ्रातृनियोगचोदिता ।
प्रदक्षिणावर्ततनुः शिखण्डिनी पद्मानना पद्मदलायताक्षी ॥ 35

sā vajramuktāmaṇihemakuṇḍalā mṛdukramā bhrātṛniyogacoditā |
pradakṣiṇāvartatanuḥ śikhaṇḍinī padmānanā padmadalāyatākṣī || 35

तन्वी समाङ्गी मृदुमन्द्रलोचना मात्स्यस्य राज्ञो दुहिता विलासिनी ।
सा नर्तनागारमरालपक्ष्मा शतह्रदा मेघमिवान्वपद्यत ॥ 36

tanvī samāṅgī mṛdumandralocanā mātsyasya rājño duhitā vilāsinī |
sā nartanāgāramarālapakṣmā śatahradā meghamivānvapadyata || 36

सा नागनासोपमसंहितोरूरनिन्दिता वेदिविलग्नमध्या ।
आसाद्य तस्थौ वरमाल्यधारिणी पार्थं शुभा नागवधूरिव द्विपम् ॥ 37

sā nāganāsopamasaṃhitorūraninditā vedivilagnamadhyā |
āsādya tasthau varamālyadhāriṇī pārthaṃ śubhā nāgavadhūriva dvipam || 37

तामागतामायतताम्रलोचनामवेक्ष्य पार्थः समयेऽभ्यभाषत ॥ 38

tāmāgatāmāyatatāmralocanāmavekṣya pārthaḥ samaye'bhyabhāṣata || 38

किमागता काञ्चनमाल्यधारिणी सुगात्रि किंचित्त्वरिताऽसि सुभ्रु ।
किं ते मुखं सुन्दरि न प्रसन्नमाचक्ष्व शीघ्रं मम चारुहासिनि ॥ 39

kimāgatā kāñcanamālyadhāriṇī sugātri kiṃcittvaritā'si subhru |
kiṃ te mukhaṃ sundari na prasannamācakṣva śīghraṃ mama cāruhāsini || 39

सा वज्रवैडूर्यविकारकुण्डला विनिद्रपद्मोत्पलपन्नगन्धिनी ।
प्रसन्नताराधिपसंनिभानना पार्थे कुमारी वचनं बभाषे ॥ 40

sā vajravaiḍūryavikārakuṇḍalā vinidrapadmotpalapannagandhinī |
prasannatārādhipasaṃnibhānanā pārthe kumārī vacanaṃ babhāṣe || 40

हरन्ति वित्तं कुरवाः पितुर्मे शतं सहस्राणि गवां बृहन्नले ।
सा भ्रातुरश्वान्मम संयमस्व पुरा परे दूरतरं हरन्ति गाः ॥ 41

haranti vittaṃ kuravāḥ piturme śataṃ sahasrāṇi gavāṃ bṛhannale |
sā bhrāturaśvānmama saṃyamasva purā pare dūrataraṃ haranti gāḥ || 41

सैरन्ध्रिराख्याति बृहन्नले त्वां सुशिक्षिता संग्रहणे रथाश्वयोः ।
अहं मरिष्यामि न मेऽत्र संशयो मया वृता तत्र न चेद्गमिष्यसि ॥ 42

sairandhrirākhyāti bṛhannale tvāṃ suśikṣitā saṃgrahaṇe rathāśvayoḥ |
ahaṃ mariṣyāmi na me'tra saṃśayo mayā vṛtā tatra na cedgamiṣyasi || 42

तथा नियुक्तो नरदेवकन्यया नरोत्तमः प्रीतमना धनञ्जयः ।
उवाच पार्थः शुभमन्द्रया गिरा शुभाननां शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ॥ 43

tathā niyukto naradevakanyayā narottamaḥ prītamanā dhanañjayaḥ |
uvāca pārthaḥ śubhamandrayā girā śubhānanāṃ śukladatīṃ śucismitām || 43

गच्छामि यत्रेच्छसि चारुहासिनि हुताशनं प्रज्वलितं विशामि वा ।
इच्छामि तेऽहं वरगात्रि जीवितं करोमि किं ते प्रियमद्य सुन्दरि ।
न मत्कृते द्रक्ष्यसि तत्पुरं प्रिये वैवस्वतं प्रेतपतेर्महाभयम् ॥ 44

gacchāmi yatrecchasi cāruhāsini hutāśanaṃ prajvalitaṃ viśāmi vā |
icchāmi te'haṃ varagātri jīvitaṃ karomi kiṃ te priyamadya sundari |
na matkṛte drakṣyasi tatpuraṃ priye vaivasvataṃ pretapatermahābhayam || 44

एतावदुक्त्वा कुरुवीरपुङ्गवो विलासिनीं शुक्लदतीं शुचिस्मिताम् ।
बृहन्नलारूपविभूषिताननो विराटपुत्रस्य समीपमाव्रजत् ॥ 45

etāvaduktvā kuruvīrapuṅgavo vilāsinīṃ śukladatīṃ śucismitām |
bṛhannalārūpavibhūṣitānano virāṭaputrasya samīpamāvrajat || 45

तथा व्रजन्तं वरभूषणैर्वृतं महाप्रभं वारणयूथपोपमम् ।
गजेन्द्रबाहुं कमलायतेक्षणं कवाटवक्षस्थलमुन्नतांसम् ॥ 46

tathā vrajantaṃ varabhūṣaṇairvṛtaṃ mahāprabhaṃ vāraṇayūthapopamam |
gajendrabāhuṃ kamalāyatekṣaṇaṃ kavāṭavakṣasthalamunnatāṃsam || 46

तमागतं पार्थममित्रकर्शनं महाबलं नागमिव प्रमाथिनम् ।
वैराटिरामन्त्र्य ततो बृहन्नलां गवां निनीषन्पदमुत्तरोऽब्रवीत् ॥ 47

tamāgataṃ pārthamamitrakarśanaṃ mahābalaṃ nāgamiva pramāthinam |
vairāṭirāmantrya tato bṛhannalāṃ gavāṃ ninīṣanpadamuttaro'bravīt || 47

तमाव्रजन्तं त्वरितं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
अन्वगच्छद्विशालाक्षी गजं गजवधूरिव ॥ 48

tamāvrajantaṃ tvaritaṃ prabhinnamiva kuñjaram |
anvagacchadviśālākṣī gajaṃ gajavadhūriva || 48

दूरादेव तु संप्रेक्ष्य राजपुत्रोऽभ्यभाषत ।
त्वया सारथिना पार्थः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ॥ 49

dūrādeva tu saṃprekṣya rājaputro'bhyabhāṣata |
tvayā sārathinā pārthaḥ khāṇḍave'gnimatarpayat || 49

पृथिवीं चाजयत्कृत्स्नां कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
सैरन्ध्री त्वां ममाचष्ट सा हि जानाति पाण्डवान् ॥ 50

pṛthivīṃ cājayatkṛtsnāṃ kuntīputro dhanañjayaḥ |
sairandhrī tvāṃ mamācaṣṭa sā hi jānāti pāṇḍavān || 50

देवेन्द्रसारथिर्वीरो मातलिः ख्यातविक्रमः ।
सुमहो जामदग्नेश्च विष्णोर्यन्ता च दारुकः ॥ 51

devendrasārathirvīro mātaliḥ khyātavikramaḥ |
sumaho jāmadagneśca viṣṇoryantā ca dārukaḥ || 51

सुमन्त्रो वा दाशरथेः सूर्ययन्ता तथाऽरुणः ।
सर्वे सारथयः ख्याता न बृहन्नलया समाः ॥ 52

sumantro vā dāśaratheḥ sūryayantā tathā'ruṇaḥ |
sarve sārathayaḥ khyātā na bṛhannalayā samāḥ || 52

इत्युक्तोऽहं च सैरन्ध्र्या तेन त्वामाह्वयामि वै ।
आहुता त्वं मया सार्धं योद्धुं याहि बृहन्नले ॥ 53

ityukto'haṃ ca sairandhryā tena tvāmāhvayāmi vai |
āhutā tvaṃ mayā sārdhaṃ yoddhuṃ yāhi bṛhannale || 53

दूराद्दूरतरं गावो भवन्ति कुरुभिर्हृताः ।
तथोक्ता प्रत्युवाचेदं राजपुत्रं बृहन्नला ॥ 54

dūrāddūrataraṃ gāvo bhavanti kurubhirhṛtāḥ |
tathoktā pratyuvācedaṃ rājaputraṃ bṛhannalā || 54

का शक्तिर्मम सारथ्यं कर्तुं संग्राममूर्धनि ।
नृत्तं वा यदि वा गीतं वादित्रं वा पृथग्विधम् ।
तत्करिष्यामि भद्रं ते सारथ्यं तु कुतो मम ॥ 55

kā śaktirmama sārathyaṃ kartuṃ saṃgrāmamūrdhani |
nṛttaṃ vā yadi vā gītaṃ vāditraṃ vā pṛthagvidham |
tatkariṣyāmi bhadraṃ te sārathyaṃ tu kuto mama || 55

त्वं नर्तको वा यदि वाऽपि गायकः क्षिप्रं तनुत्रं परिधत्स्व भानुमत् ।
अभीक्ष्णमाहुस्तव कर्म पौरुषं स्त्रियः प्रशंसन्ति ममाद्य चान्तिके ॥ 56

tvaṃ nartako vā yadi vā'pi gāyakaḥ kṣipraṃ tanutraṃ paridhatsva bhānumat |
abhīkṣṇamāhustava karma pauruṣaṃ striyaḥ praśaṃsanti mamādya cāntike || 56

इत्येवमुक्त्वा नृपसूनुसत्तमस्तदा स्मयित्वाऽर्जुनमभ्यनन्दयत् ।
अथोत्तरः पारशवं शताक्षिमत्सुवर्णचित्रं परिगृह्य भानुमत् ॥ 57

ityevamuktvā nṛpasūnusattamastadā smayitvā'rjunamabhyanandayat |
athottaraḥ pāraśavaṃ śatākṣimatsuvarṇacitraṃ parigṛhya bhānumat || 57

बृहन्नलायै प्रददौ स्वयं तदा विराटपुत्रः परवीरघातिने ।
तदाज्ञया मात्स्यसुतस्य वीर्यवानकर्तुकामेव समाददे तदा ॥ 58

bṛhannalāyai pradadau svayaṃ tadā virāṭaputraḥ paravīraghātine |
tadājñayā mātsyasutasya vīryavānakartukāmeva samādade tadā || 58

यद्यस्ति च रणे शौर्यं शक्यः स्याद्द्विषतां वधः ।
अहं त्वामभिगच्छामि यत्र त्वं यासि तत्र भो ॥ 59

yadyasti ca raṇe śauryaṃ śakyaḥ syāddviṣatāṃ vadhaḥ |
ahaṃ tvāmabhigacchāmi yatra tvaṃ yāsi tatra bho || 59

ततः स नर्मसंयुक्तमकरोत्पाण्डवो बहु ।
उत्तरायाः प्रमुखतः सर्वं जानन्नरिन्दमः ॥ 60

tataḥ sa narmasaṃyuktamakarotpāṇḍavo bahu |
uttarāyāḥ pramukhataḥ sarvaṃ jānannarindamaḥ || 60

तमाददानं प्रमदा जहासिरे ह्यधोमुखं वीरवरोऽभ्यधारयत् ।
ततस्तिरश्चीनकृतं सपत्नहा ह्यधोमुखं कवचमथाभ्यकर्षत ॥ 61

tamādadānaṃ pramadā jahāsire hyadhomukhaṃ vīravaro'bhyadhārayat |
tatastiraścīnakṛtaṃ sapatnahā hyadhomukhaṃ kavacamathābhyakarṣata || 61

सम्यक्प्रजानन्नपि सत्यविक्रमो ह्यज्ञातवत्सर्वकुरुप्रवीरः ।
ऊर्ध्वं क्षिपन्वीरतरोऽभ्यधारयत्पुनश्च यन्ता कवचं धनञ्जयः ॥ 62

samyakprajānannapi satyavikramo hyajñātavatsarvakurupravīraḥ |
ūrdhvaṃ kṣipanvīrataro'bhyadhārayatpunaśca yantā kavacaṃ dhanañjayaḥ || 62

एवंप्रकाराणि बहूनि कुर्वति तस्मिन्कुमार्यः प्रमदा जहासिरे ।
तथापि कुर्वन्तममित्रकर्शनं नैवोत्तरः पर्यभवद्धनञ्जयम् ॥ 63

evaṃprakārāṇi bahūni kurvati tasminkumāryaḥ pramadā jahāsire |
tathāpi kurvantamamitrakarśanaṃ naivottaraḥ paryabhavaddhanañjayam || 63

तं राजपुत्रः समनाहयत्स्वयं जाम्बूनदान्तेन शुभेन वर्मणा ।
कृशानुतप्तप्रतिमेन भास्वता जाज्वल्यमानेन सहस्ररश्मिना ॥ 64

taṃ rājaputraḥ samanāhayatsvayaṃ jāmbūnadāntena śubhena varmaṇā |
kṛśānutaptapratimena bhāsvatā jājvalyamānena sahasraraśminā || 64

अथास्य शीघ्रं प्रसमीक्ष्य भोजयद्रथे हयान्काञ्चनजालसंवृतान् ।
सुवर्णजालान्तरयोक्तभूषणं सिंहं च सौवर्णमुपाश्रयद्रथे ॥ 65

athāsya śīghraṃ prasamīkṣya bhojayadrathe hayānkāñcanajālasaṃvṛtān |
suvarṇajālāntarayoktabhūṣaṇaṃ siṃhaṃ ca sauvarṇamupāśrayadrathe || 65

धनूंषि च विचित्राणि बाणांश्च रुचिरान्बहून् ।
आयुधानि च वै तत्र रथोपस्थे च स न्यसत् ॥ 66

dhanūṃṣi ca vicitrāṇi bāṇāṃśca rucirānbahūn |
āyudhāni ca vai tatra rathopasthe ca sa nyasat || 66

आरुह्य प्रययौ वीरः सबृहन्नलसारथिः ।
अथोत्तरा च कन्याश्च स ख्यश्चैवाब्रुवंस्तदा ॥ 67

āruhya prayayau vīraḥ sabṛhannalasārathiḥ |
athottarā ca kanyāśca sa khyaścaivābruvaṃstadā || 67

बृहन्नले आनयेथा वासांसि रुचिराणि नः ।
पाञ्चालिकार्थं सूक्ष्माणि रत्नानि विविधानि च ।
विजित्य संग्रामगतान्भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ॥ 68

bṛhannale ānayethā vāsāṃsi rucirāṇi naḥ |
pāñcālikārthaṃ sūkṣmāṇi ratnāni vividhāni ca |
vijitya saṃgrāmagatānbhīṣmadroṇamukhānkurūn || 68

अथ ता ब्रुवतीः कन्याः सहिताः कुरुनन्दनः ।
प्रत्युवाच हसन्पार्थो मेघदुन्दुभिनिस्वनः ॥ 69

atha tā bruvatīḥ kanyāḥ sahitāḥ kurunandanaḥ |
pratyuvāca hasanpārtho meghadundubhinisvanaḥ || 69

यद्युत्तरोऽयं संग्रामे विजेष्यति महारथान् ।
अथाहरिष्ये वासांसि सूक्ष्माण्याभरणानि च ॥ 70

yadyuttaro'yaṃ saṃgrāme vijeṣyati mahārathān |
athāhariṣye vāsāṃsi sūkṣmāṇyābharaṇāni ca || 70

अथोत्तरो वर्म महाप्रभावं सुवर्णवैडूर्यपरिष्कृतं शुभम् ।
आमुच्य वीरः प्रययौ रथोत्तमं धनञ्जयं सारथिनं प्रगृह्य ॥ 71

athottaro varma mahāprabhāvaṃ suvarṇavaiḍūryapariṣkṛtaṃ śubham |
āmucya vīraḥ prayayau rathottamaṃ dhanañjayaṃ sārathinaṃ pragṛhya || 71

तमुत्तरं प्रेक्ष्य रथोत्तमे स्थितं बृहन्नलां चैव महाजनस्तदा ।
स्त्रियश्च कन्याश्च द्विजाश्च सुव्रताः प्रदक्षिणं मङ्गलिनोऽभ्यपूजयन् ॥ 72

tamuttaraṃ prekṣya rathottame sthitaṃ bṛhannalāṃ caiva mahājanastadā |
striyaśca kanyāśca dvijāśca suvratāḥ pradakṣiṇaṃ maṅgalino'bhyapūjayan || 72

यदर्जुनस्यर्षभतुल्यगामिनः पुराऽभवत्खाण्डवदाहमङ्गलम् ।
कुरून्समासाद्य रणे बृहन्नले सहोत्तरेणास्तु तवाद्य मङ्गलम् ॥ 73

yadarjunasyarṣabhatulyagāminaḥ purā'bhavatkhāṇḍavadāhamaṅgalam |
kurūnsamāsādya raṇe bṛhannale sahottareṇāstu tavādya maṅgalam || 73