Udyoga Parva

Chapter 24: Sanjaya answers and asks for a hearing

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि सञ्जययानपर्वणि चतुविंशोऽध्यायः ॥

10 verses · 24 of 196

What happens in this chapter

Sanjaya answers and asks for a hearing

Sanjaya replies that the Kuru elders Yudhishthira asked about are well. Around Duryodhana there are good old men and there are wicked ones too. Yet to treat the guiltless Pandavas as enemies is wrong; hating such good men, he betrays friends. Old Dhritarashtra knows this and burns with remorse within, for he hears from the brahmanas that betraying a friend is worse than great sins. The Kurus do remember Arjuna leading in battle, Bhima with his mace amid drums and conches,, and the twins. The sons of Pandu, equal to Indra, will not abandon dharma for desire, so Yudhishthira with his wisdom should find a settlement. Then Sanjaya asks him to gather his ministers and sons to hear Dhritarashtra's words.

सञ्जय उवाच

24.1

यथाऽऽत्थ मे पाण्डव तत्तथैव
कुरून्कुरुश्रेष्ठ जनं च पृच्छसि ।
अनामयास्तात मनस्विनस्ते
कुरुश्रेष्ठान्पृच्छसि पार्थ यांस्त्वम्

yathā''ttha me pāṇḍava tattathaiva
kurūnkuruśreṣṭha janaṃ ca pṛcchasi |
anāmayāstāta manasvinaste
kuruśreṣṭhānpṛcchasi pārtha yāṃstvam

24.2

सन्त्येव वृद्धाः साधवो धार्तराष्ट्रे
सन्त्येव पापाः पाण्डव तस्य विद्धि ।
दद्याद्रिपुभ्योऽपि हि धार्तराष्ट्रः
कुतो दायांल्लोपयेद्ब्राह्मणानाम्

santyeva vṛddhāḥ sādhavo dhārtarāṣṭre
santyeva pāpāḥ pāṇḍava tasya viddhi |
dadyādripubhyo'pi hi dhārtarāṣṭraḥ
kuto dāyāṃllopayedbrāhmaṇānām

24.3

यद्युष्मासु वर्ततेऽसावधर्म्य-
मद्रुग्धेषु द्रुग्धवत्तन्न साधु ।
मित्रध्रुक् स्याद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रो
युष्मान्द्विपन्साधुवृत्तानसाधुः

yadyuṣmāsu vartate'sāvadharmya-
madrugdheṣu drugdhavattanna sādhu |
mitradhruk syāddhṛtarāṣṭrasya putro
yuṣmāndvipansādhuvṛttānasādhuḥ

24.4

स चापि जानाति भृशं च तप्यते
शोचत्यन्तः स्थविरोऽजातशत्रो ।
शृणोति हि ब्राह्मणानां समेत्य
मित्रद्रोहः पातकेभ्यो यरीयान्

sa cāpi jānāti bhṛśaṃ ca tapyate
śocatyantaḥ sthaviro'jātaśatro |
śṛṇoti hi brāhmaṇānāṃ sametya
mitradrohaḥ pātakebhyo yarīyān

24.5

स्मरन्ति तुभ्यं नरदेव सङ्गमे
युद्धे च जिष्णोश्च युधां प्रणेतुः ।
समुद्धुष्टे दुन्दुभिशङ्खशब्दे
गदापाणिं भीमसेनं स्मरन्ति

smaranti tubhyaṃ naradeva saṅgame
yuddhe ca jiṣṇośca yudhāṃ praṇetuḥ |
samuddhuṣṭe dundubhiśaṅkhaśabde
gadāpāṇiṃ bhīmasenaṃ smaranti

24.6

माद्रीसुतौ चापि तथाऽऽजिमध्ये
सर्वा दिशः संपतन्तौ स्मरन्ति ।
सेनां वर्षन्तौ शग्वैपरजमं
महारथौ समरे दुष्प्रकम्पौ

mādrīsutau cāpi tathā''jimadhye
sarvā diśaḥ saṃpatantau smaranti |
senāṃ varṣantau śagvaiparajamaṃ
mahārathau samare duṣprakampau

24.7

समीकुर्याः प्रज्ञयाऽजातशत्रो

samīkuryāḥ prajñayā'jātaśatro

24.8

न कामार्थं सन्त्यजेयुर्हि धर्मं
पाण्डोः सुताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः ।
त्वमेवैतत्प्रज्ञयाऽजातशत्रो
समीकुर्या येन शर्माप्नुयुस्ते

na kāmārthaṃ santyajeyurhi dharmaṃ
pāṇḍoḥ sutāḥ sarva evendrakalpāḥ |
tvamevaitatprajñayā'jātaśatro
samīkuryā yena śarmāpnuyuste

24.9

धार्तराष्ट्राः पाण्डवाः सृञ्जयाश्च
ये चाप्यन्ते सन्निविष्टा नरेन्द्राः ।
यन्मां ब्रवीद्धृतराष्ट्रो निशाया-
मजातशत्रो वचनं पिता ते

dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāḥ sṛñjayāśca
ye cāpyante sanniviṣṭā narendrāḥ |
yanmāṃ bravīddhṛtarāṣṭro niśāyā-
majātaśatro vacanaṃ pitā te

24.10

सहामात्यः सहपुत्रश्च राजन्
समेत्य तां वाचमिमां निबोध

sahāmātyaḥ sahaputraśca rājan
sametya tāṃ vācamimāṃ nibodha

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)