Shanti Parva

Chapter 326: Asuri asks Kapila about manifest and unmanifest

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि षङ्विंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥

6 verses · 326 of 372

What happens in this chapter

Asuri asks Kapila about manifest and unmanifest

A short adhyaya of six verses, partly prose. Yudhishthira asks Bhishma for a settled account of the unmanifest and the manifest principles and of the work of the unborn Lord. Bhishma answers by beginning the dialogue of the teacher Kapila and his disciple Asuri. Asuri sets out his questions in a long list. What is manifest, what is unmanifest, and what is between them? Which principle is first and which middle? What are adhyatma, adhibhuta and adhidaivata? How many creations are there, and how do they dissolve? Who is the knower? What is awakened, what unawakened, and what awakening? He asks also about oneness and manyness, knowledge and ignorance. The answers follow in the next adhyayas.

* युधिष्ठिर उवाच

326.1

अव्यक्तव्यक्ततत्वानां निश्चयं भरतर्षभ ।
वक्तुमर्हसि कौरव्य देवस्याजस्य या कृतिः

avyaktavyaktatatvānāṃ niścayaṃ bharatarṣabha |
vaktumarhasi kauravya devasyājasya yā kṛtiḥ

भीष्म उवाच

326.2

अत्राप्युदाहरन्तीमं संवादं गुरुशिष्ययोः ।
कपिलस्यासुरेश्चैव सर्वदुःखविमोक्षणम्

atrāpyudāharantīmaṃ saṃvādaṃ guruśiṣyayoḥ |
kapilasyāsureścaiva sarvaduḥkhavimokṣaṇam

असुरिरुवाच

326.3

अव्यक्तव्यक्ततत्वानां निश्चयं बुद्धिनिश्चयम् ।
भगवन्नमितप्रज्ञ वक्तुमर्हसि मेऽर्थितः

avyaktavyaktatatvānāṃ niścayaṃ buddhiniścayam |
bhagavannamitaprajña vaktumarhasi me'rthitaḥ

326.4

किं व्यक्तं किमव्यक्तं किं व्यक्ता
व्यक्तं किमिति तत्वानि ।
किमाद्यं मध्यमं च तत्वानां
किमध्यात्माधिभूतदैवतं च

kiṃ vyaktaṃ kimavyaktaṃ kiṃ vyaktā
vyaktaṃ kimiti tatvāni |
kimādyaṃ madhyamaṃ ca tatvānāṃ
kimadhyātmādhibhūtadaivataṃ ca

326.5

किंनु सर्गाप्ययं कति सर्गाः किं भूतं
किं भविष्यं किं भव्यं च किं ज्ञानम् ।
को ज्ञाता किं बुद्धं किमप्रबुद्धं
किं बुध्यमानं कति पर्वाणि

kiṃnu sargāpyayaṃ kati sargāḥ kiṃ bhūtaṃ
kiṃ bhaviṣyaṃ kiṃ bhavyaṃ ca kiṃ jñānam |
ko jñātā kiṃ buddhaṃ kimaprabuddhaṃ
kiṃ budhyamānaṃ kati parvāṇi

326.6

कति स्रोतांसि कति कर्मयोनयः
किमेकत्वं नानात्वम् ।
किं सहवासं निवासं
किं विद्याविद्यमिति

kati srotāṃsi kati karmayonayaḥ
kimekatvaṃ nānātvam |
kiṃ sahavāsaṃ nivāsaṃ
kiṃ vidyāvidyamiti

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)