Sauptika Parva

Chapter 14: Arjuna answers; Narada and Vyasa intervene

इति श्रीमन्महाभारते सौप्तिकपर्वणि ऐषीकपर्वमि चतुर्दशोऽध्यायः ॥

16 verses · 14 of 18

What happens in this chapter

Arjuna answers; Narada and Vyasa intervene

Reading Ashvatthama's intent from his gestures, Shri Krishna tells Arjuna that the time has come for the weapon Drona taught him, to shield himself and his brothers. Arjuna steps down, bow in hand, wishes well first to his teacher's son, then to himself and his brothers, bows to the gods and elders, and looses his weapon so that weapon may quell weapon. Both blaze like the fire at the end of a yuga. Thunder rolls, meteors fall in thousands and the earth shakes with its mountains and forests. To protect the worlds, Narada and Vyasa, grandsire of the Bharatas, stand blazing between the two weapons and ask the heroes why they have done so rash a thing, which great warriors of old never did against men.

वैशम्पायन उवाच

14.1

इङ्गितेनैव दाशार्हस्तस्याभिप्रायमादितः ।
द्रौणेर्बुद्धा महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत

iṅgitenaiva dāśārhastasyābhiprāyamāditaḥ |
drauṇerbuddhā mahābāhurarjunaṃ pratyabhāṣata

14.2

अर्जुनार्जुन यद्दिव्यमस्त्रं ते हृदि वर्तते ।
द्रोणोपदिष्टं तस्यायं कालः सम्प्रति पाण्डव

arjunārjuna yaddivyamastraṃ te hṛdi vartate |
droṇopadiṣṭaṃ tasyāyaṃ kālaḥ samprati pāṇḍava

14.3

भ्रातॄणामात्मनश्चैव परित्राणाय भारत ।
विसृजैतत्त्वमप्याजावस्त्रमस्त्रनिवारणम्

bhrātṝṇāmātmanaścaiva paritrāṇāya bhārata |
visṛjaitattvamapyājāvastramastranivāraṇam

14.4

केशवेनैवमुक्तोऽथ पाण्डवः परवीरहा ।
अवातरद्रथात्तूर्णं प्रगृह्य सशरं धनुः

keśavenaivamukto'tha pāṇḍavaḥ paravīrahā |
avātaradrathāttūrṇaṃ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ

14.5

पूर्वमाचार्यपुत्राय ततोऽनन्तरमात्मने ।
भ्रातृभ्यश्चैव सर्वेभ्यः स्वस्तीत्युक्त्वा परन्तपः

pūrvamācāryaputrāya tato'nantaramātmane |
bhrātṛbhyaścaiva sarvebhyaḥ svastītyuktvā parantapaḥ

14.6

देवताभ्यो नमस्कृत्य गुरुभ्यश्चैव सर्वशः ।
उत्ससर्ज शिवं ध्यायन्नस्त्रमस्त्रेण शाम्यताम्

devatābhyo namaskṛtya gurubhyaścaiva sarvaśaḥ |
utsasarja śivaṃ dhyāyannastramastreṇa śāmyatām

14.7

ततस्तदस्‌रं सहसा सृष्टं गाण्डीवधन्वना ।
प्रजज्वाल महार्चिष्मद्युगान्तानलसन्निभम्

tatastadas‌raṃ sahasā sṛṣṭaṃ gāṇḍīvadhanvanā |
prajajvāla mahārciṣmadyugāntānalasannibham

14.8

तथैव द्रोणपुत्रस्य तदस्त्रं तिग्मतेजसः ।
प्रजज्वाल महाज्वालं तेजोमण्डलसंवृतम्

tathaiva droṇaputrasya tadastraṃ tigmatejasaḥ |
prajajvāla mahājvālaṃ tejomaṇḍalasaṃvṛtam

14.9

निर्घाता बहवश्चासन्पेतुरुल्काः सहस्रशः ।
महद्भयं च भूतानां सर्वेषां समजायत

nirghātā bahavaścāsanpeturulkāḥ sahasraśaḥ |
mahadbhayaṃ ca bhūtānāṃ sarveṣāṃ samajāyata

14.10

सशब्दमभवद्व्योम ज्वालामालाकुलं भृशम् ।
चचाल च मही कृत्स्ना सपर्वतवनद्रुमा

saśabdamabhavadvyoma jvālāmālākulaṃ bhṛśam |
cacāla ca mahī kṛtsnā saparvatavanadrumā

14.11

तावस्त्रतेजसा लोकांस्त्रासयन्तौ ततः स्थितौ ।
महर्षी सहितौ तत्र दर्शयामासतुस्तदा

tāvastratejasā lokāṃstrāsayantau tataḥ sthitau |
maharṣī sahitau tatra darśayāmāsatustadā

14.12

नारदः सर्वधर्मात्मा भरतानां पितामहः ।
उभौ शमयितुं वीरौ भारद्वाजधनञ्जयौ

nāradaḥ sarvadharmātmā bharatānāṃ pitāmahaḥ |
ubhau śamayituṃ vīrau bhāradvājadhanañjayau

14.13

तौ मुनी सर्वधर्मज्ञौ सर्वभूतहितैपिणौ ।
दीप्तयोरस्‌रयोर्मध्ये स्थितौ परमतेजसौ

tau munī sarvadharmajñau sarvabhūtahitaipiṇau |
dīptayoras‌rayormadhye sthitau paramatejasau

14.14

तदन्तरमनाधृष्यावुपगम्य यशस्विनौ ।
आस्तामृषिवरौ तत्र ज्वलिताविव पावकौ

tadantaramanādhṛṣyāvupagamya yaśasvinau |
āstāmṛṣivarau tatra jvalitāviva pāvakau

14.15

प्राणभृद्भिरनाधृष्यौ देवदानवसम्मतौ ।
अस्त्रतेजः शमयितुं लोकानां हितकाम्यया

prāṇabhṛdbhiranādhṛṣyau devadānavasammatau |
astratejaḥ śamayituṃ lokānāṃ hitakāmyayā

ऋषी ऊचतुः

14.16

महास्त्रविदुषः पूर्वे येऽप्यतीता महारथाः ।
नैतदस्‌रं मनुष्येषु तैः प्रयुक्तं कथञ्चन ।
किमिदं साहसं वीरौ कृतवन्तौ महात्ययम्

mahāstraviduṣaḥ pūrve ye'pyatītā mahārathāḥ |
naitadas‌raṃ manuṣyeṣu taiḥ prayuktaṃ kathañcana |
kimidaṃ sāhasaṃ vīrau kṛtavantau mahātyayam

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)