Sabha Parva

Chapter 37: Kings and kinsmen gather for the yajna

इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि दिग्विजयपर्वणि सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥

28 verses · 37 of 103

What happens in this chapter

Kings and kinsmen gather for the yajna

The invited kings set out from their cities like devas leaving their vimanas, carrying jewels and wealth, eager to see the sabha and Yudhishthira. Nakula went to Hastinapura and, with folded hands, invited Bhishma, Dhritarashtra, wise Vidura and Duryodhana with all his brothers, and they came gladly with Drona and the other teachers. A long roll of arrivals follows: Subala and Shakuni of Gandhara, Karna, Shalya, Bahlika, Somadatta, Bhurishravas, Ashwatthama, Kripa, Jayadratha, Drupada with his son, Bhagadatta of Pragjyotisha with the sea-coast mlecchas, Paundraka Vasudeva, the kings of Vanga, Kalinga, the Dravidas and Simhala, Kuntibhoja, Virata with his sons, Shishupala with his son, and Balarama with Pradyumna, Samba and the Vrishnis. Each was given a lodging white as Kailasa's peaks.

वैशम्पायन उवाच

37.1

तत आमन्त्रिता राजन्राजानः सत्कृतास्तदा ।
पुरेभ्यः प्रययुस्तेभ्यो विमानेभ्य इवामराः

tata āmantritā rājanrājānaḥ satkṛtāstadā |
purebhyaḥ prayayustebhyo vimānebhya ivāmarāḥ

37.2

ते वै दिग्भ्यः समापेतुः पार्थिवास्तत्र भारत ।
समादाय महार्हाणि रत्नानि विविधानि च

te vai digbhyaḥ samāpetuḥ pārthivāstatra bhārata |
samādāya mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca

37.3

तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्य यज्ञे यज्ञविदस्तदा ।
राजानः शतशस्तुष्टैर्मनोभिर्मनुर्षभ

tacchrutvā dharmarājasya yajñe yajñavidastadā |
rājānaḥ śataśastuṣṭairmanobhirmanurṣabha

37.4

बहु वित्तं समादाय विविधं पार्थिवा ययुः ।
द्रष्टुकामाः सभां चैव धर्मराजं च पाण्डवम्

bahu vittaṃ samādāya vividhaṃ pārthivā yayuḥ |
draṣṭukāmāḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam

37.5

स गत्वा हास्तिनपुरं नकुलः समितिञ्जयः ।
भीष्ममामन्त्रयाञ्चक्रे धृतराष्ट्रं च पाण्डवः

sa gatvā hāstinapuraṃ nakulaḥ samitiñjayaḥ |
bhīṣmamāmantrayāñcakre dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍavaḥ

37.6

प्रयतः प्राञ्जलिर्भूत्वा भारतानानयत्तदा ।
धृतराष्ट्रं च भीष्मं च विदुरं च महामतिम्

prayataḥ prāñjalirbhūtvā bhāratānānayattadā |
dhṛtarāṣṭraṃ ca bhīṣmaṃ ca viduraṃ ca mahāmatim

37.7

दुर्योधनमुखांश्चैव भ्रातॄन्सर्वानथानयत्

duryodhanamukhāṃścaiva bhrātṝnsarvānathānayat

37.8

सत्कृत्यामन्त्रिताः सर्वे ह्याचार्यप्रमुखास्ततः ।
प्रययुः प्रीतमनसो यज्ञं ब्रह्मपुरस्सराः

satkṛtyāmantritāḥ sarve hyācāryapramukhāstataḥ |
prayayuḥ prītamanaso yajñaṃ brahmapurassarāḥ

37.9

धृतराष्ट्रश्च भीष्मश्च विदुरस्च महामतिः ।
दुर्योधनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ।
गान्धारराजः सुबलः शकुनिश्च महाबलः

dhṛtarāṣṭraśca bhīṣmaśca vidurasca mahāmatiḥ |
duryodhanapurogāśca bhrātaraḥ sarva eva te |
gāndhārarājaḥ subalaḥ śakuniśca mahābalaḥ

37.10

अचलो वृषकश्चैव कर्णश्च रथिनां वरः ।
तथा शल्यश्च बलवान्बाह्लिकश्च महाबलः

acalo vṛṣakaścaiva karṇaśca rathināṃ varaḥ |
tathā śalyaśca balavānbāhlikaśca mahābalaḥ

37.11

सोमदत्तोऽथ कौरव्यो भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ।
अश्वत्थामा कृपो द्रोणः सैन्धवश्च जयद्रथः

somadatto'tha kauravyo bhūrirbhūriśravāḥ śalaḥ |
aśvatthāmā kṛpo droṇaḥ saindhavaśca jayadrathaḥ

37.12

यज्ञसेनः सपुत्रश्च साल्वश्च वसुधाधिपः ।
प्राग्ज्योतिषश्च नृपतिर्भगदत्तो महारथः

yajñasenaḥ saputraśca sālvaśca vasudhādhipaḥ |
prāgjyotiṣaśca nṛpatirbhagadatto mahārathaḥ

37.13

स तु सर्वैः सह म्लेच्छैः सागरानूपवासिभिः ।
पार्वतीयाश्च राजानो राजा चैव बृहद्बलः

sa tu sarvaiḥ saha mlecchaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ |
pārvatīyāśca rājāno rājā caiva bṛhadbalaḥ

37.14

पौण्ड्रको वासुदेवश्च वङ्गः कालिङ्गकस्तथा ।
आकर्षाः कुन्तलाश्चैव गालवाश्चान्ध्रकास्तथा

pauṇḍrako vāsudevaśca vaṅgaḥ kāliṅgakastathā |
ākarṣāḥ kuntalāścaiva gālavāścāndhrakāstathā

37.15

द्राविडाः सिंहलाश्चैव राजा काश्मीरकस्तथा ।
कुन्तिभोजो महातेजाः पार्थिवो गौरवाहनः

drāviḍāḥ siṃhalāścaiva rājā kāśmīrakastathā |
kuntibhojo mahātejāḥ pārthivo gauravāhanaḥ

37.16

बाह्लिकाश्चापरे शूरा राजानः सर्व एव ते ।
विराटः सह पुत्राभ्यां मावेल्लश्च महाबलः

bāhlikāścāpare śūrā rājānaḥ sarva eva te |
virāṭaḥ saha putrābhyāṃ māvellaśca mahābalaḥ

37.17

राजानो राजपुत्राश्च नानाजनपदेश्वराः ।
शिशुपालो महावीर्यः सह पुत्रेण भारत

rājāno rājaputrāśca nānājanapadeśvarāḥ |
śiśupālo mahāvīryaḥ saha putreṇa bhārata

37.18

आगच्छत्पाण्डवेयस्य यज्ञं समरदुर्मदः ।
रामश्चैवानिरुद्धश्च कङ्कश्च सहसारणः

āgacchatpāṇḍaveyasya yajñaṃ samaradurmadaḥ |
rāmaścaivāniruddhaśca kaṅkaśca sahasāraṇaḥ

37.19

गदप्रद्युम्नसाम्बाश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान् ।
उल्मुको निशठश्चैव वीरश्चाङ्गावहस्तथा

gadapradyumnasāmbāśca cārudeṣṇaśca vīryavān |
ulmuko niśaṭhaścaiva vīraścāṅgāvahastathā

37.20

वृष्णयो निखिलाश्चान्ये समाजग्मुर्महारथाः ।
एते चान्ये च बहवो राजानो मध्यदेशजाः

vṛṣṇayo nikhilāścānye samājagmurmahārathāḥ |
ete cānye ca bahavo rājāno madhyadeśajāḥ

37.21

आजग्मुः पाण्डुपुत्रस्य राजसूयं महाक्रतुम् ।
ददुस्तेषामावसथान्धर्मराजस्य शासनात्

ājagmuḥ pāṇḍuputrasya rājasūyaṃ mahākratum |
dadusteṣāmāvasathāndharmarājasya śāsanāt

37.22

बहुभक्ष्यान्वितान्राजन्दीर्घिकावृक्षशोभितान् ।
तथा धर्मात्मजः पूजां चक्रे तेषां महात्मनाम्

bahubhakṣyānvitānrājandīrghikāvṛkṣaśobhitān |
tathā dharmātmajaḥ pūjāṃ cakre teṣāṃ mahātmanām

37.23

सत्कृताश्च यथोद्दिष्टाञ्जग्मुरावसथान्नृपाः ।
कैलासशिखरप्रख्यान्मनोज्ञान्द्रव्यभूषितान्

satkṛtāśca yathoddiṣṭāñjagmurāvasathānnṛpāḥ |
kailāsaśikharaprakhyānmanojñāndravyabhūṣitān

37.24

सर्वतः संवृतानुच्चैः प्राकारैः सुकृतैः सितैः ।
सुवर्णजालसंवीतान्मणिकुट्टिमभूषितान्

sarvataḥ saṃvṛtānuccaiḥ prākāraiḥ sukṛtaiḥ sitaiḥ |
suvarṇajālasaṃvītānmaṇikuṭṭimabhūṣitān

37.25

सुखारोहणसोपानान्महासनपरिच्छदान् ।
स्नग्दामसमवच्छन्नानुत्तमागुरुगन्धिनः

sukhārohaṇasopānānmahāsanaparicchadān |
snagdāmasamavacchannānuttamāgurugandhinaḥ

37.26

हंसेन्दुवर्णसदृशानायोजनसुदर्शनान् ।
असम्बाधान्समद्वारान्युतानुच्चावचैर्गुणैः

haṃsenduvarṇasadṛśānāyojanasudarśanān |
asambādhānsamadvārānyutānuccāvacairguṇaiḥ

37.27

बहुधातुनिबद्धाङ्गान्हिमवच्छिखरानिव ।
विश्रान्तास्ते ततोऽपश्यन्भूमिपा भूरिदक्षिणम्

bahudhātunibaddhāṅgānhimavacchikharāniva |
viśrāntāste tato'paśyanbhūmipā bhūridakṣiṇam

37.28

वृतं सदस्यैर्बहुभिर्धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
तत्सदः पार्थिवैः कीर्णं ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः ।
भ्राजते स्म तदा राजन्नाकपृष्ठं यथाऽमरैः

vṛtaṃ sadasyairbahubhirdharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |
tatsadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiśca maharṣibhiḥ |
bhrājate sma tadā rājannākapṛṣṭhaṃ yathā'maraiḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)