Sabha Parva

Chapter 29: Arjuna beyond the Himalaya to Uttara Kuru

इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि दिग्विजयपर्वणि एकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥

80 verses · 29 of 103

What happens in this chapter

Arjuna beyond the Himalaya to Uttara Kuru

Crossing the White Mountain, Arjuna conquers the Kimpurusha land ruled by Drumaputra, then Hataka of the guhyakas, won by gentle words. He sees Lake Manasa and the streams of the rishis, and takes horses from the gandharva city. He passes Hemakuta into Harivarsha then Nishadha, and enters Ilavrita in the middle. There he sees golden Meru, lord of mountains, and the Jambu tree to its south, and circles Meru. He wins Bhadrashva, Ramyaka and lands of nagas and gandharvas. At Uttara Kuru giant gatekeepers tell him nothing here can be conquered or seen in a human body. Arjuna asks only tribute for Yudhishthira; they give divine garments and ornaments. He returns to Indraprastha and lays it all before the king.

वैशम्पायन इवाच

29.1

स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य वीर्यवान् ।
देशं किम्पुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम्

sa śvetaparvataṃ vīraḥ samatikramya vīryavān |
deśaṃ kimpuruṣāvāsaṃ drumaputreṇa rakṣitam

29.2

महता सन्निपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह ।
अजयत्पाण्डवश्रेष्ठः करे चैनं न्यवेशयत्

mahatā sannipātena kṣatriyāntakareṇa ha |
ajayatpāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare cainaṃ nyaveśayat

29.3

तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम् ।
पाकशासनिरव्यग्रः सहसैन्यः समासदत्

taṃ jitvā hāṭakaṃ nāma deśaṃ guhyakarakṣitam |
pākaśāsaniravyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat

29.4

तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम् ।
ऋषिकुल्यास्तथा सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः

tāṃstu sāntvena nirjitya mānasaṃ sara uttamam |
ṛṣikulyāstathā sarvā dadarśa kurunandanaḥ

29.5

सरो मानसमासाद्य हाटकानभितः प्रभुः ।
गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्पाण्डवस्ततः

saro mānasamāsādya hāṭakānabhitaḥ prabhuḥ |
gandharvarakṣitaṃ deśamajayatpāṇḍavastataḥ

29.6

तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाख्यान्हयोत्तमान् ।
लेभे स करसमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्तदा

tatra tittirikalmāṣānmaṇḍūkākhyānhayottamān |
lebhe sa karasamatyantaṃ gandharvanagarāttadā

29.7

हेमकूटमथासाद्य न्यवसत्फल्गुनस्तदा ।
तं हेमकूटं राजेन्द्र समतिक्रम्य पाण्डवः

hemakūṭamathāsādya nyavasatphalgunastadā |
taṃ hemakūṭaṃ rājendra samatikramya pāṇḍavaḥ

29.8

हरिवर्षं विवेशाथ सैन्येन महता वृतः ।
तत्र पार्थो ददर्शाथ बहूनिह मनोरमान्

harivarṣaṃ viveśātha sainyena mahatā vṛtaḥ |
tatra pārtho dadarśātha bahūniha manoramān

29.9

नगरान्सवनांश्चैव नदीश्च विमलोदकाः ।
पुरुषान्देवकल्पांश्च नारीश्च प्रियदर्शनाः

nagarānsavanāṃścaiva nadīśca vimalodakāḥ |
puruṣāndevakalpāṃśca nārīśca priyadarśanāḥ

29.10

तान्सर्वास्तत्र दृष्ट्वाऽथ मुदा युक्तो धनञ्जयटः ।
वशे चक्रे स रत्नानि लेभे च सुबहूनि च

tānsarvāstatra dṛṣṭvā'tha mudā yukto dhanañjayaṭaḥ |
vaśe cakre sa ratnāni lebhe ca subahūni ca

29.11

ततो निषधमासाद्य गिरिस्थानजयत्प्रभुः ।
अथ राजन्नतिक्रम्य निषधं शैलमायतम्

tato niṣadhamāsādya giristhānajayatprabhuḥ |
atha rājannatikramya niṣadhaṃ śailamāyatam

29.12

विवेश मध्यमं वर्षं पार्थो दिव्यमिलावृतम् ।
तत्र दिव्योपमान्दिव्यान्पुरुषान्देवदर्शनान्

viveśa madhyamaṃ varṣaṃ pārtho divyamilāvṛtam |
tatra divyopamāndivyānpuruṣāndevadarśanān

29.13

अदृष्टपूर्वान्सुभगान्स ददर्श धनञ्जयः ।
सदनानि च शुभ्राणि नारीश्चाप्सरसंनिभाः

adṛṣṭapūrvānsubhagānsa dadarśa dhanañjayaḥ |
sadanāni ca śubhrāṇi nārīścāpsarasaṃnibhāḥ

29.14

दृष्ट्वा तानजयद्रम्यान्स तैश्च ददृशे तदा ।
जित्वा च तान्महाभागान्करे च विनिवेश्य च

dṛṣṭvā tānajayadramyānsa taiśca dadṛśe tadā |
jitvā ca tānmahābhāgānkare ca viniveśya ca

29.15

रत्नान्यादाय दिव्यानि भूषणान्यासनैः सह ।
उदीचीमथ राजेन्द्र ययौ पार्थो मुदाऽन्वितः

ratnānyādāya divyāni bhūṣaṇānyāsanaiḥ saha |
udīcīmatha rājendra yayau pārtho mudā'nvitaḥ

29.16

स ददर्श ततो मेरुं शिखरीणां प्रभुं महत् ।
तं काञ्चनमयं दिव्यं चतुर्वणं दुरासदम्

sa dadarśa tato meruṃ śikharīṇāṃ prabhuṃ mahat |
taṃ kāñcanamayaṃ divyaṃ caturvaṇaṃ durāsadam

29.17

उन्नतं शतसाहस्रं योजनानां तु सुस्थितम् ।
ज्वलन्तमचलं मेरुं तेजोराशिमनुत्तमम्

unnataṃ śatasāhasraṃ yojanānāṃ tu susthitam |
jvalantamacalaṃ meruṃ tejorāśimanuttamam

29.18

आक्षिपन्तं प्रभां भानोः स्वशृङ्गैः काञ्चनोज्ज्वलैः ।
काञ्चनाभरणं दिव्यदेवगन्धर्वसेवितम्

ākṣipantaṃ prabhāṃ bhānoḥ svaśṛṅgaiḥ kāñcanojjvalaiḥ |
kāñcanābharaṇaṃ divyadevagandharvasevitam

29.19

अप्रमेयमनाधृष्यमधर्मबहुलैर्जनैः ।
व्यालैराचरितं धोरैर्दिव्यौषधिविदीपितम्

aprameyamanādhṛṣyamadharmabahulairjanaiḥ |
vyālairācaritaṃ dhorairdivyauṣadhividīpitam

29.20

स्वर्गमावृत्य तिष्ठन्तमुच्छ्रायेण महागिरिम् ।
अगम्यं मनसाप्यन्यैर्नदीवृक्षसमन्वितम्

svargamāvṛtya tiṣṭhantamucchrāyeṇa mahāgirim |
agamyaṃ manasāpyanyairnadīvṛkṣasamanvitam

29.21

नानाविहगसङ्घैश्च नादितं सुमनोहरैः ।
तं दृष्टा फल्गुनो मेरुं प्रीतिमानभवत्तदा

nānāvihagasaṅghaiśca nāditaṃ sumanoharaiḥ |
taṃ dṛṣṭā phalguno meruṃ prītimānabhavattadā

29.22

मेरोरिलावृतं दिव्यं सर्वतः परिमण्‍डितम् ।
मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे जम्बूर्नाम वनस्पतिः

merorilāvṛtaṃ divyaṃ sarvataḥ parimaṇ‍ḍitam |
merostu dakṣiṇe pārśve jambūrnāma vanaspatiḥ

29.23

नित्यपुष्पफलोपेवः सिद्धचारणसेवितः ।
आस्वर्गमुच्छ्रिता राजंस्तस्य शाखा वनस्पतेः

nityapuṣpaphalopevaḥ siddhacāraṇasevitaḥ |
āsvargamucchritā rājaṃstasya śākhā vanaspateḥ

29.24

यस्य नाम्ना त्विदं द्वीपं जन्बूद्वीपमिति स्मृतम् ।
तां च जम्बूं ददर्शाथ सव्यसाची परन्तपः

yasya nāmnā tvidaṃ dvīpaṃ janbūdvīpamiti smṛtam |
tāṃ ca jambūṃ dadarśātha savyasācī parantapaḥ

29.25

तौ दृष्ट्वाऽप्रतिमौ लोके जम्बूं मेरुं च संस्थितौ ।
प्रतीमानभवद्राजन्सर्वतः स विलोकयन्

tau dṛṣṭvā'pratimau loke jambūṃ meruṃ ca saṃsthitau |
pratīmānabhavadrājansarvataḥ sa vilokayan

29.26

तत्र लेभे ततो जिष्णुः सिद्धैर्दिव्यैश्च चारणैः ।
रत्नानि बहुसाहस्रं दत्तान्याभरणानि च

tatra lebhe tato jiṣṇuḥ siddhairdivyaiśca cāraṇaiḥ |
ratnāni bahusāhasraṃ dattānyābharaṇāni ca

29.27

वासांसि च महार्हाणि तत्र लब्ध्वाऽर्जुनस्तदा ।
आमन्त्रयित्वा तान्सर्वान्यज्ञमुद्दिश्य वै गुरोः

vāsāṃsi ca mahārhāṇi tatra labdhvā'rjunastadā |
āmantrayitvā tānsarvānyajñamuddiśya vai guroḥ

29.28

अथादाय बहून्रत्नान्गमनाययोपचक्रमे ।
मेरुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रवतप्रवरं प्रभुः

athādāya bahūnratnāngamanāyayopacakrame |
meruṃ pradakṣiṇīkṛtya pravatapravaraṃ prabhuḥ

29.29

ययौ जम्बूनदीतीरे नदीं श्रेष्ठां विलोकयन् ।
स तां मनोरमां दिव्यां जम्बूस्वादुरसावहाम्

yayau jambūnadītīre nadīṃ śreṣṭhāṃ vilokayan |
sa tāṃ manoramāṃ divyāṃ jambūsvādurasāvahām

29.30

हैमपक्षिगणैर्जुष्टां सौवर्णजलजाकुलाम् ।
हैमपङ्कां हैमजलां सौवर्णोज्ज्वलवालुकाम्

haimapakṣigaṇairjuṣṭāṃ sauvarṇajalajākulām |
haimapaṅkāṃ haimajalāṃ sauvarṇojjvalavālukām

29.31

क्वचित्मुपिष्पितैः पूर्णां सौवर्णकुसुमोत्पलैः ।
क्वचित्तीररुहैः कीर्णां हैमपुष्पैः सुपुष्पितैः

kvacitmupiṣpitaiḥ pūrṇāṃ sauvarṇakusumotpalaiḥ |
kvacittīraruhaiḥ kīrṇāṃ haimapuṣpaiḥ supuṣpitaiḥ

29.32

तीर्थैश्च रुक्मसोपानैः सर्वतः समलङ्कुताम् ।
विमलैर्मणिजालैश्च नृत्तगीतरवैर्युताम्

tīrthaiśca rukmasopānaiḥ sarvataḥ samalaṅkutām |
vimalairmaṇijālaiśca nṛttagītaravairyutām

29.33

दीप्तैर्हेमवितानैश्च समन्ताच्छोभितां शुभाम् ।
तथाविधां नदीं दृष्ट्वा पार्थस्तां प्रशशंस ह

dīptairhemavitānaiśca samantācchobhitāṃ śubhām |
tathāvidhāṃ nadīṃ dṛṣṭvā pārthastāṃ praśaśaṃsa ha

29.34

दृष्टपूर्वां राजेन्द्र दृष्ट्वा हर्षमवाप च ।
दर्शनीयां नदीतीरे पुरुषान्सुमनोहरान्

dṛṣṭapūrvāṃ rājendra dṛṣṭvā harṣamavāpa ca |
darśanīyāṃ nadītīre puruṣānsumanoharān

29.35

तान्नदीसलिलाहारान्सदारानमरोपमान् ।
नित्यं सुखमुदा युक्तान्सर्वालङ्कारशोभितान्

tānnadīsalilāhārānsadārānamaropamān |
nityaṃ sukhamudā yuktānsarvālaṅkāraśobhitān

29.36

तेभ्यो बहूनि रत्नानि तदा लेभे धनञ्जयः ।
दिव्यजम्बूफलं हैमं भूषणानि च पेशलम्

tebhyo bahūni ratnāni tadā lebhe dhanañjayaḥ |
divyajambūphalaṃ haimaṃ bhūṣaṇāni ca peśalam

29.37

लब्ध्वा तान्दुर्लभान्पार्थः प्रतीचीं प्रययौ दिशम् ।
नागानां रक्षितं देशमजयश्च पुनस्ततः

labdhvā tāndurlabhānpārthaḥ pratīcīṃ prayayau diśam |
nāgānāṃ rakṣitaṃ deśamajayaśca punastataḥ

29.38

ततो गन्वा महाराज वारुणीं पाकशासनिः ।
गन्धमादनमासाद्य ततस्तानजयत्प्रभुः

tato ganvā mahārāja vāruṇīṃ pākaśāsaniḥ |
gandhamādanamāsādya tatastānajayatprabhuḥ

29.39

तं गन्धमादनं राजन्नतिक्रम्य ततोऽर्जुनः ।
केतुमालं ददर्शाथ वर्षं रत्नसमन्वितम्

taṃ gandhamādanaṃ rājannatikramya tato'rjunaḥ |
ketumālaṃ dadarśātha varṣaṃ ratnasamanvitam

29.40

सेवितं देवकल्पैश्च नारीभिः प्रियदर्शनैः ।
तं जित्वा चार्जुनो राजन्करे च विनिवेश्य च

sevitaṃ devakalpaiśca nārībhiḥ priyadarśanaiḥ |
taṃ jitvā cārjuno rājankare ca viniveśya ca

29.41

आहृत्य तत्र रत्नानि दुर्लभानि तथार्जुनः ।
पुनश्च परिवृत्याथ माध्यं देशमिलावृतम्

āhṛtya tatra ratnāni durlabhāni tathārjunaḥ |
punaśca parivṛtyātha mādhyaṃ deśamilāvṛtam

29.42

गत्वा प्राचीं दिशं राजन्सव्यसाची धनञ्जयः ।
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम्

gatvā prācīṃ diśaṃ rājansavyasācī dhanañjayaḥ |
merumandarayormadhye śailodāmabhito nadīm

29.43

ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ।
कषान्झषांश्च नद्यौ तान्प्रघसान्दीप्तवेणिपान्

ye te kīcakaveṇūnāṃ chāyāṃ ramyāmupāsate |
kaṣānjhaṣāṃśca nadyau tānpraghasāndīptaveṇipān

29.44

पशुपांश्च कुलिन्दांश्च तङ्कणान्परतङ्कणान् ।
एतान्समस्ताञ्जित्वा च करे च विनिवेश्य च

paśupāṃśca kulindāṃśca taṅkaṇānparataṅkaṇān |
etānsamastāñjitvā ca kare ca viniveśya ca

29.45

रत्नान्यादाय सर्वेभ्यो माल्यवन्तं ततो ययौ ।
तं माल्यवन्तं शैलेन्द्रं समतिक्रम्य पाण्डवः

ratnānyādāya sarvebhyo mālyavantaṃ tato yayau |
taṃ mālyavantaṃ śailendraṃ samatikramya pāṇḍavaḥ

29.46

भद्राश्वं प्रविवेशाथ वर्षं स्वर्गोपमं शुचिम् ।
तत्र देवोपमान्दिव्यान्पुरुषाञ्शुभसंयुतान्

bhadrāśvaṃ praviveśātha varṣaṃ svargopamaṃ śucim |
tatra devopamāndivyānpuruṣāñśubhasaṃyutān

29.47

जित्वा तान्स्ववशे कृत्वा करे च विनिवेश्य च ।
आहृत्य सर्वतो रत्नान्यसङ्ख्यानि ततस्ततः

jitvā tānsvavaśe kṛtvā kare ca viniveśya ca |
āhṛtya sarvato ratnānyasaṅkhyāni tatastataḥ

29.48

नीलं नाम गिरिं गत्वा तत्रस्थानजयत्प्रभुः ।
ततो जिष्णुरतिक्रम्य पर्वतं नीलमायतम्

nīlaṃ nāma giriṃ gatvā tatrasthānajayatprabhuḥ |
tato jiṣṇuratikramya parvataṃ nīlamāyatam

29.49

विवेश रम्यकं वर्षं सङ्कीर्णं मिथुनैः शुभैः ।
तं देशमथ जित्वा स करे च विनिवेश्य च

viveśa ramyakaṃ varṣaṃ saṅkīrṇaṃ mithunaiḥ śubhaiḥ |
taṃ deśamatha jitvā sa kare ca viniveśya ca

29.50

अजयच्चापि बीभत्सुर्देशं गुह्यकरक्षितम् ।
तत्र लेभे च राजेन्द्र सौवर्णान्मृगपक्षिणः

ajayaccāpi bībhatsurdeśaṃ guhyakarakṣitam |
tatra lebhe ca rājendra sauvarṇānmṛgapakṣiṇaḥ

29.51

अगृह्णाद्यज्ञभूत्यर्थं रमणीयान्मनोहरान् ।
अन्यांश्च लब्ध्वा रत्नानि पाण्डवोऽथ महाबलः

agṛhṇādyajñabhūtyarthaṃ ramaṇīyānmanoharān |
anyāṃśca labdhvā ratnāni pāṇḍavo'tha mahābalaḥ

29.52

गन्धर्वरक्षितं देशमजयत्सगणं तदा ।
तत्र रत्नानि दिव्यानि लब्ध्वा राजन्नथार्जुनः

gandharvarakṣitaṃ deśamajayatsagaṇaṃ tadā |
tatra ratnāni divyāni labdhvā rājannathārjunaḥ

29.53

वर्षं हिरण्वतं नाम विवेशाथ महीपते ।
स तु देशेषु रम्येषु गन्तुं तत्रोपचक्रमे

varṣaṃ hiraṇvataṃ nāma viveśātha mahīpate |
sa tu deśeṣu ramyeṣu gantuṃ tatropacakrame

29.54

मध्ये प्रासादवृन्देषु नक्षत्राणां शशी यथा ।
महापथेषु राजैन्द्र सर्वतो यान्तमर्जुनम्

madhye prāsādavṛndeṣu nakṣatrāṇāṃ śaśī yathā |
mahāpatheṣu rājaindra sarvato yāntamarjunam

29.55

प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया वीर्यशोभया ।
ददृशुस्तं स्रियः सर्वाः पार्थमात्मयशस्करम्

prāsādavaraśṛṅgasthāḥ parayā vīryaśobhayā |
dadṛśustaṃ sriyaḥ sarvāḥ pārthamātmayaśaskaram

29.56

तं कलापधरं शूरं सरथं सधनुः करम् ।
सवर्मं सकिरीटं वै संनद्धं सपरिच्छदम्

taṃ kalāpadharaṃ śūraṃ sarathaṃ sadhanuḥ karam |
savarmaṃ sakirīṭaṃ vai saṃnaddhaṃ saparicchadam

29.57

सुकुमारं महासत्वं तेजोराशिमनुत्तमम् ।
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम्

sukumāraṃ mahāsatvaṃ tejorāśimanuttamam |
śakropamamamitraghnaṃ paravāraṇavāraṇam

29.58

पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र शक्तिपाणिं स्म मेनिरे ।
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणेऽद्भुतपराक्रमः

paśyantaḥ strīgaṇāstatra śaktipāṇiṃ sma menire |
ayaṃ sa puruṣavyāghro raṇe'dbhutaparākramaḥ

29.59

अस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ।
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा धनञ्जयम्

asya bāhubalaṃ prāpya na bhavantyasuhṛdgaṇāḥ |
iti vāco bruvantyastāḥ striyaḥ premṇā dhanañjayam

29.60

तुष्टुवुः पुष्पवृष्टिं च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ।
दृष्ट्वा ते तु मुदा युक्ताः कौतूहलसमन्वितः

tuṣṭuvuḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca sasṛjustasya mūrdhani |
dṛṣṭvā te tu mudā yuktāḥ kautūhalasamanvitaḥ

29.61

रत्नैर्विभूषणैश्चैव अभ्यवर्षंश्च पाण्डवम् ।
अथ जित्वा समस्तांस्तान्करे च विनिवेश्य च

ratnairvibhūṣaṇaiścaiva abhyavarṣaṃśca pāṇḍavam |
atha jitvā samastāṃstānkare ca viniveśya ca

29.62

मणिहेमप्रबालानि शस्त्राण्याभरणानि च ।
एतानि लब्ध्वा पार्थोऽथ शृङ्गवन्तं गिरिं ययौ

maṇihemaprabālāni śastrāṇyābharaṇāni ca |
etāni labdhvā pārtho'tha śṛṅgavantaṃ giriṃ yayau

29.63

शृङ्गवन्तं च कौरव्यः समतिक्रम्य फल्गुनः ।
उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः

śṛṅgavantaṃ ca kauravyaḥ samatikramya phalgunaḥ |
uttaraṃ harivarṣaṃ tu sa samāsādya pāṇḍavaḥ

29.64

विद्याधरगणांश्चैव यक्षेन्द्रांश्च विनिर्जयन् ।
तत्र लेभे महात्मा वै वासो दिव्यमनुत्तमम्

vidyādharagaṇāṃścaiva yakṣendrāṃśca vinirjayan |
tatra lebhe mahātmā vai vāso divyamanuttamam

29.65

किन्नरद्रुमपत्रांश्च तत्र कृष्णाजिनान्बहून् ।
याज्ञीयांस्तांस्तदा दिव्यांस्तत्र लेभे धनञ्जय

kinnaradrumapatrāṃśca tatra kṛṣṇājinānbahūn |
yājñīyāṃstāṃstadā divyāṃstatra lebhe dhanañjaya

29.66

उत्तरं हरिवर्षं तु स समासाद्य पाण्डवः ।
इयेष जेतुं तं देशं पाकशासनन्दनः

uttaraṃ harivarṣaṃ tu sa samāsādya pāṇḍavaḥ |
iyeṣa jetuṃ taṃ deśaṃ pākaśāsanandanaḥ

29.67

तत एनं महावीर्यं महाकाया महाबलाः ।
द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनमब्रुवन्

tata enaṃ mahāvīryaṃ mahākāyā mahābalāḥ |
dvārapālāḥ samāsādya hṛṣṭā vacanamabruvan

29.68

पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथञ्जन ।
उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तमिदमच्युत

pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathañjana |
upāvartasva kalyāṇa paryāptamidamacyuta

29.69

इदं पुरं यः प्रविशेद्घ्रुवं न स भवेन्नरः ।
प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तवै

idaṃ puraṃ yaḥ praviśedghruvaṃ na sa bhavennaraḥ |
prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayastavai

29.70

न चात्र किञ्चिज्जेतव्यमर्जुनात्र प्रदृश्यते ।
उत्तराः कुरुवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते

na cātra kiñcijjetavyamarjunātra pradṛśyate |
uttarāḥ kuruvo hyete nātra yuddhaṃ pravartate

29.71

प्रविष्टोऽपि हि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किञ्चन ।
न हि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम्

praviṣṭo'pi hi kaunteya neha drakṣyasi kiñcana |
na hi mānuṣadehena śakyamatrābhivīkṣitum

29.72

अथेह पुरुषव्याघ्र किञ्चिदन्यच्चिकीर्षसि ।
तत्प्रब्रूहि करिष्यामो वचनात्तव भारत

atheha puruṣavyāghra kiñcidanyaccikīrṣasi |
tatprabrūhi kariṣyāmo vacanāttava bhārata

29.73

ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः प्रहसन्निव ।
पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः

tatastānabravīdrājannarjunaḥ prahasanniva |
pārthivatvaṃ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ

29.74

न प्रवेक्ष्यामि वो देशं विरुद्धं यदि मानुषैः ।
युधिष्ठिराय यत्किञ्चित्करपण्यं प्रदीयताम्

na pravekṣyāmi vo deśaṃ viruddhaṃ yadi mānuṣaiḥ |
yudhiṣṭhirāya yatkiñcitkarapaṇyaṃ pradīyatām

29.75

नो चेत्कृष्णेन सहितो योधयिष्यामि सायकैः ।
ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च ।
क्षौमाजिनानि दिव्यानि तस्य ते प्रददुः करम्

no cetkṛṣṇena sahito yodhayiṣyāmi sāyakaiḥ |
tato divyāni vastrāṇi divyānyābharaṇāni ca |
kṣaumājināni divyāni tasya te pradaduḥ karam

29.76

एवं स पुरुषव्याघ्रो विजित्य दिशमुत्तराम् ।
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा क्षत्रियैर्दस्युभिस्तथा

evaṃ sa puruṣavyāghro vijitya diśamuttarām |
saṅgrāmānsubahūnkṛtvā kṣatriyairdasyubhistathā

29.77

स विनिर्जित्य राज्ञस्तान्करे च विनिवेश्य तु ।
धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च

sa vinirjitya rājñastānkare ca viniveśya tu |
dhanānyādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca

29.78

हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्शुकपत्रनिभानपि ।
मयूरसदृशान्यान्सर्वाननिलरंहसः

hayāṃstittirikalmāṣāñśukapatranibhānapi |
mayūrasadṛśānyānsarvānanilaraṃhasaḥ

29.79

वृतः सुमहता राजन्बलेन चतुरङ्गिणा ।
आजगाम पुनर्वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम्

vṛtaḥ sumahatā rājanbalena caturaṅgiṇā |
ājagāma punarvīraḥ śakraprasthaṃ purottamam

29.80

धर्मराजाय तत्पार्थो धनं सर्वं सवाहनम् ।
न्यवेदयदनुज्ञातस्तेन राज्ञा गृहान्ययौ

dharmarājāya tatpārtho dhanaṃ sarvaṃ savāhanam |
nyavedayadanujñātastena rājñā gṛhānyayau

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)