ऋषेस्तद्वचनं स्मृत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
धर्म धर्मभृतां श्रेष्ठः कर्तुमिच्छन्परन्तपः ।
ṛṣestadvacanaṃ smṛtvā niśaśvāsa yudhiṣṭhiraḥ |
dharma dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ kartumicchanparantapaḥ |
Sabha Parva
Chapter 26: Arjuna proposes the conquest of the quarters
इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि दिग्विजयपर्वणि षड्विंशोऽध्यायः ॥
13 verses · 26 of 103
What happens in this chapter
Arjuna proposes the conquest of the quarters
Remembering Narada's words, Yudhishthira sighs, longing to perform the great rite. Arjuna reads his mind. He has the bow, the inexhaustible quivers, the chariot, the banner and the hall, all hard to win. What remains, he says, is to fill the treasury and make every king pay tribute. He will set out at an auspicious hour and star to conquer the north, the quarter Kubera guards. Yudhishthira, in a deep and loving voice, tells him to have the brahmanas bless him and go, to the grief of foes and the joy of friends; victory is certain. Arjuna leaves on the chariot Agni gave him, with a great army. Bhima goes east, Sahadeva south and Nakula west, while Yudhishthira stays at Khandavaprastha among his friends.
वैशम्पायन उवाच
तस्येङ्गितज्ञो बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
संविवर्तयिषुः कामं पावकात्पाकशासनिः
tasyeṅgitajño bībhatsuḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
saṃvivartayiṣuḥ kāmaṃ pāvakātpākaśāsaniḥ
प्राप्तं प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत
prāptaṃ prāpya dhanuḥ śreṣṭhamakṣayyau ca maheṣudhī |
rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiramabhāṣata
अर्जुन उवाच
धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्
dhanurastraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmiryaśo balam |
prāptametanmayā rājanduṣprāpaṃ yadabhīpsitam
तस्य कृत्यमहं मन्ये कोशस्य परिवर्धनम् ।
करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम
tasya kṛtyamahaṃ manye kośasya parivardhanam |
karamāhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvānnṛpottama
विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदपालिताम् ।
तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे चाभिपूजिते
vijayāya prayāsyāmi diśaṃ dhanadapālitām |
tithāvatha muhūrte ca nakṣatre cābhipūjite
वैशम्पायन उवाच
धनञ्जयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः
स्निग्धगम्भीरनादिन्यां तं गिरा प्रत्यभाषत
dhanañjayavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
snigdhagambhīranādinyāṃ taṃ girā pratyabhāṣata
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभ ।
दुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च
svasti vācyārhato viprānprayāhi bharatarṣabha |
durhṛdāmapraharṣāya suhṛdāṃ nandanāya ca
विजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं काममवाप्स्यसि ।
इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः
vijayaste dhruvaṃ pārtha priyaṃ kāmamavāpsyasi |
ityuktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ
अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा ।
तथैव भीमसेनोऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ
agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā |
tathaiva bhīmaseno'pi yamau ca puruṣarṣabhau
ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजेन पूजिताः ।
दिशं धनपतेरिष्टामजयत्पाकशासनिः
sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājena pūjitāḥ |
diśaṃ dhanapateriṣṭāmajayatpākaśāsaniḥ
भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम् ।
प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयतास्त्रवित्
bhīmasenastathā prācīṃ sahadevastu dakṣiṇām |
pratīcīṃ nakulo rājandiśaṃ vyajayatāstravit
खाण्डवप्रस्थमध्यस्थो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आसीत्परमया लक्ष्म्या सुहृद्गणवृतः प्रभुः
khāṇḍavaprasthamadhyastho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
āsītparamayā lakṣmyā suhṛdgaṇavṛtaḥ prabhuḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)