Sabha Parva

Chapter 19: Chandakaushika's prophecy and Jarasandha's rise

इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि एकोनविंशोऽध्यायः ॥

28 verses · 19 of 103

What happens in this chapter

Chandakaushika's prophecy and Jarasandha's rise

Some time later Chandakaushika returns to Magadha. Brihadratha honours him and offers him the boy and the kingdom. The sage, seeing all with divine sight, foretells the child's greatness: no king will equal his valour, weapons even of the devas will not hurt him, he will shine above all crowned kings, all will obey him, and he will behold Rudra Mahadeva, slayer of Tripura, face to face. Brihadratha anoints Jarasandha and retires to the forest with both queens, later reaching svarga by tapas. Jarasandha brings kings under his sway. After Kamsa's death, enmity with Shri Krishna was born. Jarasandha once whirled his mace ninety-nine times and hurled it from Girivraja; it fell near Mathura, at the place called Gadavasana.

कृष्ण उवाच

19.1

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुनरेव महातपाः ।
मगधेषुपजक्राम भगवांश्चण्डकौशिकः

kasyacittvatha kālasya punareva mahātapāḥ |
magadheṣupajakrāma bhagavāṃścaṇḍakauśikaḥ

19.2

तस्याऽऽगमनसंहृष्टः सामात्यः सपुरः सरः ।
सभार्यः सह पुत्रेण निर्जगाम बृहद्रथः

tasyā''gamanasaṃhṛṣṭaḥ sāmātyaḥ sapuraḥ saraḥ |
sabhāryaḥ saha putreṇa nirjagāma bṛhadrathaḥ

19.3

पाद्यार्घ्याचमनीयैस्तमर्चयामास भारत ।
स नृपो राज्यसहितं पुत्रं तस्मै न्यवेदयत्

pādyārghyācamanīyaistamarcayāmāsa bhārata |
sa nṛpo rājyasahitaṃ putraṃ tasmai nyavedayat

19.4

प्रतिगृह्य च तां पूजां पार्थिवाद्भगवानृषिः ।
उवाच मागधं राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pārthivādbhagavānṛṣiḥ |
uvāca māgadhaṃ rājanprahṛṣṭenāntarātmanā

19.5

सर्वमेतन्मया ज्ञातं राजन्दिव्येन चक्षुषा ।
पुत्रस्तु शृणु राजेन्द्र यादृशोऽयं भविष्यति

sarvametanmayā jñātaṃ rājandivyena cakṣuṣā |
putrastu śṛṇu rājendra yādṛśo'yaṃ bhaviṣyati

19.6

अस्य रूपं च सत्वं च बलमूर्जितमेव च ।
एष श्रिया समुदितः पुत्रस्तव न संशयः

asya rūpaṃ ca satvaṃ ca balamūrjitameva ca |
eṣa śriyā samuditaḥ putrastava na saṃśayaḥ

19.7

प्रापयिष्यति तत्सर्वं विक्रमेण समन्वितः ।
अस्य वीर्यवतो वीर्यं नानुयास्यन्ति पार्थिवाः

prāpayiṣyati tatsarvaṃ vikrameṇa samanvitaḥ |
asya vīryavato vīryaṃ nānuyāsyanti pārthivāḥ

19.8

पततो वैनतेयस्य गतिमन्ये यथा खगाः ।
विनाशमुपयास्यन्ति ये चास्य परिपन्थिनः

patato vainateyasya gatimanye yathā khagāḥ |
vināśamupayāsyanti ye cāsya paripanthinaḥ

19.9

देवैरपि विसृष्टानि शस्त्राण्यस्य महीपते ।
न रुजं जनयिष्यन्ति गिरेरिव नदीरयाः

devairapi visṛṣṭāni śastrāṇyasya mahīpate |
na rujaṃ janayiṣyanti gireriva nadīrayāḥ

19.10

सर्वमूर्धाभिषिक्तानामेव मूर्ध्नि ज्वलिष्यति ।
प्रभाहरोऽयं सर्वेषां ज्योतिषामिव भास्करः

sarvamūrdhābhiṣiktānāmeva mūrdhni jvaliṣyati |
prabhāharo'yaṃ sarveṣāṃ jyotiṣāmiva bhāskaraḥ

19.11

एनमासाद्य राजानः समृद्धबलवाहनाः ।
विनाशमुपयास्यन्ति शलभा इव पावकम्

enamāsādya rājānaḥ samṛddhabalavāhanāḥ |
vināśamupayāsyanti śalabhā iva pāvakam

19.12

एष श्रियः समुदिताः सर्वराज्ञां ग्रहीष्यति ।
वर्षास्विवोदीर्णजला नदीर्नदनदीपतिः

eṣa śriyaḥ samuditāḥ sarvarājñāṃ grahīṣyati |
varṣāsvivodīrṇajalā nadīrnadanadīpatiḥ

19.13

एष धारयित सम्यक्चातुर्वर्ण्यं महाबलः ।
शुभां शुभवतीं स्फीतां सर्वसस्यधरां धराम्

eṣa dhārayita samyakcāturvarṇyaṃ mahābalaḥ |
śubhāṃ śubhavatīṃ sphītāṃ sarvasasyadharāṃ dharām

19.14

अस्याज्ञावशगाः सर्वे भविष्यन्ति नराधिपाः ।
सर्वभूतात्मभूतस्य वायोरिव शरीरिणः

asyājñāvaśagāḥ sarve bhaviṣyanti narādhipāḥ |
sarvabhūtātmabhūtasya vāyoriva śarīriṇaḥ

19.15

एष रुद्रं महादेवं त्रिपुरान्तकरं हरम् ।
सर्वलोकेष्वतिबलः साक्षाद्द्रक्ष्यति मागधः

eṣa rudraṃ mahādevaṃ tripurāntakaraṃ haram |
sarvalokeṣvatibalaḥ sākṣāddrakṣyati māgadhaḥ

19.16

एवं ब्रुवन्नेव मुनिः स्वकार्यमिव चिन्तयन् ।
विसर्जयामास नृपं बृहद्रथमथारिहन्

evaṃ bruvanneva muniḥ svakāryamiva cintayan |
visarjayāmāsa nṛpaṃ bṛhadrathamathārihan

19.17

प्रविश्य नगरीं चापि ज्ञातिसम्बन्धिभिर्वृतः ।
अभिषिच्य जरासन्धं मगधाधिपतिस्तदा

praviśya nagarīṃ cāpi jñātisambandhibhirvṛtaḥ |
abhiṣicya jarāsandhaṃ magadhādhipatistadā

19.18

बृहद्रथो नरपतिः परां निर्वृतिमाययौ ।
अभिषिक्ते जरासन्धे तदा राजा बृहद्रथः ।
पत्नीद्वयेनानुगतस्तपोवनचरोऽभवत्

bṛhadratho narapatiḥ parāṃ nirvṛtimāyayau |
abhiṣikte jarāsandhe tadā rājā bṛhadrathaḥ |
patnīdvayenānugatastapovanacaro'bhavat

19.19

ततो वनस्थे पितरि मातृभ्यां सह भारत ।
जरासन्धः स्ववीर्येण पार्थिवानकरोद्वशे

tato vanasthe pitari mātṛbhyāṃ saha bhārata |
jarāsandhaḥ svavīryeṇa pārthivānakarodvaśe

19.20

अथ दीर्घस्य कालस्य तपोवनचरो नृपः ।
सभार्यः स्वर्गमगमत्तपस्तप्त्वा बृहद्रथः

atha dīrghasya kālasya tapovanacaro nṛpaḥ |
sabhāryaḥ svargamagamattapastaptvā bṛhadrathaḥ

19.21

जरासन्धोऽपि नृपतिर्यथोक्तं कौशिकेन तत् ।
वरप्रदानमखिलं प्राप्य राज्यमपालयत्

jarāsandho'pi nṛpatiryathoktaṃ kauśikena tat |
varapradānamakhilaṃ prāpya rājyamapālayat

19.22

हते चैव मया कंसे सहंसडिभिके तदा ।
जरासन्धस्य दुहिता रोदते पार्श्वतः पितुः ।
जातो वै वैरनिर्बन्धो मयासीत्तत्र भारत

hate caiva mayā kaṃse sahaṃsaḍibhike tadā |
jarāsandhasya duhitā rodate pārśvataḥ pituḥ |
jāto vai vairanirbandho mayāsīttatra bhārata

19.23

भ्रामयित्वा शतगुणमेकोनं येन भारत ।
गदा क्षिप्ता बलवता मागधेन गिरिव्रजात्

bhrāmayitvā śataguṇamekonaṃ yena bhārata |
gadā kṣiptā balavatā māgadhena girivrajāt

19.24

तिष्ठतो मथुरायां वै कुत्स्नस्याद्भुतकर्मणः ।
एकोनयोजनशते सा पपात गदा शुभा

tiṣṭhato mathurāyāṃ vai kutsnasyādbhutakarmaṇaḥ |
ekonayojanaśate sā papāta gadā śubhā

19.25

दृष्ट्वा पौरैस्तदा सम्यग्गदा चैव निवेदिता ।
गदावसानं तत्ख्यातं मथुरायाः समीपतः

dṛṣṭvā pauraistadā samyaggadā caiva niveditā |
gadāvasānaṃ tatkhyātaṃ mathurāyāḥ samīpataḥ

19.26

तस्यास्तां हंसडिभिकावशस्त्रनिधनावुभौ ।
मन्त्रे मतिमतां श्रेष्ठौ नीतिशास्त्रे विशारदौ

tasyāstāṃ haṃsaḍibhikāvaśastranidhanāvubhau |
mantre matimatāṃ śreṣṭhau nītiśāstre viśāradau

19.27

यौ तौ मया ते कथितौ पूर्वमेव महाबलौ ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः

yau tau mayā te kathitau pūrvameva mahābalau |
trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ

19.28

एवमेष तदा वीर बलिभिः कुकुरान्धकैः ।
वृष्णिभिश्च महाराज नीतिहेतोरुपेक्षितः

evameṣa tadā vīra balibhiḥ kukurāndhakaiḥ |
vṛṣṇibhiśca mahārāja nītihetorupekṣitaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)