स्थिरो भव महाराज शोकं धारय दुर्धरम् ।
महान्तं बन्धुनाशं ते कथयिष्यामि तच्छृशु
sthiro bhava mahārāja śokaṃ dhāraya durdharam |
mahāntaṃ bandhunāśaṃ te kathayiṣyāmi tacchṛśu
Drona Parva
Chapter 34: Drona arrays the lotus formation
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि त्रयोदशदिवसयुद्धे चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ॥
13 verses · 34 of 203
What happens in this chapter
Drona arrays the lotus formation
Sanjaya asks the king to steady himself, for he must now tell of a great loss of kinsmen. Drona has drawn up the Padma-vyuha, the lotus array. The kings stand in it like petals and the princes like the filaments around the seed-head, where Duryodhana sits. The young princes ride with red pennants and gold garlands, their bodies smeared with sandal and aguru, all sworn to share each other's fate and led by Lakshmana, Duryodhana's handsome son. Duryodhana stands under a white umbrella, guarded by Karna, Dushasana and Kripa. Jayadratha stands at the front like Mount Meru, with Ashvatthama, thirty of Dhritarashtra's sons, Shakuni, Shalya and Bhurishrava beside him. Then the tumultuous battle begins, both sides resolved to turn back only in death.
सञ्जय उवाच
पद्मव्यूहो महाराज आचार्येणाभिकल्पितः ।
तत्र पद्मोपमाः सर्वे राजानो विनिवेशिताः
padmavyūho mahārāja ācāryeṇābhikalpitaḥ |
tatra padmopamāḥ sarve rājāno viniveśitāḥ
कुमारा राजलोकस्य निक्षिप्ताः केसरोपामाः ।
कर्णिकास्थो महाराज तस्य दुर्योधनोऽभवत्
kumārā rājalokasya nikṣiptāḥ kesaropāmāḥ |
karṇikāstho mahārāja tasya duryodhano'bhavat
कृताभिसमयाः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ।
रक्ताम्बरधराः सर्वे सर्वे रक्तविभूषणाः
kṛtābhisamayāḥ sarve suvarṇavikṛtadhvajāḥ |
raktāmbaradharāḥ sarve sarve raktavibhūṣaṇāḥ
सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे वै हेममालिनः ।
चन्दनागुरुदिग्धाङ्गाः स्रग्विणः सूक्ष्मवाससः
sarve raktapatākāśca sarve vai hemamālinaḥ |
candanāgurudigdhāṅgāḥ sragviṇaḥ sūkṣmavāsasaḥ
सहिताः पर्यधावन्त कार्ष्णि प्रतियुयुत्सवः ।
तेषां दशसहस्राणि बभूवुर्दृढधन्विनाम्
sahitāḥ paryadhāvanta kārṣṇi pratiyuyutsavaḥ |
teṣāṃ daśasahasrāṇi babhūvurdṛḍhadhanvinām
पौत्रं तव पुरस्कृत्य लक्ष्मणं प्रियदर्शनम् ।
अन्योन्यसमदुःखास्ते अन्योन्यसमसाहसाः
pautraṃ tava puraskṛtya lakṣmaṇaṃ priyadarśanam |
anyonyasamaduḥkhāste anyonyasamasāhasāḥ
अन्योन्यं स्पर्धमानाश्च अन्योन्यस्य हिते रताः ।
दुर्योधनस्तु राजेन्द्र सैन्यमध्ये व्यवस्थितः
anyonyaṃ spardhamānāśca anyonyasya hite ratāḥ |
duryodhanastu rājendra sainyamadhye vyavasthitaḥ
कर्णदुःशासनकृपैर्वृतो राजा महारथैः ।
देवराजोपमः श्रीमाञ्श्वेतच्छत्राभिसंवृतः
karṇaduḥśāsanakṛpairvṛto rājā mahārathaiḥ |
devarājopamaḥ śrīmāñśvetacchatrābhisaṃvṛtaḥ
चामरव्यजनाक्षेपैरुदयन्निव भास्करः ।
प्रमुखे तस्य सैन्यस्य द्रोणोऽवस्थित नायकः
cāmaravyajanākṣepairudayanniva bhāskaraḥ |
pramukhe tasya sainyasya droṇo'vasthita nāyakaḥ
सिन्धुराजस्तथाऽतिष्ठच्छ्रीमान्मेरुरिवाचलः ।
सिन्धुराजस्य पार्श्वस्था अश्वत्थामपुरोगमाः
sindhurājastathā'tiṣṭhacchrīmānmerurivācalaḥ |
sindhurājasya pārśvasthā aśvatthāmapurogamāḥ
सुतास्तव महाराज त्रिंशत्त्रिदशसन्निभाः ।
गान्धारराजः कितवः शल्यो भूरिश्रवास्तथा
sutāstava mahārāja triṃśattridaśasannibhāḥ |
gāndhārarājaḥ kitavaḥ śalyo bhūriśravāstathā
पार्श्वतः सिन्धुराजस्य व्यराजन्त महारथाः ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ।
तावकानां परेषां च मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
pārśvataḥ sindhurājasya vyarājanta mahārathāḥ |
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)