श्रुत्वा निनादं धनुषश्च तस्य
विस्पषृमुत्कष्टमिवान्तकस्य ।
शक्राशनिस्फोटसमं सुघोरं
विकृष्यमाणस्य धनञ्जयेन
śrutvā ninādaṃ dhanuṣaśca tasya
vispaṣṛmutkaṣṭamivāntakasya |
śakrāśanisphoṭasamaṃ sughoraṃ
vikṛṣyamāṇasya dhanañjayena
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्दशदिवसयुद्धे सप्तचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
81 verses · 147 of 203
Gandiva's twang terrifies the Kaurava host. Arjuna looses the Aindra astra and fills the field with fire-tipped arrows, cutting off crowned heads and armed hands. He pierces Ashvatthama, Kripa, Shalya and Karna and reaches Jayadratha, who wounds Krishna and Arjuna; Arjuna cuts down his charioteer and boar banner. Still the guardians leave no opening. Shri Krishna says he will hide the sun, and Jayadratha, thinking day is done, will drop his guard. Krishna spreads darkness, the Kauravas rejoice, and Jayadratha lifts his face to look for the sun. Arjuna takes out a fearsome, long-worshipped arrow and strikes off his head. Krishna warns that it must not fall to earth, so Arjuna keeps it aloft with arrows like a ball beyond Samantapanchaka.
सञ्जय उवाच
श्रुत्वा निनादं धनुषश्च तस्य
विस्पषृमुत्कष्टमिवान्तकस्य ।
शक्राशनिस्फोटसमं सुघोरं
विकृष्यमाणस्य धनञ्जयेन
śrutvā ninādaṃ dhanuṣaśca tasya
vispaṣṛmutkaṣṭamivāntakasya |
śakrāśanisphoṭasamaṃ sughoraṃ
vikṛṣyamāṇasya dhanañjayena
त्रासोद्विग्नं तथोद्धान्तं त्वदीयं तद्बलं नृप ।
युगान्तवातसङ्क्षुब्धं चलद्वीचितरङ्गितम् ।
प्रलीनमीनमकरं सागराम्भ इवाभवत्
trāsodvignaṃ tathoddhāntaṃ tvadīyaṃ tadbalaṃ nṛpa |
yugāntavātasaṅkṣubdhaṃ caladvīcitaraṅgitam |
pralīnamīnamakaraṃ sāgarāmbha ivābhavat
मध्यन्दिनगतं सूर्यमापतन्तमिवाम्बरे ।
न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम्
madhyandinagataṃ sūryamāpatantamivāmbare |
na śekuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum
स रणे व्यचरत्पार्थः प्रेक्ष्यमाणो धनञ्जयः ।
युगपद्दिक्षु सर्वासु सर्वाण्यस्त्राणि दर्शयन्
sa raṇe vyacaratpārthaḥ prekṣyamāṇo dhanañjayaḥ |
yugapaddikṣu sarvāsu sarvāṇyastrāṇi darśayan
आददानं महाराज सन्दधानं च पाण्डवम् ।
उत्कर्षन्तं सृजन्तं च न स्म पश्याम लाघवात्
ādadānaṃ mahārāja sandadhānaṃ ca pāṇḍavam |
utkarṣantaṃ sṛjantaṃ ca na sma paśyāma lāghavāt
[ततः क्रुद्धो महाबाहुरैन्द्रमस्त्रं दुरासदम् ।
प्रादुश्चक्रे महाराज त्रासयन्सर्वभारतान्
[tataḥ kruddho mahābāhuraindramastraṃ durāsadam |
prāduścakre mahārāja trāsayansarvabhāratān
ततः शराः प्रादुरासन्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रिताः ।
प्रदीपाश्च शिखिमुखाः शतशोऽथ सहस्रशः
tataḥ śarāḥ prādurāsandivyāstrapratimantritāḥ |
pradīpāśca śikhimukhāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
आकर्णपूर्णनिर्मुक्तैरग्न्यर्कांशुनिभैः शरैः ।
नभोऽभवत्तद्दुष्प्रेक्ष्यमुल्काभिरिव संवृतम्
ākarṇapūrṇanirmuktairagnyarkāṃśunibhaiḥ śaraiḥ |
nabho'bhavattadduṣprekṣyamulkābhiriva saṃvṛtam
ततः शस्त्रान्धकारं तत्कौरवैः समुदीरितम् ।
अशक्यं मनसाऽप्यन्यैः पाण्डवः सम्भ्रमन्निव
tataḥ śastrāndhakāraṃ tatkauravaiḥ samudīritam |
aśakyaṃ manasā'pyanyaiḥ pāṇḍavaḥ sambhramanniva
नाशयामास विक्रम्य शरैर्दिव्यास्त्रमन्त्रितैः ।
नैशं तमोंशुभिः क्षिप्रं दिनादाविव भास्करः
nāśayāmāsa vikramya śarairdivyāstramantritaiḥ |
naiśaṃ tamoṃśubhiḥ kṣipraṃ dinādāviva bhāskaraḥ
ततस्तु तावकं सैन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
आक्षिपत्पल्वलाम्बूनि निदाघार्क इव प्रभुः
tatastu tāvakaṃ sainyaṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ |
ākṣipatpalvalāmbūni nidāghārka iva prabhuḥ
ततो दिव्यास्त्रविदुषा प्रहिताः सायकांशवः ।
समाप्लवन्द्विषत्सैन्यं लोकं भागोरिवांशवः
tato divyāstraviduṣā prahitāḥ sāyakāṃśavaḥ |
samāplavandviṣatsainyaṃ lokaṃ bhāgorivāṃśavaḥ
अथापरे समुत्सृष्टा विशिखास्तिग्मतेजसः ।
हृदयान्याशु वीराणां विविशुः प्रियबन्धुवत्
athāpare samutsṛṣṭā viśikhāstigmatejasaḥ |
hṛdayānyāśu vīrāṇāṃ viviśuḥ priyabandhuvat
य एनमीयुः समरे त्वद्योधाः शूरमानिनः ।
शलभा इव ते दीप्तमग्निं प्राप्य ययुः क्षयम्
ya enamīyuḥ samare tvadyodhāḥ śūramāninaḥ |
śalabhā iva te dīptamagniṃ prāpya yayuḥ kṣayam
एवं स मृद्रञ्शत्रूणां जीवितानि यशांसि च ।
पार्थश्चचार सङ्ग्रामे मृत्युर्विग्रहवानिव
evaṃ sa mṛdrañśatrūṇāṃ jīvitāni yaśāṃsi ca |
pārthaścacāra saṅgrāme mṛtyurvigrahavāniva
स किरीटानि वस्त्राणि साङ्गदान्विपुलान्भुजान् ।
सकुण्डलयुगान्कर्णान्केषाञ्चिदहरच्छरैः
sa kirīṭāni vastrāṇi sāṅgadānvipulānbhujān |
sakuṇḍalayugānkarṇānkeṣāñcidaharaccharaiḥ
सतोमरान्गजस्थानां सप्रासान्हयसादिनाम् ।
सचर्मणः पदातीनां रथिनां च सधन्वनः ।
सप्रतोदान्नियन्तॄणां बाहूंश्चिच्छेद पाण्डवः
satomarāngajasthānāṃ saprāsānhayasādinām |
sacarmaṇaḥ padātīnāṃ rathināṃ ca sadhanvanaḥ |
sapratodānniyantṝṇāṃ bāhūṃściccheda pāṇḍavaḥ
प्रदीप्तोग्रशरार्जिष्मान्बभौ तत्र धनञ्जयः ।
सविस्फुलिङ्गाग्रशिखो ज्वलन्निव हुताशनः
pradīptograśarārjiṣmānbabhau tatra dhanañjayaḥ |
savisphuliṅgāgraśikho jvalanniva hutāśanaḥ
तं देवराजप्रतिमं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
युगपद्दिक्षु सर्वासु रथस्थं पुरुषर्षभम्
taṃ devarājapratimaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam |
yugapaddikṣu sarvāsu rathasthaṃ puruṣarṣabham
निक्षिपन्तं महास्त्राणि प्रेक्षणीयं धनञ्जयम् ।
नृत्यन्तं रथमार्गेषु धनुर्ज्यातलनादिनम्
nikṣipantaṃ mahāstrāṇi prekṣaṇīyaṃ dhanañjayam |
nṛtyantaṃ rathamārgeṣu dhanurjyātalanādinam
निरीक्षितुं न शेकुस्ते यत्नवन्तोऽपि पार्थिवाः ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे
nirīkṣituṃ na śekuste yatnavanto'pi pārthivāḥ |
madhyandinagataṃ sūryaṃ pratapantamivāmbare
दीप्तोग्रसम्भृतशरः किरीटी विरराज ह ।
वर्षास्विवोदीर्णजलः सेन्द्रधन्वाम्बुदो महान्
dīptograsambhṛtaśaraḥ kirīṭī virarāja ha |
varṣāsvivodīrṇajalaḥ sendradhanvāmbudo mahān
महास्त्रसंप्लुवे तस्मिञ्जिष्णुना सम्प्रवर्तिते ।
सुदुस्तरे महाघोरे ममज्जुर्योधपुङ्गवाः
mahāstrasaṃpluve tasmiñjiṣṇunā sampravartite |
sudustare mahāghore mamajjuryodhapuṅgavāḥ
उत्कृत्तवदनैर्देहैः शरीरैः कृत्तबाहुभिः ।
भुजैश्च पाणिनिर्मुक्तैः पाणिभिर्व्यङ्गुलीकृतैः
utkṛttavadanairdehaiḥ śarīraiḥ kṛttabāhubhiḥ |
bhujaiśca pāṇinirmuktaiḥ pāṇibhirvyaṅgulīkṛtaiḥ
कृत्ताग्रहस्तैः करिभिः कृत्तदन्तैर्मदोत्कटैः ।
हयैश्च विधुरग्रीवै रथैश्च शकलीकृतैः
kṛttāgrahastaiḥ karibhiḥ kṛttadantairmadotkaṭaiḥ |
hayaiśca vidhuragrīvai rathaiśca śakalīkṛtaiḥ
निकृत्तान्त्रैः कृत्तपादैस्तथाऽन्यैः कृत्तसन्धिभिः ।
निश्चेष्टैर्विस्फुरद्भिश्च शतशोऽथ सहस्रशः
nikṛttāntraiḥ kṛttapādaistathā'nyaiḥ kṛttasandhibhiḥ |
niśceṣṭairvisphuradbhiśca śataśo'tha sahasraśaḥ
मृत्योराघातललितं तत्पार्थायोधनं महत् ।
अपश्याम महीपाल भीरूणां भयवर्धनम्
mṛtyorāghātalalitaṃ tatpārthāyodhanaṃ mahat |
apaśyāma mahīpāla bhīrūṇāṃ bhayavardhanam
आक्रीडमिव रुद्रस्य पुराभ्यर्दयतः पशून् ।
गजानां क्षुरनिर्मुक्तैः करैः सभुजगेव भूः
ākrīḍamiva rudrasya purābhyardayataḥ paśūn |
gajānāṃ kṣuranirmuktaiḥ karaiḥ sabhujageva bhūḥ
क्वजिद्बभौ स्रग्विणीव वक्त्रपद्मैः समाचिता ।
विचित्रोष्णीषमुकुटैः केयूराङ्गदकुण्डलैः
kvajidbabhau sragviṇīva vaktrapadmaiḥ samācitā |
vicitroṣṇīṣamukuṭaiḥ keyūrāṅgadakuṇḍalaiḥ
स्वर्णचित्रतनुत्रैश्च भाण्डैश्च गजवाजिनाम् ।
किरीटशतसङ्गीर्णा तत्र तत्र समाचिता ।
विराज भृशं चित्रा मही नववधूरिव
svarṇacitratanutraiśca bhāṇḍaiśca gajavājinām |
kirīṭaśatasaṅgīrṇā tatra tatra samācitā |
virāja bhṛśaṃ citrā mahī navavadhūriva
मज्जामेदःकर्दमिनीं शोणितौघतरङ्गिणीम् ।
मर्मास्थिभिरगाधां च केशशैवलशाद्वलाम्
majjāmedaḥkardaminīṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm |
marmāsthibhiragādhāṃ ca keśaśaivalaśādvalām
शिरोबाहूपलतटां रुग्णक्रोडास्थिसङ्कटाम् ।
चित्रध्वजपताकाढ्यां छत्राचापोर्मिमालिनीम्
śirobāhūpalataṭāṃ rugṇakroḍāsthisaṅkaṭām |
citradhvajapatākāḍhyāṃ chatrācāpormimālinīm
विगतासुमहाकायां गजदेहाभिसङ्कुलाम् ।
रथोडुपशताकीर्णां हयसङ्घातरोधसम्
vigatāsumahākāyāṃ gajadehābhisaṅkulām |
rathoḍupaśatākīrṇāṃ hayasaṅghātarodhasam
रथचक्रयुगेषाक्षकूबरैरतिदुर्गमाम् ।
प्रासासिशक्तिपरशुविशिखाहिदुरासदाम्
rathacakrayugeṣākṣakūbarairatidurgamām |
prāsāsiśaktiparaśuviśikhāhidurāsadām
बलकङ्कुमहानक्रां गोमायुमकरोत्कटाम् ।
गृघ्रोदग्रमहाग्राहां शिवाविरुतभैरवाम्
balakaṅkumahānakrāṃ gomāyumakarotkaṭām |
gṛghrodagramahāgrāhāṃ śivāvirutabhairavām
नृत्यत्प्रेतपिशाचाद्यैर्भूताकीर्णां सहस्रशः ।
गतासुयोधनिश्चेष्टशरीरशतवाहिनीम्
nṛtyatpretapiśācādyairbhūtākīrṇāṃ sahasraśaḥ |
gatāsuyodhaniśceṣṭaśarīraśatavāhinīm
महाप्रतिभयां रौद्रां घोरां वैतरणीमिव ।
नदीं प्रवर्तयामास भीरूणां भयवर्धिनीम्
mahāpratibhayāṃ raudrāṃ ghorāṃ vaitaraṇīmiva |
nadīṃ pravartayāmāsa bhīrūṇāṃ bhayavardhinīm
तं दृष्ट्वा तस्य विक्रान्तमन्तकस्येव रूपिणः ।
अभूतपूर्वं कुरुषु भयमागाद्रणाजिरे
taṃ dṛṣṭvā tasya vikrāntamantakasyeva rūpiṇaḥ |
abhūtapūrvaṃ kuruṣu bhayamāgādraṇājire
तत आदाय वीराणामस्त्रैरस्त्राणि पाण्डवः ।
आत्मानं रौद्रमाचष्ट रौद्रकर्मण्यधिष्ठितः
tata ādāya vīrāṇāmastrairastrāṇi pāṇḍavaḥ |
ātmānaṃ raudramācaṣṭa raudrakarmaṇyadhiṣṭhitaḥ
ततो रथवरान्राजन्नत्यतिक्रामदर्जुनः ॥]
tato rathavarānrājannatyatikrāmadarjunaḥ ||]
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ।
न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम्
madhyandinagataṃ sūryaṃ pratapantamivāmbare |
na śekuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum
प्रसृतांस्तस्य गाण्डीवाच्छरव्रातान्महात्मनः ।
सङ्ग्रामे सम्प्रपश्यामो हंसपङ्क्तिरिवाम्बरे
prasṛtāṃstasya gāṇḍīvāccharavrātānmahātmanaḥ |
saṅgrāme samprapaśyāmo haṃsapaṅktirivāmbare
विनिवार्य स वीराणामस्त्रैरस्त्राणि सर्वतः ।
दर्शयन्रौद्रमात्मानमुग्रे कर्मणि धिष्ठितः
vinivārya sa vīrāṇāmastrairastrāṇi sarvataḥ |
darśayanraudramātmānamugre karmaṇi dhiṣṭhitaḥ
स तान्रथवरान्राजन्नत्याक्रामत्तदाऽर्जुनः ।
मोहयन्निव नाराचैर्जयद्रथवधेप्सया
sa tānrathavarānrājannatyākrāmattadā'rjunaḥ |
mohayanniva nārācairjayadrathavadhepsayā
विसृजन्दिक्षु सर्वासु शरानच्युतसारथिः ।
सरथो व्यचरत्तूर्णं प्रेक्षणीयो धनञ्जयः
visṛjandikṣu sarvāsu śarānacyutasārathiḥ |
saratho vyacarattūrṇaṃ prekṣaṇīyo dhanañjayaḥ
भ्रमन्त इव शूरस्य शरव्राताः महात्मनः ।
अदृश्यन्तान्तरिक्षस्थाः शतशोऽथ सहस्रशः
bhramanta iva śūrasya śaravrātāḥ mahātmanaḥ |
adṛśyantāntarikṣasthāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
आददानं महेष्वासं सन्दधानं च सायकम् ।
विसृजन्तं च कौन्तेयं नानुपश्याम वै तदा
ādadānaṃ maheṣvāsaṃ sandadhānaṃ ca sāyakam |
visṛjantaṃ ca kaunteyaṃ nānupaśyāma vai tadā
तथा सर्वा दिशो राजन्सर्वांश्च रथिनो रणे ।
आकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत् ।
विव्याध च चतुःषष्ट्या शराणां नतपर्वणाम्
tathā sarvā diśo rājansarvāṃśca rathino raṇe |
ākulīkṛtya kaunteyo jayadrathamupādravat |
vivyādha ca catuḥṣaṣṭyā śarāṇāṃ nataparvaṇām
[सैन्धवाभिमुखं यान्तं योधाः सम्प्रेक्ष्य पाण्डवम् ।
न्यवर्तन्त रणाद्वीरा निराशास्तस्य जीविते
[saindhavābhimukhaṃ yāntaṃ yodhāḥ samprekṣya pāṇḍavam |
nyavartanta raṇādvīrā nirāśāstasya jīvite
यो योऽभ्यधावदाक्रन्दे तावकः पाण्डवं रणे ।
तस्यतस्यान्तगा बाणाः शरीरे न्यपतन्प्रभो
yo yo'bhyadhāvadākrande tāvakaḥ pāṇḍavaṃ raṇe |
tasyatasyāntagā bāṇāḥ śarīre nyapatanprabho
कबन्धसङ्कुलं चक्रे तव सैन्यं महारथः ।
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठः शरैरग्न्यंशुसन्निभैः
kabandhasaṅkulaṃ cakre tava sainyaṃ mahārathaḥ |
arjuno jayatāṃ śreṣṭhaḥ śarairagnyaṃśusannibhaiḥ
एवं तत्तव राजेन्द्र चतुरङ्गबलं तदा ।
व्याकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत्
evaṃ tattava rājendra caturaṅgabalaṃ tadā |
vyākulīkṛtya kaunteyo jayadrathamupādravat
द्रौणिं पञ्चाशताऽविध्यद्वृषसेनं त्रिभिः शरैः ।
कृपायमाणः कौन्तेयः कृपं नवभिरार्दयत्
drauṇiṃ pañcāśatā'vidhyadvṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ |
kṛpāyamāṇaḥ kaunteyaḥ kṛpaṃ navabhirārdayat
शल्यं षोडशभिर्बाणैः कर्णं द्वात्रिंशता शरैः ।
सैन्धवं तु चतुःषष्ट्या विद्व्वा सिंह इवानदत् ॥]
śalyaṃ ṣoḍaśabhirbāṇaiḥ karṇaṃ dvātriṃśatā śaraiḥ |
saindhavaṃ tu catuḥṣaṣṭyā vidvvā siṃha ivānadat ||]
सैन्धवस्तु तथा विद्धः शरैर्गाण्डीवधन्वना ।
न चक्षमे सुसङ्क्रुद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः
saindhavastu tathā viddhaḥ śarairgāṇḍīvadhanvanā |
na cakṣame susaṅkruddhastotrārdita iva dvipaḥ
स वराहध्वजस्तूर्णं गार्ध्रपत्रानजिह्मगान् ।
क्रुद्धाशीविषसङ्काशान्कर्मारपरिमार्जितान्
sa varāhadhvajastūrṇaṃ gārdhrapatrānajihmagān |
kruddhāśīviṣasaṅkāśānkarmāraparimārjitān
आकर्णपूर्णांश्चिक्षेप फल्गुनस्य रथं प्रति ।
त्रिभिस्तु विद्वा गोविन्दं नाराचैः षड्भिरर्जुनम्
ākarṇapūrṇāṃścikṣepa phalgunasya rathaṃ prati |
tribhistu vidvā govindaṃ nārācaiḥ ṣaḍbhirarjunam
अष्टभिर्वाजिनोऽविध्यद्ध्वजं चैकेन पत्रिणा ।
भूयश्चैवार्जुनं सङ्ख्ये शरवर्षैरवाकिरत्
aṣṭabhirvājino'vidhyaddhvajaṃ caikena patriṇā |
bhūyaścaivārjunaṃ saṅkhye śaravarṣairavākirat
स विक्षिप्यार्जुनस्तूर्णं सैन्धवप्रहिताञ्शरान् ।
युगपत्तस्य चिच्छेद शराभ्यां सैन्धवस्य ह ।
सारथेश्च शिरः कायाद्व्वजं च समलङ्कृतम्
sa vikṣipyārjunastūrṇaṃ saindhavaprahitāñśarān |
yugapattasya ciccheda śarābhyāṃ saindhavasya ha |
sāratheśca śiraḥ kāyādvvajaṃ ca samalaṅkṛtam
स च्छिन्नयष्टिः सुमहान्धनञ्जयशराहतः ।
वराहः सिन्धुराजस्य पपातेन्दुसमप्रभः
sa cchinnayaṣṭiḥ sumahāndhanañjayaśarāhataḥ |
varāhaḥ sindhurājasya papātendusamaprabhaḥ
आदित्यं प्रेक्षमाणस्तु बीभत्सुः सृक्विणी लिहन् ।
अपश्यन्नान्तरं तस्य रक्षिभिः संवृतस्य वै
ādityaṃ prekṣamāṇastu bībhatsuḥ sṛkviṇī lihan |
apaśyannāntaraṃ tasya rakṣibhiḥ saṃvṛtasya vai
अभवक्त्रोधरक्ताक्षो व्यात्तानन इवान्तकः ।
अथाब्रवीद्वासुदेवः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम्
abhavaktrodharaktākṣo vyāttānana ivāntakaḥ |
athābravīdvāsudevaḥ kuntīputraṃ dhanañjayam
नैव शक्यस्त्वया हन्तुं निर्व्याजं भरतर्षभ ।
स्रक्ष्याम्यहमुपायं तमादित्यस्यापवारणे ।
ततोऽस्तं गतमादित्यं मंस्यते सिन्धुराडिह
naiva śakyastvayā hantuṃ nirvyājaṃ bharatarṣabha |
srakṣyāmyahamupāyaṃ tamādityasyāpavāraṇe |
tato'staṃ gatamādityaṃ maṃsyate sindhurāḍiha
ततोऽस्य विस्मयः पार्थ हर्षश्चैव भविष्यति ।
आत्मजीवितलाभाच्च प्रतिज्ञायाश्च नाशनात्
tato'sya vismayaḥ pārtha harṣaścaiva bhaviṣyati |
ātmajīvitalābhācca pratijñāyāśca nāśanāt
अस्तङ्गतमिवादित्यं दृष्ट्वा मोहेन बालिशः ।
न हि शक्ष्यत्यथाऽऽत्मानं रक्षितुं हर्षसम्भवात्
astaṅgatamivādityaṃ dṛṣṭvā mohena bāliśaḥ |
na hi śakṣyatyathā''tmānaṃ rakṣituṃ harṣasambhavāt
एतस्मिन्नेव काले तु प्रहर्तव्यं धनञ्जय ।
जयद्रथस्य क्षुद्रस्य सविदुर्दर्शनार्थिनः
etasminneva kāle tu prahartavyaṃ dhanañjaya |
jayadrathasya kṣudrasya savidurdarśanārthinaḥ
एवमुक्त्वा ततः पार्थं क्षिप्रमेवाहरत्प्रभाम् ।
जनार्दनेन सृष्टं वै तम आदित्यनाशनम्
evamuktvā tataḥ pārthaṃ kṣipramevāharatprabhām |
janārdanena sṛṣṭaṃ vai tama ādityanāśanam
पार्थस्य बलमज्ञानात्तमो दृष्ट्वा सुदुःखितम् ।
अभवंस्तावका योधा हर्षसङ्कुलचेतसः
pārthasya balamajñānāttamo dṛṣṭvā suduḥkhitam |
abhavaṃstāvakā yodhā harṣasaṅkulacetasaḥ
ते प्रहृष्टा रणे राजन्नपश्यन्सैनिका रविम् ।
उन्नाम्य वक्त्राणि तदा स च राजा जयद्रथः
te prahṛṣṭā raṇe rājannapaśyansainikā ravim |
unnāmya vaktrāṇi tadā sa ca rājā jayadrathaḥ
वीक्षमाणे ततस्तस्मिन्सिन्धुराजे दिवाकरम् ।
उन्नमय्य शिरोग्रीवां वीक्षते सूर्यमण्डलम् ।
तस्य शीघ्रं पृषत्केन कायाच्छीर्षमपाहर
vīkṣamāṇe tatastasminsindhurāje divākaram |
unnamayya śirogrīvāṃ vīkṣate sūryamaṇḍalam |
tasya śīghraṃ pṛṣatkena kāyācchīrṣamapāhara
केशवेनैवमुक्तः सन्नमर्षाद्रक्तलोचनः ।
उद्बबर्ह शरं तीक्ष्णममरैरपि दुःसहम्
keśavenaivamuktaḥ sannamarṣādraktalocanaḥ |
udbabarha śaraṃ tīkṣṇamamarairapi duḥsaham
एवं तूणीशयं घोरमिन्द्राशनिसमप्रभम् ।
वर्मभेदिनमत्यर्थं गन्धमाल्यार्चितं सदा ।
विससर्ज ततस्तूर्णं सैन्धवस्य रथं प्रति
evaṃ tūṇīśayaṃ ghoramindrāśanisamaprabham |
varmabhedinamatyarthaṃ gandhamālyārcitaṃ sadā |
visasarja tatastūrṇaṃ saindhavasya rathaṃ prati
स तु गाण्डीवनिर्मुक्तः शरः श्येन इवाशुनः ।
शकुन्तमिव वृक्षाग्रात्सैन्धवस्याहरच्छिरः
sa tu gāṇḍīvanirmuktaḥ śaraḥ śyena ivāśunaḥ |
śakuntamiva vṛkṣāgrātsaindhavasyāharacchiraḥ
प्रपतिष्यति शीर्षे तु कृष्णोऽर्जुनमथाब्रवीत् ।
पार्थ पार्थ शिरो ह्येतद्यथा नेयान्महीतलम् ।
तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ वक्ष्ये तस्यापि कारणम्
prapatiṣyati śīrṣe tu kṛṣṇo'rjunamathābravīt |
pārtha pārtha śiro hyetadyathā neyānmahītalam |
tathā kuru kuruśreṣṭha vakṣye tasyāpi kāraṇam
श्रुत्वा तु वचनं तस्य त्वरमाणोऽस्त्रमायया ।
तथाऽहरच्छिरस्तस्य शरैरूर्ध्वं धनञ्जयः ।
दुर्हृदामपहर्षाय सुहृदां हर्षणाय च
śrutvā tu vacanaṃ tasya tvaramāṇo'stramāyayā |
tathā'haracchirastasya śarairūrdhvaṃ dhanañjayaḥ |
durhṛdāmapaharṣāya suhṛdāṃ harṣaṇāya ca
तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव पुनरूर्ध्वमथापि च ।
दीर्घकालमवाक्वैव सम्प्रक्रीडन्निवार्जुनः
tiryagūrdhvamadhaścaiva punarūrdhvamathāpi ca |
dīrghakālamavākvaiva samprakrīḍannivārjunaḥ
तत्सैन्यं सर्वतोपश्यन्महदाश्चर्यमद्भुतम् ।
प्रापयत्स शिरो यस्माद्योधयन्नेव पार्थिवान्
tatsainyaṃ sarvatopaśyanmahadāścaryamadbhutam |
prāpayatsa śiro yasmādyodhayanneva pārthivān
शरैः कन्दुकवत्कृत्वा तस्यालोकाय पाण्डवः ।
स्यमन्तपञ्चकाद्बाह्ये शिरस्तदहरच्छरैः
śaraiḥ kandukavatkṛtvā tasyālokāya pāṇḍavaḥ |
syamantapañcakādbāhye śirastadaharaccharaiḥ
जयद्रथस्यार्जुनबाणनालं
मुखारविन्दं रुधिराम्बुसिक्तम् ।
दृष्टं नरैश्चोपरिवर्तमानं
विद्याधरोत्सृष्टमिवैकपद्मम्
jayadrathasyārjunabāṇanālaṃ
mukhāravindaṃ rudhirāmbusiktam |
dṛṣṭaṃ naraiścoparivartamānaṃ
vidyādharotsṛṣṭamivaikapadmam
स देवशत्रूनिव देवराजः
किरीटमाली व्यधमत्सपत्नान् ।
यथा तमांस्यभ्युदितस्तमोघ्नः
पूर्णां प्रतिज्ञां स समाप्य वीरः
sa devaśatrūniva devarājaḥ
kirīṭamālī vyadhamatsapatnān |
yathā tamāṃsyabhyuditastamoghnaḥ
pūrṇāṃ pratijñāṃ sa samāpya vīraḥ
तं भूमिदेशं च शिरो विनेतुम्
taṃ bhūmideśaṃ ca śiro vinetum
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)