Drona Parva

Chapter 118: Satyaki slays King Sudarshana

इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्दशदिवसयुद्धे अष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥

18 verses · 118 of 203

What happens in this chapter

Satyaki slays King Sudarshana

Having beaten Drona and Kritavarma, Satyaki laughs and tells his charioteer that they are mere instruments today. Shri Krishna and Arjuna have already burnt these chariot warriors; he only strikes the slain. No Kaurava band can stop him. Then Sudarshana, a king's son in golden armour and a skilled bowman, bars his way. Sudarshana's arrows are cut in two and three before they reach Satyaki; he pierces Satyaki's armour with three fiery shafts, and Satyaki kills his four horses. Then Satyaki cuts off the charioteer's head with a broad arrow and, with a razor arrow, Sudarshana's own bright face, as Indra once slew Bala. He rides on toward Arjuna.

सञ्जय उवाच

118.1

द्रोणं स जित्वा पुरुषप्रवीर--
स्तथैव हार्दिक्यमुखांस्त्वदीयान् ।
प्रहस्य सूतं वचनं बभाषे
शिनिप्रवीरः कुरुपुङ्गवाग्र्य

droṇaṃ sa jitvā puruṣapravīra--
stathaiva hārdikyamukhāṃstvadīyān |
prahasya sūtaṃ vacanaṃ babhāṣe
śinipravīraḥ kurupuṅgavāgrya

118.2

निमित्तमात्रं वयमद्य सूत
दग्धा रथाः केशवफल्गुनाभ्याम् ।
हतान्निहन्मेह नरर्षभेण
वयं सुरेशात्मसमुद्भवेत

nimittamātraṃ vayamadya sūta
dagdhā rathāḥ keśavaphalgunābhyām |
hatānnihanmeha nararṣabheṇa
vayaṃ sureśātmasamudbhaveta

118.3

तमेवमुक्त्वा शिनिपुङ्गवस्तदा
महामृधे सोऽग्र्यधनुर्धरोऽरिहा ।
किरन्समन्तात्सहसा शरान्बली
समापतच्छयेन इवामिषाशया

tamevamuktvā śinipuṅgavastadā
mahāmṛdhe so'gryadhanurdharo'rihā |
kiransamantātsahasā śarānbalī
samāpatacchayena ivāmiṣāśayā

118.4

तं यान्तमश्वैः शशिशङ्खवर्णै--
र्विगाह्य सैन्यं पुरुषप्रवीरम् ।
नाशक्नुवन्वारयितुं समन्ता--
दादित्यरश्मिप्रतिमं रथाग्र्यम्

taṃ yāntamaśvaiḥ śaśiśaṅkhavarṇai--
rvigāhya sainyaṃ puruṣapravīram |
nāśaknuvanvārayituṃ samantā--
dādityaraśmipratimaṃ rathāgryam

118.5

असह्यविक्रान्तमदीनसत्वं
सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाः ।
सहस्रनेत्रप्रतिमप्रभावं
दिवीव सूर्यं जलदव्यपाये

asahyavikrāntamadīnasatvaṃ
sarve gaṇā bhārata ye tvadīyāḥ |
sahasranetrapratimaprabhāvaṃ
divīva sūryaṃ jaladavyapāye

118.6

अमर्षपूर्णस्त्वतिचित्रयोधी
शरासनी काञ्चनवर्मधारी ।
सुदर्शनः सात्यकिमापतन्तं
न्यवारयद्राजवरः प्रसह्य

amarṣapūrṇastvaticitrayodhī
śarāsanī kāñcanavarmadhārī |
sudarśanaḥ sātyakimāpatantaṃ
nyavārayadrājavaraḥ prasahya

118.7

तयोरभूद्भारतसम्प्रहारः
सुदारुणस्तं समतिप्रशंसन् ।
योधास्त्वदीयाश्च हि सोमकाश्च
वृत्रेन्द्रयोर्युद्धमिवामरौघाः

tayorabhūdbhāratasamprahāraḥ
sudāruṇastaṃ samatipraśaṃsan |
yodhāstvadīyāśca hi somakāśca
vṛtrendrayoryuddhamivāmaraughāḥ

118.8

शरैः सुतीक्ष्णैः शतशोऽभ्यविध्य--
त्सुदर्शनः सात्वतमुख्यमाजौ ।
अनागतानेव तु तान्पृषत्कां--
श्चिच्छेद राजञ्शिनिपुङ्गवोऽपि

śaraiḥ sutīkṣṇaiḥ śataśo'bhyavidhya--
tsudarśanaḥ sātvatamukhyamājau |
anāgatāneva tu tānpṛṣatkāṃ--
ściccheda rājañśinipuṅgavo'pi

118.9

तथैव शक्रप्रतिमोऽपि सात्यकिः
सुदर्शने यान्क्षिपति स्म सायकान् ।
द्विधा त्रिधा तानकरोत्सुदर्शनः
शरोत्तमैः स्यन्दनवर्यमास्थितः

tathaiva śakrapratimo'pi sātyakiḥ
sudarśane yānkṣipati sma sāyakān |
dvidhā tridhā tānakarotsudarśanaḥ
śarottamaiḥ syandanavaryamāsthitaḥ

118.10

तान्वीक्ष्य बाणान्निहतांस्तदानीं
सुदर्शनः सात्यकिबाणवेगैः ।
क्रोधाद्दिधक्षन्निव तिग्मतेजाः
शरानमुञ्चत्तपनीयचित्रान्

tānvīkṣya bāṇānnihatāṃstadānīṃ
sudarśanaḥ sātyakibāṇavegaiḥ |
krodhāddidhakṣanniva tigmatejāḥ
śarānamuñcattapanīyacitrān

118.11

पुनः स बाणैस्त्रिभिरग्निकल्पै--
राकर्णपूर्णैर्निशितैः सुपुङ्खैः ।
विव्याध देहावरणं विभिद्य
ते सात्यकेराविविशुः शरीरम्

punaḥ sa bāṇaistribhiragnikalpai--
rākarṇapūrṇairniśitaiḥ supuṅkhaiḥ |
vivyādha dehāvaraṇaṃ vibhidya
te sātyakerāviviśuḥ śarīram

118.12

तथैव तस्यावनिपालपुत्रः
सन्धाय बाणैरपरैर्ज्वलद्भिः ।
आजघ्निवांस्तान्रजतप्रकाशां--
श्चतुर्भिरश्वांश्चतुरः प्रसह्य

tathaiva tasyāvanipālaputraḥ
sandhāya bāṇairaparairjvaladbhiḥ |
ājaghnivāṃstānrajataprakāśāṃ--
ścaturbhiraśvāṃścaturaḥ prasahya

118.13

तथा तु तेमाभिहतस्तरस्वी
नप्ता शिनेरिन्द्रसमानवीर्यः ।
सुदर्शनस्येषुगणैः सुतीक्ष्णै--
र्हयान्निहत्याशु ननाद नादम्

tathā tu temābhihatastarasvī
naptā śinerindrasamānavīryaḥ |
sudarśanasyeṣugaṇaiḥ sutīkṣṇai--
rhayānnihatyāśu nanāda nādam

118.14

अथास्य सूतस्य शिरो निकृत्य
भल्लेन शक्राशनिसन्निभेन ।
सुदर्शनस्यापि शिनिप्रवीरः
क्षुरेण कालानलसन्निभेन

athāsya sūtasya śiro nikṛtya
bhallena śakrāśanisannibhena |
sudarśanasyāpi śinipravīraḥ
kṣureṇa kālānalasannibhena

118.15

सकुण्डलं पूर्णशशिप्रकाशं
भ्राजिष्णु वक्त्रं विचकर्त देहात् ।
यथा पुरा वज्रधरः प्रसह्य
बलस्य सङ्ख्येऽतिबलस्य राजन्

sakuṇḍalaṃ pūrṇaśaśiprakāśaṃ
bhrājiṣṇu vaktraṃ vicakarta dehāt |
yathā purā vajradharaḥ prasahya
balasya saṅkhye'tibalasya rājan

118.16

निहत्य तं पार्थिवपुत्रपौत्रं
रणे यदूनामृषभस्तरस्वी ।
मुदा समेतः परया महात्मा
रराज राजन्सुरराजकल्पः

nihatya taṃ pārthivaputrapautraṃ
raṇe yadūnāmṛṣabhastarasvī |
mudā sametaḥ parayā mahātmā
rarāja rājansurarājakalpaḥ

118.17

ततो ययावर्जुनमेव वीरो
निवार्य सैन्यं तव मार्गणौघैः ।
सदश्वयुक्तेन रथेन राजँ--
ल्लोकं विसिस्मापयिषुर्नृवीरः

tato yayāvarjunameva vīro
nivārya sainyaṃ tava mārgaṇaughaiḥ |
sadaśvayuktena rathena rājam̐--
llokaṃ visismāpayiṣurnṛvīraḥ

118.18

तत्तस्य विस्मापयनीयमग्र्य--
मपूजयन्योधवराः समेताः ।
प्रवर्तमानानिषुगोचरेऽरी--
न्ददाह बाणैर्हुतभुग्यथैव

tattasya vismāpayanīyamagrya--
mapūjayanyodhavarāḥ sametāḥ |
pravartamānāniṣugocare'rī--
ndadāha bāṇairhutabhugyathaiva

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)