Chapter 13: The song of Kama, desire that cannot die

न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत ।
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्बवति वा न वा

na bāhyaṃ dravyamutsṛjya siddhirbhavati bhārata |
śārīraṃ dravyamutsṛjya siddhirbavati vā na vā

बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृह्यतः ।
यो धर्मो यत्सुखं चैव द्विषतामस्तु तत्तव

bāhyadravyavimuktasya śārīreṣu ca gṛhyataḥ |
yo dharmo yatsukhaṃ caiva dviṣatāmastu tattava

द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्नममेति च शाश्वतम्

dvyakṣarastu bhavenmṛtyustryakṣaraṃ brahma śāśvatam |
mameti dvyakṣaro mṛtyurnamameti ca śāśvatam

ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव व्यवस्थितौ ।
अदृश्यमानौ भूतानि योधयेतामसंशयम्

brahmamṛtyū tato rājannātmanyeva vyavasthitau |
adṛśyamānau bhūtāni yodhayetāmasaṃśayam

अविनाशोऽस्य तत्त्वस्य नियतो यदि भारत ।
भित्त्वा शरीरं भूतानामहिंसां प्रतिपद्यते

avināśo'sya tattvasya niyato yadi bhārata |
bhittvā śarīraṃ bhūtānāmahiṃsāṃ pratipadyate

लब्ध्वा हि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् ।
ममत्वं यस्य नैव स्यात्किं तया स करिष्यति

labdhvā hi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ sahasthāvarajaṅgamām |
mamatvaṃ yasya naiva syātkiṃ tayā sa kariṣyati

अथवा वसतः पार्थ वने वन्येन जीवतः ।
ममता यस्य वित्तेषु मृत्योरांस्ये स वर्तते

athavā vasataḥ pārtha vane vanyena jīvataḥ |
mamatā yasya vitteṣu mṛtyorāṃsye sa vartate

ब्राह्यान्तराणां शत्रूणां स्वभावं पश्य भारत ।
यन्न पश्यति तद्भूतं मुच्यते स महाभयात्

brāhyāntarāṇāṃ śatrūṇāṃ svabhāvaṃ paśya bhārata |
yanna paśyati tadbhūtaṃ mucyate sa mahābhayāt

द्योगी योगं सारमार्गं विचिन्त्य

dyogī yogaṃ sāramārgaṃ vicintya

नयो धर्मो नियमस्तस्य मूलम्

nayo dharmo niyamastasya mūlam

अत्र गाथाः कामगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
शृणु सङ्कीर्त्यमानास्ता अखिलेन युधिष्ठिर

atra gāthāḥ kāmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ |
śṛṇu saṅkīrtyamānāstā akhilena yudhiṣṭhira

नाहं शक्योऽनुपायेन हन्तुं भूतेन केनचित्

nāhaṃ śakyo'nupāyena hantuṃ bhūtena kenacit

यो मां प्रयतते हन्तुं ज्ञात्वा प्रहरणे बलम् ।
तस्य तस्मिन्प्रहरणे पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्

yo māṃ prayatate hantuṃ jñātvā praharaṇe balam |
tasya tasminpraharaṇe punaḥ prādurbhavāmyaham

यो मां प्रयतते हन्तुं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
जङ्गमेष्विव धर्मात्मा पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्

yo māṃ prayatate hantuṃ yajñairvividhadakṣiṇaiḥ |
jaṅgameṣviva dharmātmā punaḥ prādurbhavāmyaham

यो मां प्रयतते हन्तुं वेदैर्वेदान्तसाधनैः ।
स्थावरेष्विव भूतात्मा तस्य प्रादुर्भवाम्यहम्

yo māṃ prayatate hantuṃ vedairvedāntasādhanaiḥ |
sthāvareṣviva bhūtātmā tasya prādurbhavāmyaham

यो मां प्रयतते हन्तुं धृत्या सत्यपराक्रमः ।
भावो भवामि तस्याहं स च मां नावबुध्यते

yo māṃ prayatate hantuṃ dhṛtyā satyaparākramaḥ |
bhāvo bhavāmi tasyāhaṃ sa ca māṃ nāvabudhyate

यो मां प्रयतते हन्तुं तपसा संशितव्रतः ।
ततस्पपसि तस्यथ पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्

yo māṃ prayatate hantuṃ tapasā saṃśitavrataḥ |
tataspapasi tasyatha punaḥ prādurbhavāmyaham

यो मां प्रयतते हन्तुं मोक्षमास्थाय पण्डितः ।
तस्य मोक्षरतिस्थस्य नृत्यामि च हसामि च ।
अवध्यः सर्वभूतानामहमेकः सनातनः

yo māṃ prayatate hantuṃ mokṣamāsthāya paṇḍitaḥ |
tasya mokṣaratisthasya nṛtyāmi ca hasāmi ca |
avadhyaḥ sarvabhūtānāmahamekaḥ sanātanaḥ

तस्मात्त्वमपि तं कामं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
धर्मे कुरु महाराज तत्र ते स भविष्यति

tasmāttvamapi taṃ kāmaṃ yajñairvividhadakṣiṇaiḥ |
dharme kuru mahārāja tatra te sa bhaviṣyati

मा ते व्यथाऽस्तु निहतान्बन्धून्वीक्ष्य पुनःपुनः ।
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्ट्रं येऽहतास्मिन्रणाजिरे

mā te vyathā'stu nihatānbandhūnvīkṣya punaḥpunaḥ |
na śakyāste punardraṣṭraṃ ye'hatāsminraṇājire

स त्वमिष्ट्वा महायज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
कीर्तिं लोके परां प्राप्य गतिमग्र्यां गमिष्यसि

sa tvamiṣṭvā mahāyajñaiḥ samṛddhairāptadakṣiṇaiḥ |
kīrtiṃ loke parāṃ prāpya gatimagryāṃ gamiṣyasi