Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 82: From Gangadvara to Varanasi, Gaya and Kaushiki

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि द्व्यशीतितमोऽध्यायः ॥

163 verses · 82 of 315

What happens in this chapter

From Gangadvara to Varanasi, Gaya and Kaushiki

Pulastya continues with Dharma tirtha and the place where Devi Shakambhari lived a thousand divine years on vegetables. He calls Gangadvara equal to the gate of heaven and praises the meeting of Ganga and Yamuna. He names Naimisha, where fasting to death brings the highest worlds, and Varanasi, where worship of Mahadev and giving up the body there bring moksha. At Gaya the pilgrim bathes in the Mahanadi, sees the yupa Brahma raised and the Phalgu, and offers shraddha. Ahalya's lake, King Janaka's well and the Gandaki, born of the waters of all tirthas, follow. Vishnu abides at Shalagrama. Champakaranya, the Kaushiki, Kokamukha and other eastern fords close the list at Levalika. Two verses here share the number 163.

पुलस्त्य उवाच

82.1

ततो गच्छेन्महाराज धर्मतीर्थमनुत्तमम् ।
[यत्र धर्मो महाभागस्तप्तवानुत्तमं तपः
तेन तीर्थं कृतंपुण्यं स्वेन नाम्ना च विश्रुतम् ॥]

tato gacchenmahārāja dharmatīrthamanuttamam |
[yatra dharmo mahābhāgastaptavānuttamaṃ tapaḥ
tena tīrthaṃ kṛtaṃpuṇyaṃ svena nāmnā ca viśrutam ||]

82.2

तत्रस्नात्वा नरो राजन्धर्मशील समाहितः ।
आसप्तमं कुलं चैव पुनीते नात्र संशयः

tatrasnātvā naro rājandharmaśīla samāhitaḥ |
āsaptamaṃ kulaṃ caiva punīte nātra saṃśayaḥ

82.3

ततो गच्छेत राजेन्द्र ज्ञानपावनमुत्तमम् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति

tato gaccheta rājendra jñānapāvanamuttamam |
agniṣṭomamavāpnoti munilokaṃ ca gacchati

82.4

सौगन्धिकवनं राजंस्ततो गच्छेत मानवः ।
तत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः

saugandhikavanaṃ rājaṃstato gaccheta mānavaḥ |
tatrabrahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ

82.5

सिद्धचारणगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः ।
कतद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

siddhacāraṇagandharvāḥ kinnarāśca mahoragāḥ |
katadvanaṃ praviśanneva sarvapāpaiḥ pramucyate

82.6

ततश्चापि सरिचच्छ्रेष्ठा नदीनामुत्तमा नदी ।
प्लक्षा देवी स्मृता राजन्पुण्या देवी सरस्वती

tataścāpi saricacchreṣṭhā nadīnāmuttamā nadī |
plakṣā devī smṛtā rājanpuṇyā devī sarasvatī

82.7

तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निः सृतेजले ।
अर्चयित्वा पितॄन्देवानश्वमेधफलं लभेत्

tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkānniḥ sṛtejale |
arcayitvā pitṝndevānaśvamedhaphalaṃ labhet

82.8

कवेराध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम् ।
पट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकादिति निश्चयः

kaverādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham |
paṭsu śamyānipāteṣu valmīkāditi niścayaḥ

82.9

कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दति ।
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टमेतत्पुरातने

kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindati |
tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭametatpurātane

82.10

सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयक्षां च भारत ।
अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते

sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayakṣāṃ ca bhārata |
abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate

82.11

त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थमासाद्य भारत ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ।
गाणपत्यं च लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः

triśūlakhātaṃ tatraiva tīrthamāsādya bhārata |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |
gāṇapatyaṃ ca labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ

82.12

ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम् ।
शाकम्भरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता

tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham |
śākambharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā

82.13

दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रता ।
आहारं सा कृतवती मासिमासि नराधिप

divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvratā |
āhāraṃ sā kṛtavatī māsimāsi narādhipa

82.14

ऋषयोऽभ्यागतास्तत्रदेव्या भक्त्या तपोधनाः ।
आतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारत ।
ततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम्

ṛṣayo'bhyāgatāstatradevyā bhaktyā tapodhanāḥ |
ātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhārata |
tataḥ śākambharītyeva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam

82.15

शाकम्भरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
त्रिरात्रमुषितः शाकं भक्षयित्वा नरः शुचिः

śākambharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |
trirātramuṣitaḥ śākaṃ bhakṣayitvā naraḥ śuciḥ

82.16

शाकाहारस्य यत्किंचिद्वर्षैर्द्वादशभिः कृतम् ।
तत्फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत

śākāhārasya yatkiṃcidvarṣairdvādaśabhiḥ kṛtam |
tatphalaṃ tasya bhavati devyāśchandena bhārata

82.17

ततो गच्छेत्सुवर्णाख्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
तत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रकमाराधयत्पुरा

tato gacchetsuvarṇākhyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam |
tatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudrakamārādhayatpurā

82.18

वरांश्च सुबर्हूल्लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान् ।
उक्तश्च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत

varāṃśca subarhūllebhe daivateṣu sudurlabhān |
uktaśca tripuraghnena parituṣṭena bhārata

82.19

अपिच त्वं प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि ।
त्वन्मुखं च जगत्सर्वं भविष्ति न संशयः

apica tvaṃ priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi |
tvanmukhaṃ ca jagatsarvaṃ bhaviṣti na saṃśayaḥ

82.20

तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति

tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam |
aśvamedhamavāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati

82.21

धूमावतीं ततो गच्छेत्रिरात्रोपोषितो नरः ।
मनसा प्रार्थितान्कार्माल्लभते नात्र संशयः

dhūmāvatīṃ tato gacchetrirātropoṣito naraḥ |
manasā prārthitānkārmāllabhate nātra saṃśayaḥ

82.22

देव्यास्तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप ।
तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
महादेवप्रसादाद्धि गच्छेत परमां गतिम्

devyāstu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa |
tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ |
mahādevaprasādāddhi gaccheta paramāṃ gatim

82.23

प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ।
धारां नाम महाप्रात्र सर्वपापप्रमोचनीम्

pradakṣiṇamupāvṛtya gaccheta bharatarṣabha |
dhārāṃ nāma mahāprātra sarvapāpapramocanīm

82.24

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप ।
ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत् महागिरिम्

tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa |
tato gaccheta dharmajña namaskṛt mahāgirim

82.25

अशीतियोजनशतं पुष्करं स्वर्गमुच्यते ।
अशीतिं धर्मपृष्ठात्तु प्रवदन्ति मनीषिणः

aśītiyojanaśataṃ puṣkaraṃ svargamucyate |
aśītiṃ dharmapṛṣṭhāttu pravadanti manīṣiṇaḥ

82.26

षष्टिं प्रयागाद्राजेन्द्र कुरुक्षेत्रात्तु द्वादश ।
संयुक्तमेव राजेन्द्र गङ्गाद्वारं त्रिविष्टपम्

ṣaṣṭiṃ prayāgādrājendra kurukṣetrāttu dvādaśa |
saṃyuktameva rājendra gaṅgādvāraṃ triviṣṭapam

82.27

स्वर्गद्वारेण यत्तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितः

svargadvāreṇa yattulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥ

82.28

पौण्डरीकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ।
उष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

pauṇḍarīkamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet |
uṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet

82.29

सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन् ।
देवान्पितॄंश्च विधिवत्पुण्ये लोके महीयते

saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayan |
devānpitṝṃśca vidhivatpuṇye loke mahīyate

82.30

ततः कनस्वले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

tataḥ kanasvale snātvā trirātropoṣito naraḥ |
aśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

82.31

कपिलावटं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप ।
उपोष्य रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

kapilāvaṭaṃ tato gacchettīrthasevī narādhipa |
upoṣya rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet

82.32

नागराजस्य राजेन्द्र कपिलस्य महात्मनः ।
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम्

nāgarājasya rājendra kapilasya mahātmanaḥ |
tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam

82.33

तत्राभिषेकं कुर्वीत नागतीर्थे नराधिप ।
कपिलानां सहस्रस्य फलं विन्दति मानवः

tatrābhiṣekaṃ kurvīta nāgatīrthe narādhipa |
kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ vindati mānavaḥ

82.34

ततो ललितकं गच्छेच्छन्तनोस्तीर्थमुत्तमम् ।
तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tato lalitakaṃ gacchecchantanostīrthamuttamam |
tatra snātvā naro rājanna durgatimavāpnuyāt

82.35

गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्नाति यः संगमे नरः ।
दशाश्वमेधानाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

gaṅgāyamunayormadhye snāti yaḥ saṃgame naraḥ |
daśāśvamedhānāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

82.36

ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धं लोकविथुतम् ।
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते

tato gaccheta rājendra sugandhaṃ lokavithutam |
sarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate

82.37

रुद्रावर्तं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप ।
तत्रस्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके च गच्छति

rudrāvartaṃ tato gacchettīrthasevī narādhipa |
tatrasnātvā naro rājansvargaloke ca gacchati

82.38

गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे ।
स्नात्वाऽश्वमेधं प्राप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

gaṅgāyāśca naraśreṣṭha sarasvatyāśca saṃgame |
snātvā'śvamedhaṃ prāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

82.39

भद्रकर्णएश्वरं गत्वा देवमर्च्य यथाविधि ।
न दुर्गतिमवाप्नोति नाकपृष्ठे च पूज्यते

bhadrakarṇaeśvaraṃ gatvā devamarcya yathāvidhi |
na durgatimavāpnoti nākapṛṣṭhe ca pūjyate

82.40

तत कुब्जावतीं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप ।
रगोसहस्रमवाप्नोति स्वर्गलोकं च नच्छति

tata kubjāvatīṃ gacchettīrthasevī narādhipa |
ragosahasramavāpnoti svargalokaṃ ca nacchati

82.41

अरुन्धतीवटं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप ।
सामुद्रकमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी समाहितः

arundhatīvaṭaṃ gacchettīrthasevī narādhipa |
sāmudrakamupaspṛśya brahmacārī samāhitaḥ

82.42

अश्वमेधमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
गोसहस्रफलं विद्यात्कुलं चैव समुद्धरेत्

aśvamedhamavāpnoti trirātropoṣito naraḥ |
gosahasraphalaṃ vidyātkulaṃ caiva samuddharet

82.43

कब्र्हमावर्तं ततो गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः ।
अश्वमेधमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति

kabrhamāvartaṃ tato gacchedbrahmacārī samāhitaḥ |
aśvamedhamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati

82.44

यमुनाप्रभवं गत्वा समुपस्पृश्य यामुनम् ।
अश्वमेधफंल लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

yamunāprabhavaṃ gatvā samupaspṛśya yāmunam |
aśvamedhaphaṃla labdhvā svargaloke mahīyate

82.45

दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यपूजितम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyapūjitam |
aśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

82.46

सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम् ।
तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्देद्बहु सुवर्णकम्

sindhośca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitam |
tatroṣya rajanīḥ pañca vindedbahu suvarṇakam

82.47

अथ वेदीं समासाद्य नरः परमदुर्गमाम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेदौशनसीं गतिम्

atha vedīṃ samāsādya naraḥ paramadurgamām |
aśvamedhamavāpnoti gacchedauśanasīṃ gatim

82.48

ऋषिकुल्यां समासाद्य वासिष्ठं चैवभारत ।
वासिष्ठीं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः

ṛṣikulyāṃ samāsādya vāsiṣṭhaṃ caivabhārata |
vāsiṣṭhīṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ

82.49

ऋषिकुल्यां समासाद्य नरः स्नात्वा विकल्मषः ।
देवान्पितॄंश्चार्चयित्वा ऋषिलोकं प्रपद्यते

ṛṣikulyāṃ samāsādya naraḥ snātvā vikalmaṣaḥ |
devānpitṝṃścārcayitvā ṛṣilokaṃ prapadyate

82.50

यदि तत्रवसेन्मासं शाकाहारो नराधिप ।
द्वादशाहस्य यज्ञस्य फलं स लभते नरः

yadi tatravasenmāsaṃ śākāhāro narādhipa |
dvādaśāhasya yajñasya phalaṃ sa labhate naraḥ

82.51

भृगुतुङ्गं समासाद्य वाजिमेधफलं लभेत् ।
गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते

bhṛgutuṅgaṃ samāsādya vājimedhaphalaṃ labhet |
gatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate

82.52

कृत्तिकामघयोश्चैव तीर्थमासाद्य भारत ।
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलमाप्नोति मानवः

kṛttikāmaghayoścaiva tīrthamāsādya bhārata |
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalamāpnoti mānavaḥ

82.53

तत्र संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थमनुत्तमम् ।
उपस्पृश्य च वै विद्यां यत्र तत्रोपपद्यते

tatra saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrthamanuttamam |
upaspṛśya ca vai vidyāṃ yatra tatropapadyate

82.54

महाश्रमे वसेद्रात्रिं सर्वपापप्रमोचने ।
एककालं निराहारो लोकानावसते शुभान्

mahāśrame vasedrātriṃ sarvapāpapramocane |
ekakālaṃ nirāhāro lokānāvasate śubhān

82.55

षष्ठाकालोपवासेन मासमुष्य महालये ।
सर्वपापविशुद्दात्मा विन्देद्बहु सुवर्णकम् ।
दशापरान्दशपूर्वान्नरानुद्धरते कुलम्

ṣaṣṭhākālopavāsena māsamuṣya mahālaye |
sarvapāpaviśuddātmā vindedbahu suvarṇakam |
daśāparāndaśapūrvānnarānuddharate kulam

82.56

अथ वेतसिकां गत्वा पितामहनिषेविताम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेदौशनसीं गतिम्

atha vetasikāṃ gatvā pitāmahaniṣevitām |
aśvamedhamavāpnoti gacchedauśanasīṃ gatim

82.57

अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम् ।
रूपस्य भागी भवति दृष्टमेतत्पुरातनैः

atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitam |
rūpasya bhāgī bhavati dṛṣṭametatpurātanaiḥ

82.58

ततो वै ब्राह्मणं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं प्रपद्यते

tato vai brāhmaṇaṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |
padmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate

82.59

ततस्तु नैमिषं गच्छेत्पुण्यं सिद्धनिषेवितम् ।
तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैः सह

tatastu naimiṣaṃ gacchetpuṇyaṃ siddhaniṣevitam |
tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇaiḥ saha

82.60

नैमिषं मृगयाणस् पापस्यार्धं प्रणश्यति ।
प्रविष्टमात्रस्तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते

naimiṣaṃ mṛgayāṇas pāpasyārdhaṃ praṇaśyati |
praviṣṭamātrastu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate

82.61

तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परः ।
पृथिव्यां यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि नैंमिषे

tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ |
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni tāni tīrthāni naiṃmiṣe

82.62

कृताभिषेकस्तत्रैव नियतो नियताशनः ।
गवां मेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति भारत ।
पुनात्यासप्तमं चैव कुलं भरतसत्तम

kṛtābhiṣekastatraiva niyato niyatāśanaḥ |
gavāṃ medhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhārata |
punātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama

82.63

यस्त्यजेन्नैमिषे प्राणानुपवासपरायणः ।
स मोदेत्सर्वलोकेषु एवमाहुर्मनीषिणः

yastyajennaimiṣe prāṇānupavāsaparāyaṇaḥ |
sa modetsarvalokeṣu evamāhurmanīṣiṇaḥ

82.64

नित्यं मेध्यं च पुण्यं च नैमिषं नृपसत्तम

nityaṃ medhyaṃ ca puṇyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama

82.65

गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः ।
वाजपेयमवाप्नोति ब्रह्मभूतो भवेत्सदा

gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ |
vājapeyamavāpnoti brahmabhūto bhavetsadā

82.66

सरस्वतीं समासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताः ।
सारस्वतेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः

sarasvatīṃ samāsādya tarpayetpitṛdevatāḥ |
sārasvateṣu lokeṣu modate nātra saṃśayaḥ

82.67

ततश्च बाहुदां गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः ।
तत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते ।
देवसत्रस्य यज्ञस्य फलंप्राप्नोति कौरव

tataśca bāhudāṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥ |
tatroṣya rajanīmekāṃ svargaloke mahīyate |
devasatrasya yajñasya phalaṃprāpnoti kaurava

82.68

ततः क्षीरवतीं गच्छेत्पुण्यां पुण्यतरैर्वृताम् ।
पितृदेवार्चनपरो वाजपेयमवाप्नुयात्

tataḥ kṣīravatīṃ gacchetpuṇyāṃ puṇyatarairvṛtām |
pitṛdevārcanaparo vājapeyamavāpnuyāt

82.69

विमलाशोकमासाद्य ब्र्हमचारी समाहितः ।
तत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते

vimalāśokamāsādya brhamacārī samāhitaḥ |
tatroṣya rajanīmekāṃ svargaloke mahīyate

82.70

गोप्रतारं ततो गच्छेत्सरय्वास्तीर्थमुत्तमम् ।
यत्र रामो गतः स्वर्गं सभृत्यबलवाहनः ।
देहं त्यक्त्वा महाराज तस्य तीर्थस्य तेजसा

gopratāraṃ tato gacchetsarayvāstīrthamuttamam |
yatra rāmo gataḥ svargaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ |
dehaṃ tyaktvā mahārāja tasya tīrthasya tejasā

82.71

रामस्य च प्रसादेन व्यवसायाच्च भारत ।
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिप ।
सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते

rāmasya ca prasādena vyavasāyācca bhārata |
tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa |
sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate

82.72

रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दन ।
अश्वमेधमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः

rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandana |
aśvamedhamavāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ

82.73

शतसाहस्रकं तीर्थं तत्रैव भरतर्षभ

śatasāhasrakaṃ tīrthaṃ tatraiva bharatarṣabha

82.74

तत्रोपस्पर्शनं कृत्वा नियतो नियताशनः ।
गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ

tatropasparśanaṃ kṛtvā niyato niyatāśanaḥ |
gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha

82.75

रततो गच्छेत राजेनद्‌र भर्तृस्थानमनुत्तमम् ।
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ratato gaccheta rājenad‌ra bhartṛsthānamanuttamam |
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

82.76

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृप ।
गोसहस्रफंल विद्यात्तेजस्वी च भवेन्नरः

koṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpa |
gosahasraphaṃla vidyāttejasvī ca bhavennaraḥ

82.77

ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा नृषध्वजम् ।
कपिलाह्रदे नरः स्नात्वाराजसूयमवाप्नुयात्

tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā nṛṣadhvajam |
kapilāhrade naraḥ snātvārājasūyamavāpnuyāt

82.78

अविमुक्तं समासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह ।
दर्शनाद्देवदेवस्य मुच्यते ब्रह्महत्यया

avimuktaṃ samāsādya tīrthasevī kurūdvaha |
darśanāddevadevasya mucyate brahmahatyayā

82.79

प्राणानुत्सृज्यतत्रैव मोक्षं प्राप्नोति मानवः ।
मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थमासाद्य दुर्लभम्

prāṇānutsṛjyatatraiva mokṣaṃ prāpnoti mānavaḥ |
mārkaṇḍeyasya rājendra tīrthamāsādya durlabham

82.80

गोमतीगङ्गयोश्चैव संगमे लोकविश्रुते ।
अग्निष्टोममवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

gomatīgaṅgayoścaiva saṃgame lokaviśrute |
agniṣṭomamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

82.81

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

tato gayāṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |
aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

82.82

तत्राक्षयवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
तत्र दत्तं पितृभ्यस्तु भवत्यक्षयमुच्यते

tatrākṣayavaṭo nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
tatra dattaṃ pitṛbhyastu bhavatyakṣayamucyate

82.83

महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः ।
अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत्

mahānadyāmupaspṛśya tarpayetpitṛdevatāḥ |
akṣayānprāpnuyāllokānkulaṃ caiva samuddharet

82.84

ततो ब्रह्मसरो गत्वा धर्मारण्योपशोभितम् ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति प्रभातामेव शर्वरीम्

tato brahmasaro gatvā dharmāraṇyopaśobhitam |
brahmalokamavāpnoti prabhātāmeva śarvarīm

82.85

ब्रह्मणा तत्र सरसि यूपश्रेष्ठः समुच्छ्रितः ।
यूपं प्रदक्षिणीकृत्य वाजपेयफलं लभेत्

brahmaṇā tatra sarasi yūpaśreṣṭhaḥ samucchritaḥ |
yūpaṃ pradakṣiṇīkṛtya vājapeyaphalaṃ labhet

82.86

ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकं लोकविश्रुतम् ।
एकरात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम्

tato gaccheta rājendra dhenukaṃ lokaviśrutam |
ekarātroṣito rājanprayacchettiladhenukām

82.87

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं ब्रजेद्भुवम् ।
तत्र चिह्निं महद्राजन्नद्यापि सुमहद्भृशम्

sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ brajedbhuvam |
tatra cihniṃ mahadrājannadyāpi sumahadbhṛśam

82.88

कपिलायाः सवत्सायाश्चरन्त्याः पर्वते कृतम् ।
सवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्तेऽद्यापि भारत

kapilāyāḥ savatsāyāścarantyāḥ parvate kṛtam |
savatsāyāḥ padāni sma dṛśyante'dyāpi bhārata

82.89

तेषूपस्पृश्य राजेन्द्रपदेषु नृपसत्तम ।
यत्कंचिदशुभं कर्म तत्प्रणश्यति भारत

teṣūpaspṛśya rājendrapadeṣu nṛpasattama |
yatkaṃcidaśubhaṃ karma tatpraṇaśyati bhārata

82.90

ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः ।
स्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम्

tato gṛdhravaṭaṃ gacchetsthānaṃ devasya dhīmataḥ |
snāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam

82.91

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम् ।
इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति

brāhmaṇena bhaveccīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam |
itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati

82.92

उद्यन्तं च ततो गच्छेत्पर्वतं गीतनादितम् ।
सावित्र्यास्तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ

udyantaṃ ca tato gacchetparvataṃ gītanāditam |
sāvitryāstu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha

82.93

तत्रसंध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
उपासिता भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी

tatrasaṃdhyāmupāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ |
upāsitā bhavetsaṃdhyā tena dvādaśavārṣikī

82.94

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ ।
तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकरात्

yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabha |
tatrābhigamya mucyeta puruṣo yonisaṃkarāt

82.95

कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः ।
पुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः

kṛṣṇaśuklāvubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasennaraḥ |
punātyāsaptamaṃ rājankulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ

82.96

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् ।
गौरीं वा वरयेत्कन्यां नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyekopi gayāṃ vrajet |
gaurīṃ vā varayetkanyāṃ nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet

82.97

ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिप ।
अश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत्

tataḥ phalguṃ vrajedrājaṃstīrthasevī narādhipa |
aśvamedhamavāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet

82.98

ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मप्रस्थं समाहितः ।
तत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिर

tato gaccheta rājendra dharmaprasthaṃ samāhitaḥ |
tatra dharmo mahārāja nityamāste yudhiṣṭhira

82.99

तत्र कूपोदकं कृत्वा तेन स्नातः शुचिस्तथा ।
पितॄन्देवांस्तु संतर्प्य मुक्तपापो दिवं व्रजेत्

tatra kūpodakaṃ kṛtvā tena snātaḥ śucistathā |
pitṝndevāṃstu saṃtarpya muktapāpo divaṃ vrajet

82.100

मतङ्गस्याश्रमस्तत्रमहर्षेर्भावितात्मनः

mataṅgasyāśramastatramaharṣerbhāvitātmanaḥ

82.101

तं प्रविश्याश्रमं श्रीमच्छ्रमशोकविनाशनम् ।
गवामयनयज्ञस्य फलंप्राप्नोति मानवः

taṃ praviśyāśramaṃ śrīmacchramaśokavināśanam |
gavāmayanayajñasya phalaṃprāpnoti mānavaḥ

82.102

धर्मं तत्राभिसंस्पृश्य वाजिमेधमवाप्नुयात्

dharmaṃ tatrābhisaṃspṛśya vājimedhamavāpnuyāt

82.103

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मस्थानमनुत्तमम् ।
तत्राभिगम्य राजेन्द्र ब्रह्माणं पुरुषर्षभ ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विन्दति मानवः

tato gaccheta rājendra brahmasthānamanuttamam |
tatrābhigamya rājendra brahmāṇaṃ puruṣarṣabha |
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ

82.104

ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप ।
उपस्पृश्य ततस्तत्रकक्षीवानिव मोदते

tato rājagṛhaṃ gacchettīrthasevī narādhipa |
upaspṛśya tatastatrakakṣīvāniva modate

82.105

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीन पुरुषः शुचिः ।
यक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते ब्र्हमहत्यया

yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīna puruṣaḥ śuciḥ |
yakṣiṇyāstu prasādena mucyate brhamahatyayā

82.106

मणइनागं ततो गत्वा गोसहस्रफलं लभेत्

maṇaināgaṃ tato gatvā gosahasraphalaṃ labhet

82.107

तैर्थिकं भुञ्जते यस्तु मणिनागस् भारत ।
दष्टस्याशीविषेणापि न तस्य क्रमते विपम्

tairthikaṃ bhuñjate yastu maṇināgas bhārata |
daṣṭasyāśīviṣeṇāpi na tasya kramate vipam

82.108

तत्रोष् रजनीभेकां गोसहस्रफंल लभेत् ।
ततो गच्छेत ब्रह्मर्पेर्गौतमस्य वनं प्रियम्

tatroṣ rajanībhekāṃ gosahasraphaṃla labhet |
tato gaccheta brahmarpergautamasya vanaṃ priyam

82.109

अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम् ।
अभिगम्याश्रमं राजन्विनद्ते श्रियमात्मनः

ahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatim |
abhigamyāśramaṃ rājanvinadte śriyamātmanaḥ

82.110

तत्रोदपानं धर्मज्ञ त्रिपु लोकेषु विश्रुतम् ।
तत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधमवाप्नुयात्

tatrodapānaṃ dharmajña tripu lokeṣu viśrutam |
tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedhamavāpnuyāt

82.111

जनकस् तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितः ।
तत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

janakas tu rājarṣeḥ kūpastridaśapūjitaḥ |
tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokamavāpnuyāt

82.112

ततो विनशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम् ।
वाजपेयमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति

tato vinaśanaṃ gacchetsarvapāpapramocanam |
vājapeyamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati

82.113

गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम् ।
वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति

gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavām |
vājapeyamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati

82.114

कततो विशल्यामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

katato viśalyāmāsādya nadīṃ trailokyaviśrutām |
agniṣṭomamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

82.115

ततोऽधिवङ्गं धर्मज्ञ समाविश्य ततो वनम् ।
गुह्यकेषु महाराज मोदते नात्र संशयः

tato'dhivaṅgaṃ dharmajña samāviśya tato vanam |
guhyakeṣu mahārāja modate nātra saṃśayaḥ

82.116

कम्पनां तु समासद्य नदीं सिद्धनिवेषिताम् ।
पुण्डरीकमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

kampanāṃ tu samāsadya nadīṃ siddhaniveṣitām |
puṇḍarīkamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

82.117

अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य धराधिप ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

atha māheśvarīṃ dhārāṃ samāsādya dharādhipa |
aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

82.118

दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नराधिप ।
न दुर्गतिमवाप्नोति वाजिमेधं च विन्दति

divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya narādhipa |
na durgatimavāpnoti vājimedhaṃ ca vindati

82.119

अथ सोमपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः ।
माहेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत्

atha somapadaṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥ |
māheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet

82.120

तत्रकोटी तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ ।
कूर्मरूपेण राजेन्द्र ह्यसुरेण दुरात्मना

tatrakoṭī tu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabha |
kūrmarūpeṇa rājendra hyasureṇa durātmanā

82.121

ह्रियमाणा हृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना ।
तत्राभिषेकं कुर्वीत तीर्थकोट्यां युधिष्ठिर

hriyamāṇā hṛtā rājanviṣṇunā prabhaviṣṇunā |
tatrābhiṣekaṃ kurvīta tīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhira

82.122

पुण्डरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ।
ततो गच्छेत राजेन्द्रस्थानं नारायणस्य च

puṇḍarīkamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati |
tato gaccheta rājendrasthānaṃ nārāyaṇasya ca

82.123

सदा सन्निहितो यत्रविष्णुर्वसति भारत ।
यत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः

sadā sannihito yatraviṣṇurvasati bhārata |
yatrabrahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ

82.124

आदित्या वसवो रुद्रा जनार्दनमुपासते ।
शालग्राम इति ख्यातो विष्णुरद्भुतकर्मकः

ādityā vasavo rudrā janārdanamupāsate |
śālagrāma iti khyāto viṣṇuradbhutakarmakaḥ

82.125

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam |
aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

82.126

तत्रोपदानं धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनम् ।
समुद्रास्तत्रचत्वारः कूपे संनिहिताः सदा ।
तत्रोपस्पृश् राजेन्द्र न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tatropadānaṃ dharmajña sarvapāpapramocanam |
samudrāstatracatvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadā |
tatropaspṛś rājendra na durgatimavāpnuyāt

82.127

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम् ।
विराजति यथासोमो मेघैर्मुक्तो नराधिप

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam |
virājati yathāsomo meghairmukto narādhipa

82.128

जातिस्मरमुपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः ।
जातिस्मरत्वमाप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः

jātismaramupaspṛśya śuciḥ prayatamānasaḥ |
jātismaratvamāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ

82.129

वदेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम् ।
ईप्सिताँल्लभते कामानुपवासान्न संशयः

vadeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavam |
īpsitām̐llabhate kāmānupavāsānna saṃśayaḥ

82.130

ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् ।
अभिगम्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tatastu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanam |
abhigamya hariṃ devaṃ na durgatimavāpnuyāt

82.131

भरतस्याश्रमं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्

bharatasyāśramaṃ gacchetsarvapāpapramocanam

82.132

कौशिकीं तत्र गच्छेत महापापप्रणाशिनीम् ।
राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

kauśikīṃ tatra gaccheta mahāpāpapraṇāśinīm |
rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

82.133

ततो गच्छेत राजेन्द्र चम्पकारण्यमुत्तमम् ।
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्

tato gaccheta rājendra campakāraṇyamuttamam |
tatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet

82.134

अथ जेष्ठिलमासाद्य तीर्धं परमदुर्लभम् ।
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्

atha jeṣṭhilamāsādya tīrdhaṃ paramadurlabham |
tatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet

82.135

तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम् ।
मित्रावरुणयोर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ ।
त्रिरात्रोपोषितस्तत्रअग्निष्टोमफलं लभेत्

tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutim |
mitrāvaruṇayorlokānāpnoti puruṣarṣabha |
trirātropoṣitastatraagniṣṭomaphalaṃ labhet

82.136

कन्यासंवेद्यमासाद्य नियतो नयिताशनः ।
मनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ

kanyāsaṃvedyamāsādya niyato nayitāśanaḥ |
manoḥ prajāpaterlokānāpnoti puruṣarṣabha

82.137

कन्यायां ये प्रयच्छन्ति दानमण्वपि भारत ।
तदक्षय्यमिति प्राहुर्ऋषयः संशितव्रताः

kanyāyāṃ ye prayacchanti dānamaṇvapi bhārata |
tadakṣayyamiti prāhurṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ

82.138

ततो निर्वीरमासाद्य त्रिपु लोकेपु विश्रुतम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

tato nirvīramāsādya tripu lokepu viśrutam |
aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

82.139

ये त्विन्धनं प्रयच्छन्ति निर्वीरासंगमे नराः ।
ते यान्ति नरशार्दूल शक्रलोकमनामयम्

ye tvindhanaṃ prayacchanti nirvīrāsaṃgame narāḥ |
te yānti naraśārdūla śakralokamanāmayam

82.140

तत्राश्रमो वसिष्ठस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात्

tatrāśramo vasiṣṭhas triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyamavāpnuyāt

82.141

देवकूटं समासाद्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

devakūṭaṃ samāsādya brahmarṣigaṇasevitam |
aśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

82.142

ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम् ।
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रोथ कौशिकः

tato gaccheta rājendra kauśikasya munerhradam |
yatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitrotha kauśikaḥ

82.143

तत्र मासं वसेद्वीर कौशिक्यां भरतर्षभ ।
अश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति

tatra māsaṃ vasedvīra kauśikyāṃ bharatarṣabha |
aśvamedhasya yatpuṇyaṃ tanmāsenādhigacchati

82.144

सर्वतीर्थवरे चैव यो वसेत महाह्रदे ।
न दुर्गतिमवाप्नोति विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्

sarvatīrthavare caiva yo vaseta mahāhrade |
na durgatimavāpnoti vindyādbahu suvarṇakam

82.145

कुमारमभिगम्याथ वीराश्रमनिवासिनम् ।
अश्वमेधमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः

kumāramabhigamyātha vīrāśramanivāsinam |
aśvamedhamavāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ

82.146

अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ।
तत्राभिषेकं कुर्वाणो ह्यग्निष्टोममवाप्नुयात्

agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām |
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo hyagniṣṭomamavāpnuyāt

82.147

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम् ।
पितामहसरो गत्वा शैलराजसमीपतः ।
तत्राभिषेकं कुर्वाणो ह्यग्निष्टोममवाप्नुयात्

abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam |
pitāmahasaro gatvā śailarājasamīpataḥ |
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo hyagniṣṭomamavāpnuyāt

82.148

पितामहस्य सरसः प्रस्रुता लोकपावनी ।
कुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता

pitāmahasya sarasaḥ prasrutā lokapāvanī |
kumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā

82.149

यत्रस्नात्वा कृतार्थोस्मीत्यात्मानमवगच्छति ।
षष्ठकालोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

yatrasnātvā kṛtārthosmītyātmānamavagacchati |
ṣaṣṭhakālopavāsena mucyate brahmahatyayā

82.150

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थसेवनतत्परः ।
शिखरं वै महादेव्या गौर्यास्त्रैलोक्यविश्रुतम्

tato gaccheta dharmajña tīrthasevanatatparaḥ |
śikharaṃ vai mahādevyā gauryāstrailokyaviśrutam

82.151

समारुह्य नरश्रेष्ठ स्तनकुण्डेषु संविशेत् ।
स्तनकुण्डमुपस्पृश्य वाजपेयफलं लभेत्

samāruhya naraśreṣṭha stanakuṇḍeṣu saṃviśet |
stanakuṇḍamupaspṛśya vājapeyaphalaṃ labhet

82.152

तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः ।
हयमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ |
hayamedhamavāpnoti śakralokaṃ ca gacchati

82.153

ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ।
अश्वमेमवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति

tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |
aśvamemavāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati

82.154

नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं देवनिषेवितम् ।
नरमेधस् यत्पुण्यं तदाप्तोति नराधिप

nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ devaniṣevitam |
naramedhas yatpuṇyaṃ tadāptoti narādhipa

82.155

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यरुणयोर्गतः ।
त्रिरात्रोपोषितो राजन्सर्वपापैः प्रमुच्यते

kālikāsaṃgame snātvā kauśikyaruṇayorgataḥ |
trirātropoṣito rājansarvapāpaiḥ pramucyate

82.156

उर्वशीतीर्थमासाद्य ततः सोमाश्रमं बुधः ।
कुम्भकर्णाश्रमं गत्वा पूज्यते भुविमानवः

urvaśītīrthamāsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥ |
kumbhakarṇāśramaṃ gatvā pūjyate bhuvimānavaḥ

82.157

कोकामुखमुपस्पृश् ब्रह्मचारी यतव्रतः ।
जातिस्मरत्वमाप्नोति दृष्टमेतत्पुरातनैः

kokāmukhamupaspṛś brahmacārī yatavrataḥ |
jātismaratvamāpnoti dṛṣṭametatpurātanaiḥ

82.158

प्राङ्गदीं च समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजः ।
सर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति

prāṅgadīṃ ca samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥ |
sarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati

82.159

ऋषभद्वीपमासाद्य मेध्यं क्रौञ्चनिषूदनम् ।
सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते

ṛṣabhadvīpamāsādya medhyaṃ krauñcaniṣūdanam |
sarasvatyāmupaspṛśya vimānastho virājate

82.160

औद्दालकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम् ।
तत्राभिषेकं कृत्वा वै सर्वपापैः प्रमुच्यते

auddālakaṃ mahārāja tīrthaṃ muniniṣevitam |
tatrābhiṣekaṃ kṛtvā vai sarvapāpaiḥ pramucyate

82.161

धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् ।
वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते

dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitam |
vājapeyamavāpnoti vimānasthaśca pūjyate

82.162

अथ पम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः ।
दण्डार्तमभिगत्वा तु गोसहस्रफलं लभेत्

atha pampāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥ |
daṇḍārtamabhigatvā tu gosahasraphalaṃ labhet

82.163

ततो लेवलिकां गच्छेत्पुण्यां पुण्योपसेविताम् ।
वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते

tato levalikāṃ gacchetpuṇyāṃ puṇyopasevitām |
vājapeyamavāpnoti vimānasthaśca pūjyate

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)