ततः पाण्डवाः पुनर्मार्कण्डेयमूचुः
tataḥ pāṇḍavāḥ punarmārkaṇḍeyamūcuḥ
Aranyaka (Vana) Parva
Chapter 197: Suhotra yields the road to Shibi
8 verses · 197 of 315
What happens in this chapter
Suhotra yields the road to Shibi
Having heard the greatness of Brahmins, the Pandavas ask Markandeya about the greatness of kings. He tells how Suhotra, a Kuru king, returning from visiting the maharshis, met King Shibi, son of Ushinara, face to face on the road. Each honoured the other, yet both, seeing themselves equal in virtue, refused to give way. Narada appeared and asked why. They said the road belongs to the better man, and they could not decide who that was. Narada recited verses: one may answer cruelty with cruelty and gentleness with gentleness, but conquer the miser by giving, the liar by truth, the cruel by patience and the wicked by goodness. He judged Shibi the more virtuous. Suhotra walked around Shibi, praised him, gave way and went on.
वैशम्पायन उवाच
कथितं ब्राह्मणमहाभाग्यं राजन्यमहाभाग्यमिदानीं शुश्रूषामह इति तानुवाच मार्कण्डेयो महर्षिः श्रूयतामिति इदानीं राजन्यानां महाभाग्यमिति । कुरूणामन्यतमः सुहोत्रो नाम राजा महर्षीनभिगम्य निवृत्य रशस्थमेव राजानमौशीनरं शिबिं ददर्शाभिमुखं तौ समेत्य परस्परेण यथावयः पूजां प्रयुज्य गुणसाम्येन परस्परेण तुल्यात्मानौ विदित्वान्योन्यस्य पन्थानं न ददतुस्तत्र नारदः प्रादुरासीत् किमिदं भवन्तौ परस्परस्य पन्थानमावृत्य तिष्ठत इति
kathitaṃ brāhmaṇamahābhāgyaṃ rājanyamahābhāgyamidānīṃ śuśrūṣāmaha iti tānuvāca mārkaṇḍeyo maharṣiḥ śrūyatāmiti idānīṃ rājanyānāṃ mahābhāgyamiti | kurūṇāmanyatamaḥ suhotro nāma rājā maharṣīnabhigamya nivṛtya raśasthameva rājānamauśīnaraṃ śibiṃ dadarśābhimukhaṃ tau sametya paraspareṇa yathāvayaḥ pūjāṃ prayujya guṇasāmyena paraspareṇa tulyātmānau viditvānyonyasya panthānaṃ na dadatustatra nāradaḥ prādurāsīt kimidaṃ bhavantau parasparasya panthānamāvṛtya tiṣṭhata iti
तावूचतुर्नारद नैतद् भगवन् पूर्वकर्मकर्त्रादिभिर्विशिष्टस्य पन्था उपदिश्यते समर्थाय वा आवां च सख्यं परस्परेणोपगतौ तच्चावधानतोऽत्युत्कृष्टमधरोत्तरंपरिभ्रष्टं नारदस्त्वेवमुक्तः श्लोकत्रयमपठत्- ॥
क्रूरः कौरव्य मृदवे
मृदुः क्रूरे च कौरव ।
साधुश्चासाधवे साधुः
साधवे नाप्नुयात् कथम्
tāvūcaturnārada naitad bhagavan pūrvakarmakartrādibhirviśiṣṭasya panthā upadiśyate samarthāya vā āvāṃ ca sakhyaṃ paraspareṇopagatau taccāvadhānato'tyutkṛṣṭamadharottaraṃparibhraṣṭaṃ nāradastvevamuktaḥ ślokatrayamapaṭhat- ||
krūraḥ kauravya mṛdave
mṛduḥ krūre ca kaurava |
sādhuścāsādhave sādhuḥ
sādhave nāpnuyāt katham
कृतं शतगुणं कुर्या-
न्नास्ति देवेषु निर्णयः ।
औशीनरः साधुशीलो
भवतो वै महीपतिः
kṛtaṃ śataguṇaṃ kuryā-
nnāsti deveṣu nirṇayaḥ |
auśīnaraḥ sādhuśīlo
bhavato vai mahīpatiḥ
जयेत् कदर्यं दानेन
सत्येनानृतवादिनम् ।
क्षमया क्रूरकर्माण-
मसाधुं साधुना जयेत्
jayet kadaryaṃ dānena
satyenānṛtavādinam |
kṣamayā krūrakarmāṇa-
masādhuṃ sādhunā jayet
तदुभावेव भवन्तावुदारौ य इदानीं भवद्भ्यामन्य- तमः सोऽपसर्पतु एतद् वै निदर्शनमित्युक्त्वा तूष्णीं नारदो बभूव । एतच्छ्रुत्वा तु कौरव्यः शिबिं प्रदक्षिणं कृत्वा पन्थानं दत्त्वा बहुकर्मभिः प्रशस्य प्रययौ
tadubhāveva bhavantāvudārau ya idānīṃ bhavadbhyāmanya- tamaḥ so'pasarpatu etad vai nidarśanamityuktvā tūṣṇīṃ nārado babhūva | etacchrutvā tu kauravyaḥ śibiṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā panthānaṃ dattvā bahukarmabhiḥ praśasya prayayau
तदेतद् राज्ञो महाभाग्यमप्युक्तवान् नारदः
tadetad rājño mahābhāgyamapyuktavān nāradaḥ
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि शिबिचरिते चतुर्नवत्यधिकशततमोऽध्यायः
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi śibicarite caturnavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)