Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 167: Indra visits Yudhishthira on Gandhamadana

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि सप्तषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

18 verses · 167 of 315

What happens in this chapter

Indra visits Yudhishthira on Gandhamadana

At dawn Arjuna bows to Yudhishthira with all his brothers. Then the sky fills with the sound of instruments, wheels and bells, and Indra descends with the Maruts, followed by gandharvas and apsaras in sun-bright vimanas. Yudhishthira worships him with due rites, while Arjuna stands bowed before Indra like a servant. Yudhishthira smells Arjuna's head, overjoyed to see him spotless from tapas. Indra tells him: you will rule this earth; go safely back to the Kamyaka ashrama. Arjuna has received all the astras from me, he has pleased me, and the three worlds cannot defeat him. Indra returns to heaven, and the chapter closes with the merit of reading this meeting.

वैशंपायन उवाच

167.1

[ततो रजन्यां व्युष्टायां धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैरवन्दत धनंजयः ॥]

[tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvairavandata dhanaṃjayaḥ ||]

167.2

एतस्मिन्नेव काले तु सर्ववादित्रनिःखनः ।
बभूव तुमुलः शब्दस्त्वन्तरिक्षे दिवौकसाम्

etasminneva kāle tu sarvavāditraniḥkhanaḥ |
babhūva tumulaḥ śabdastvantarikṣe divaukasām

167.3

रथनेमिखनश्चैव घण्टाशब्दश्च भारत ।
पृथग्व्यालमृगाणां च पक्षिणां चैव सर्वशः

rathanemikhanaścaiva ghaṇṭāśabdaśca bhārata |
pṛthagvyālamṛgāṇāṃ ca pakṣiṇāṃ caiva sarvaśaḥ

167.4

रवोन्मुखास्ते ददृशुः प्रीयमाणाः कुरूद्वह ।
मरुद्भिरन्वितं शक्रमापतन्तं विहायसा

ravonmukhāste dadṛśuḥ prīyamāṇāḥ kurūdvaha |
marudbhiranvitaṃ śakramāpatantaṃ vihāyasā

167.5

ते समन्तादनुययुर्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
विमानैः सूर्यसंकाशैर्देवराजमरिंदमम्

te samantādanuyayurgandharvāpsarasastathā |
vimānaiḥ sūryasaṃkāśairdevarājamariṃdamam

167.6

ततः स हरिभिर्युक्तं जाम्बूनदपरिष्कृतम् ।
मेघनादिनमारुह्य श्रिया परमया ज्वलन्

tataḥ sa haribhiryuktaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam |
meghanādinamāruhya śriyā paramayā jvalan

167.7

पार्थानभ्याजपामाशु देवराजः पुरंदरः ।
आगत्य च सहस्राक्षो रथादवरुरोह वै

pārthānabhyājapāmāśu devarājaḥ puraṃdaraḥ |
āgatya ca sahasrākṣo rathādavaruroha vai

167.8

तं दृष्ट्वैव महात्मानं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्देवराजमुपागमत्

taṃ dṛṣṭvaiva mahātmānaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāndevarājamupāgamat

167.9

पूजयामास चैवाथ विधिवद्भूरिदक्षिणः ।
यथार्हममितात्मानं विधिदृष्टेन कर्मणा

pūjayāmāsa caivātha vidhivadbhūridakṣiṇaḥ |
yathārhamamitātmānaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā

167.10

धनंजयश्च तेजस्वी प्रणिपत्य पुरंदरम् ।
भृत्यवत्प्रणतस्तस्थौ देवराजसमीपतः

dhanaṃjayaśca tejasvī praṇipatya puraṃdaram |
bhṛtyavatpraṇatastasthau devarājasamīpataḥ

167.11

आघ्राय तं महातेजाः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
धनंजयभिप्रेक्ष्यविनीतं स्थितमन्तिके

āghrāya taṃ mahātejāḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
dhanaṃjayabhiprekṣyavinītaṃ sthitamantike

167.12

जटिलं देवराजस्य तपोयुक्तमकल्मषम् ।
हर्षेण महताऽऽविष्टः फल्गुनस्याथ दर्शनात् ।
बभूव परमप्रीतो देवराजं च पूजयन्

jaṭilaṃ devarājasya tapoyuktamakalmaṣam |
harṣeṇa mahatā''viṣṭaḥ phalgunasyātha darśanāt |
babhūva paramaprīto devarājaṃ ca pūjayan

167.13

तं तथाऽदीनमनसं राजानं हर्,संप्लुतम् ।
उवाच वचनं धीमान्धर्मराजं पुरंदरः

taṃ tathā'dīnamanasaṃ rājānaṃ har,saṃplutam |
uvāca vacanaṃ dhīmāndharmarājaṃ puraṃdaraḥ

167.14

त्वमिमां पृथिवीं राजन्प्रशासिष्यसि पाण्डव ।
स्वस्ति प्राप्नुहि कौन्तेय काम्यकं पुनराश्रमम्

tvamimāṃ pṛthivīṃ rājanpraśāsiṣyasi pāṇḍava |
svasti prāpnuhi kaunteya kāmyakaṃ punarāśramam

167.15

अस्त्राणि लब्धानि च पाण्डवेन
सर्वाणि मत्तः प्रयतेन राजन् ।
कृतप्रियश्चास्मि धनंजयेन
जेतुं न शक्यस्त्रिभिरेष लोकैः

astrāṇi labdhāni ca pāṇḍavena
sarvāṇi mattaḥ prayatena rājan |
kṛtapriyaścāsmi dhanaṃjayena
jetuṃ na śakyastribhireṣa lokaiḥ

167.16

एवमुक्त्वा सहस्राक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
जगाम त्रिदिवं हृष्टः स्तूयमानो महर्षिभिः

evamuktvā sahasrākṣaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ

167.17

धनेश्वरगृहस्थानां पाण्डवानां समागमम् ।
शक्रेण य इदं विद्वानधीयीत समाहितः

dhaneśvaragṛhasthānāṃ pāṇḍavānāṃ samāgamam |
śakreṇa ya idaṃ vidvānadhīyīta samāhitaḥ

167.18

संवत्सरं ब्रह्मचारी नियतः संशितव्रतः ।
स जीवेद्धि निराबाधः सुसुखी शरदां शतम्

saṃvatsaraṃ brahmacārī niyataḥ saṃśitavrataḥ |
sa jīveddhi nirābādhaḥ susukhī śaradāṃ śatam

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)