तस्मिन्निवसमानोऽथ धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आमन्त्र्य सहितान्भ्रातृनित्युवाच सहद्विजान्
tasminnivasamāno'tha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
āmantrya sahitānbhrātṛnityuvāca sahadvijān
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि सप्तपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
21 verses · 157 of 315
Yudhishthira gathers his brothers and the brahmanas and looks back over all they have done: holy tirthas and forests walked by devas and munis, kathas heard at ashramas, worship of the devas with flowers and water, ancestors fed with roots and fruit, baths in the Ila, Saraswati, Sindhu, Yamuna and Narmada, Gangadvara, the Himalaya, Badari and the divine lake, all shown by Lomasha. Now he asks Bhima how they are to enter Gandhamadana. A bodiless voice answers from the sky: the mountain cannot be entered. Return to Badari, go on to the ashrama of Vrishaparva and dwell at Arshtishena's; there you will see Kubera's dwelling. Flowers rain down on a fragrant wind. Dhaumya advises turning back, and they live happily at the ashrama of Nara and Narayana.
वैशंपायन उवाच
तस्मिन्निवसमानोऽथ धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आमन्त्र्य सहितान्भ्रातृनित्युवाच सहद्विजान्
tasminnivasamāno'tha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
āmantrya sahitānbhrātṛnityuvāca sahadvijān
दृष्टानि तीर्थान्यस्माभिः पुण्यानि च शिवानि च ।
मनसो ह्लादनीयानि वनानि च पृथक्पृथक्
dṛṣṭāni tīrthānyasmābhiḥ puṇyāni ca śivāni ca |
manaso hlādanīyāni vanāni ca pṛthakpṛthak
देवैः पूर्वं विचीर्णानि मुनिभिश्च महात्मभिः ।
यथाक्रममशेषेण द्विजैः संपूजितानि च
devaiḥ pūrvaṃ vicīrṇāni munibhiśca mahātmabhiḥ |
yathākramamaśeṣeṇa dvijaiḥ saṃpūjitāni ca
ऋषीणां पूर्वचरितं तपोधर्मविचेष्टितम् ।
राजर्षीणां च चरितं कथाश्च विविधाः शुभाः
ṛṣīṇāṃ pūrvacaritaṃ tapodharmaviceṣṭitam |
rājarṣīṇāṃ ca caritaṃ kathāśca vividhāḥ śubhāḥ
शृण्वानास्तत्रतत्र स्म आश्रमेषु शिवेषु च ।
अभिषेकं द्विजैः सार्धं कृतवन्तो विशेषतः
śṛṇvānāstatratatra sma āśrameṣu śiveṣu ca |
abhiṣekaṃ dvijaiḥ sārdhaṃ kṛtavanto viśeṣataḥ
अर्चिताः सततं देवाः पुष्पैरद्भिः सदा च वः ।
यथालब्धैर्मूलफलैः पितरश्चापि तर्पिताः
arcitāḥ satataṃ devāḥ puṣpairadbhiḥ sadā ca vaḥ |
yathālabdhairmūlaphalaiḥ pitaraścāpi tarpitāḥ
पर्वतेषु च रम्येषु सर्वेषु च सरस्सु च ।
उदधौ च महापुण्ये सूपस्पृष्टं महात्मभिः
parvateṣu ca ramyeṣu sarveṣu ca sarassu ca |
udadhau ca mahāpuṇye sūpaspṛṣṭaṃ mahātmabhiḥ
इला सरस्वती सिन्धुर्यमुना नर्मदा तथा ।
नानातीर्थेषु रम्येषु सूपस्पृष्टं सह द्विजैः
ilā sarasvatī sindhuryamunā narmadā tathā |
nānātīrtheṣu ramyeṣu sūpaspṛṣṭaṃ saha dvijaiḥ
गङ्गाद्वारमतिक्रम्य बहवः पर्वताः शुभाः ।
हिमवान्पर्वतश्चैव नानाद्विजगणायुतः
gaṅgādvāramatikramya bahavaḥ parvatāḥ śubhāḥ |
himavānparvataścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ
विशाला बदरी दृष्टा नरनारायणाश्रमः ।
दिव्यपुष्करिणी दृष्टा सिद्धदेवर्षिपूजिता
viśālā badarī dṛṣṭā naranārāyaṇāśramaḥ |
divyapuṣkariṇī dṛṣṭā siddhadevarṣipūjitā
यथाक्रमविशेषेण सर्वाण्यायतनानि च ।
दर्शितानि द्विजेनद्रेण लोमशेन महात्मना
yathākramaviśeṣeṇa sarvāṇyāyatanāni ca |
darśitāni dvijenadreṇa lomaśena mahātmanā
इमं वैश्रवणावासं दुर्गमं गन्धमादनम् ।
कथं भीम गमिष्यामो मतिरत्र विधीयताम्
imaṃ vaiśravaṇāvāsaṃ durgamaṃ gandhamādanam |
kathaṃ bhīma gamiṣyāmo matiratra vidhīyatām
एवं ब्रुवति राजेन्द्रे वागुवाचाशरीरिणी ।
न शक्यो दुर्गमो गन्तुं पर्वतो गन्धमादनः
evaṃ bruvati rājendre vāguvācāśarīriṇī |
na śakyo durgamo gantuṃ parvato gandhamādanaḥ
अननैव पथा राजन्प्रतिगच्छ यथागतम् ।
नरनारायणस्थानं बदरीत्यभिविश्रुतम्
ananaiva pathā rājanpratigaccha yathāgatam |
naranārāyaṇasthānaṃ badarītyabhiviśrutam
तस्माद्यास्यसि कौन्तेय सिद्धचारणसेवितम् ।
बहुपुष्पफलं रम्यमाश्रमं वृषपर्वणः
tasmādyāsyasi kaunteya siddhacāraṇasevitam |
bahupuṣpaphalaṃ ramyamāśramaṃ vṛṣaparvaṇaḥ
अतिक्रम्य च तं पार्थ त्वार्ष्टिषेणाश्रमे वसेः ।
ततो द्रक्ष्यसि कौन्तेय निवेशं धनदस्य च
atikramya ca taṃ pārtha tvārṣṭiṣeṇāśrame vaseḥ |
tato drakṣyasi kaunteya niveśaṃ dhanadasya ca
एतस्मिन्नन्तरे वायुर्दिव्यगन्धवहः शुभः ।
भनःप्रह्लादनः शीतः पुष्पवर्षं ववर्ष वै
etasminnantare vāyurdivyagandhavahaḥ śubhaḥ |
bhanaḥprahlādanaḥ śītaḥ puṣpavarṣaṃ vavarṣa vai
तच्छ्रुत्वा दिव्यमाकाशाद्विस्मयः समपद्यत ।
ऋषीणां ब्राह्मणानां च पार्थिवानां विशेषतः
tacchrutvā divyamākāśādvismayaḥ samapadyata |
ṛṣīṇāṃ brāhmaṇānāṃ ca pārthivānāṃ viśeṣataḥ
श्रुत्वा तन्महदाश्चर्यं द्विजो धौम्यस्त्वभाषत ।
न शक्यमुत्तरं गन्तुं प्रतिगच्छाम पाण्डव
śrutvā tanmahadāścaryaṃ dvijo dhaumyastvabhāṣata |
na śakyamuttaraṃ gantuṃ pratigacchāma pāṇḍava
ततो युधिष्ठिरो राजा विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
[प्रत्यागम्य पुनस्तं तु नरनारायणाश्रमम् ॥]
tato yudhiṣṭhiro rājā vismayotphullalocanaḥ |
[pratyāgamya punastaṃ tu naranārāyaṇāśramam ||]
भीमसेनादिभिः सर्वैर्भ्रातृभिः परिवारितः ।
पाञ्चाल्या ब्राह्मणैश्चैव न्यवसत्सुसुखं तदा
bhīmasenādibhiḥ sarvairbhrātṛbhiḥ parivāritaḥ |
pāñcālyā brāhmaṇaiścaiva nyavasatsusukhaṃ tadā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)