Chapter 122: Gaya's yajnas and the road to the Narmada

गयेन यजमानेन सोमेनेह पुरंदरः ।
तर्पित श्रूयते राजन्स तृप्तो मुदमभ्यगात्

gayena yajamānena someneha puraṃdaraḥ |
tarpita śrūyate rājansa tṛpto mudamabhyagāt

इह देवैः सहेन्द्रैश्च प्रजापतिभिरेव च ।
इष्टं बहुविधैर्यज्ञैर्महद्भिर्भूरिदक्षिणैः

iha devaiḥ sahendraiśca prajāpatibhireva ca |
iṣṭaṃ bahuvidhairyajñairmahadbhirbhūridakṣiṇaiḥ

आधूर्तरजसश्चेह राजा वज्रधरं प्रभुः ।
तर्पयामास सोमेन हयमेधेषु सप्तसु

ādhūrtarajasaśceha rājā vajradharaṃ prabhuḥ |
tarpayāmāsa somena hayamedheṣu saptasu

तस्य सप्तसु यज्ञेषु सर्वमासीद्धिरण्ययम् ।
वानप्रस्थं च भौमं च यद्द्रव्यं नियतं मखे

tasya saptasu yajñeṣu sarvamāsīddhiraṇyayam |
vānaprasthaṃ ca bhaumaṃ ca yaddravyaṃ niyataṃ makhe

चषालयूपचमसाः स्थाल्यः पात्र्यः स्रुचः स्रुवाः ।
तेष्वेव चास्य यज्ञेषु प्रयोगाः सप्त विश्रुताः

caṣālayūpacamasāḥ sthālyaḥ pātryaḥ srucaḥ sruvāḥ |
teṣveva cāsya yajñeṣu prayogāḥ sapta viśrutāḥ

सप्तैकैकस्ययूपस्य चषालाश्चोपरिश्थिताः ।
तस्य स्म यूपान्यज्ञेषु भ्राजमानान्हिरण्मयान् ।
स्वयमुत्थापयामासुर्देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर

saptaikaikasyayūpasya caṣālāścopariśthitāḥ |
tasya sma yūpānyajñeṣu bhrājamānānhiraṇmayān |
svayamutthāpayāmāsurdevāḥ sendrā yudhiṣṭhira

तेषु तस्य मखाग्र्येषु गयस्य पृथिवीपतेः ।
अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः

teṣu tasya makhāgryeṣu gayasya pṛthivīpateḥ |
amādyadindraḥ somena dakṣiṇābhirdvijātayaḥ

प्रसङ्ख्यानानसङ्ख्येयान्प्रत्यगृह्णन्द्विजातयः

prasaṅkhyānānasaṅkhyeyānpratyagṛhṇandvijātayaḥ

सिकता वा यथा लोके यथावा दिवि तारकाः ।
यथा वा वर्षतो धारा असङ्ख्येयाः स्म केनचित्

sikatā vā yathā loke yathāvā divi tārakāḥ |
yathā vā varṣato dhārā asaṅkhyeyāḥ sma kenacit

तथैव तदसङ्ख्येयं धनं यत्प्रददौ गयः ।
सदस्येभ्यो महाराज तेषु यज्ञेषु सप्तसु

tathaiva tadasaṅkhyeyaṃ dhanaṃ yatpradadau gayaḥ |
sadasyebhyo mahārāja teṣu yajñeṣu saptasu

भवेत्सङ्ख्येयमेतद्धि यदेतत्परिकीर्तितम् ।
न तस्य शक्याः सङ्ख्यातुं दक्षिणादक्षिणावतः

bhavetsaṅkhyeyametaddhi yadetatparikīrtitam |
na tasya śakyāḥ saṅkhyātuṃ dakṣiṇādakṣiṇāvataḥ

हिरण्मयीभिर्गोभिश्च कृताभिर्विश्वकर्मणा ।
ब्राह्मणांस्तर्पयामास नानादिग्भ्यः समागतान्

hiraṇmayībhirgobhiśca kṛtābhirviśvakarmaṇā |
brāhmaṇāṃstarpayāmāsa nānādigbhyaḥ samāgatān

अल्पावशेषा पृथिवी चैत्यैरासीत्समाचिता ।
गयस्य यजमानस्य तत्रतत्र विशांपते

alpāvaśeṣā pṛthivī caityairāsītsamācitā |
gayasya yajamānasya tatratatra viśāṃpate

स लोकान्प्राप्तवैनैन्द्रान्कर्मणा तेन भरत ।
सलोकतां तस्य गच्छेत्पयोष्ण्यां य उपस्पृशेत्

sa lokānprāptavainaindrānkarmaṇā tena bharata |
salokatāṃ tasya gacchetpayoṣṇyāṃ ya upaspṛśet

तरस्मात्त्वमत्र राजेनद्र भ्रातृभिः सहितोच्युत ।
उपस्पृश्य महीपाल धूतपाप्मा भविष्यसि

tarasmāttvamatra rājenadra bhrātṛbhiḥ sahitocyuta |
upaspṛśya mahīpāla dhūtapāpmā bhaviṣyasi

स पयोष्ण्यां नरश्रेष्ठः स्नात्वा वै भ्रातृभिः सह ।
वैदूर्यपर्वतं चैव नर्मदां च महानदीम्

sa payoṣṇyāṃ naraśreṣṭhaḥ snātvā vai bhrātṛbhiḥ saha |
vaidūryaparvataṃ caiva narmadāṃ ca mahānadīm

उद्दिश्य पाण्डवश्रेष्ठः स प्रतस्थे महीपतिः ।
समागमत तेजस्वी भ्रातृभिः सहितो नघ

uddiśya pāṇḍavaśreṣṭhaḥ sa pratasthe mahīpatiḥ |
samāgamata tejasvī bhrātṛbhiḥ sahito nagha

तत्रास्य सर्वाण्याचख्यौ लोमशो भगवानृषिः ।
तीर्थानि रमणीयानि पुण्यान्यायतनानि च

tatrāsya sarvāṇyācakhyau lomaśo bhagavānṛṣiḥ |
tīrthāni ramaṇīyāni puṇyānyāyatanāni ca

यथायोगं यथाप्रीति प्रययौ भ्रातृभिः सह ।
तत्रतत्राददद्वित्तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः

yathāyogaṃ yathāprīti prayayau bhrātṛbhiḥ saha |
tatratatrādadadvittaṃ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ

देवानामेति कौन्तेय तथा राज्ञां सलोकताम् ।
वेदूर्यपर्वतं दृष्ट्वा नर्मदामवतीर्य च

devānāmeti kaunteya tathā rājñāṃ salokatām |
vedūryaparvataṃ dṛṣṭvā narmadāmavatīrya ca

सन्धिरेष नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च ।
एनमासाद्य कौन्तेय सर्वपापैः प्रमुच्यते

sandhireṣa naraśreṣṭha tretāyā dvāparasya ca |
enamāsādya kaunteya sarvapāpaiḥ pramucyate

एष शर्यातियज्ञस्य देशस्तात प्रकाशते ।
साक्षाद्यत्रापिबत्सोममश्विभ्यां सह वासवः

eṣa śaryātiyajñasya deśastāta prakāśate |
sākṣādyatrāpibatsomamaśvibhyāṃ saha vāsavaḥ

चुकोप भार्गवश्चापि महेन्द्रस् महातपाः ।
संस्तम्भयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः

cukopa bhārgavaścāpi mahendras mahātapāḥ |
saṃstambhayāmāsa ca taṃ vāsavaṃ cyavanaḥ prabhuḥ

सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान् ।
नासत्यौ च महाभाग कृतवान्सोमपीथिवौ

sukanyāṃ cāpi bhāryāṃ sa rājaputrīmavāptavān |
nāsatyau ca mahābhāga kṛtavānsomapīthivau

कथं विष्टम्भितस्तेन भगवान्पाकशासनः ।
किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः

kathaṃ viṣṭambhitastena bhagavānpākaśāsanaḥ |
kimarthaṃ bhārgavaścāpi kopaṃ cakre mahātapāḥ

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृतवान्सोमपीथिनौ ।
एतत्सर्वं यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम

nāsatyau ca kathaṃ brahmankṛtavānsomapīthinau |
etatsarvaṃ yathāvṛttamākhyātu bhagavānmama