Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 11: Bhima slays the rakshasa Kirmira

75 verses · 11 of 315

What happens in this chapter

Bhima slays the rakshasa Kirmira

Vidura tells Dhritarashtra how Kirmira died. Three days out of Hastinapura, the Pandavas reached Kamyaka at midnight, when man-eaters roam. A huge rakshasa with blazing eyes and a firebrand blocked the path, roaring and casting illusions, and Draupadi shut her eyes in terror. Dhaumya dispelled the illusion with mantras. The demon named himself Kirmira, brother of Baka and friend of Hidimba, both slain by Bhima, and vowed to eat Bhima in revenge. Bhima held Arjuna back, uprooted a tree and fought. Trees and rocks gave way to wrestling, until Bhima pinned him with a knee and crushed his throat. Vidura saw the body on the road himself. Dhritarashtra sighs in worry.

धृतराष्ट्र उवाच

11.1

किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।
रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः

kirmīrasya vadhaṃ kṣattaḥ śrotumicchāmi kathyatām |
rakṣasā bhīmasenasya kathamāsītsamāgamaḥ

विदुर उवाच

11.2

शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानषकर्मणः ।
श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः

śṛṇu bhīmasya karmedamatimānaṣakarmaṇaḥ |
śrutapūrvaṃ mayā teṣāṃ kathānteṣu punaḥ punaḥ

11.3

इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः ।
जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम्

itaḥ prayātā rājendra pāṇḍavā dyūtanirjitāḥ |
jagmustribhirahorātraiḥ kāmyakaṃ nāma tadvanam

11.4

रात्रौ निशीथे त्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप ।
प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां घोरकर्मणाम्

rātrau niśīthe tvābhīle gate'rdhasamaye nṛpa |
pracāre puruṣādānāṃ rakṣasāṃ ghorakarmaṇām

11.5

तद्वनं तापसा नित्यमशेषा वनचारिणः ।
दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल

tadvanaṃ tāpasā nityamaśeṣā vanacāriṇaḥ |
dūrātpariharanti sma puruṣādabhayātkila

11.6

तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत ।
दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः मोल्मुकं प्रत्यपद्यत

teṣāṃ praviśatāṃ tatra mārgamāvṛtya bhārata |
dīptākṣaṃ bhīṣaṇaṃ rakṣaḥ molmukaṃ pratyapadyata

11.7

बाहू महान्तौ कृत्वा च तथास्यं च भयानकम् ।
स्थितमावृत्यपन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः

bāhū mahāntau kṛtvā ca tathāsyaṃ ca bhayānakam |
sthitamāvṛtyapanthānaṃ yena yānti kurūdvahāḥ

11.8

दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम् ।
सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम्

daṣṭoṣṭhadaṃṣṭraṃ tāmrākṣaṃ pradīptordhvaśiroruham |
sārkaraśmitaḍiccakraṃ sabalākamivāmbudam

11.9

सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम् ।
मुञ्चन्तं विपुलान्नादान्सतोयमिव तोयदम्

sṛjantaṃ rākṣasīṃ māyāṃ mahānādanināditam |
muñcantaṃ vipulānnādānsatoyamiva toyadam

11.10

तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम् ।
विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह

tasya nādena saṃtrastāḥ pakṣiṇaḥ sarvatodiśam |
vimuktanādāḥ saṃpetuḥ sthalajā jalajaiḥ saha

11.11

संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम् ।
तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत्

saṃpradrutamṛgadvīpimahiṣarkṣasamākulam |
tadvanaṃ tasya nādena saṃprasthitamivābhavat

11.12

तस्योरुवाताभिहतास्ताम्रपल्लवबाहवः ।
विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्ति पादपान्

tasyoruvātābhihatāstāmrapallavabāhavaḥ |
vidūrajātāśca latāḥ samāśliṣyanti pādapān

11.13

तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः ।
रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः

tasminkṣaṇe'tha pravavau māruto bhṛśadāruṇaḥ |
rajasā saṃvṛtaṃ tena naṣṭarkṣamabhavannabhaḥ

11.14

पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः ।
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकावेश इवातुलः

pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāmavijñāto mahāripuḥ |
pañcānāmindriyāṇāṃ tu śokāveśa ivātulaḥ

11.15

स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान् ।
आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः

sa dṛṣṭvā pāṇḍavāndūrātkṛṣṇājinasamāvṛtān |
āvṛṇottadvanadvāraṃ maināka iva parvataḥ

11.16

तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना ।
अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने

taṃ samāsādya vitrastā kṛṣṇā kamalalocanā |
adṛṣṭapūrvaṃ saṃtrāsānnyamīlayata locane

11.17

दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा ।
पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता

duḥśāsanakarotsṛṣṭaviprakīrṇaśiroruhā |
pañcaparvatamadhyasthā nadīvākulatāṃ gatā

11.18

विमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः ।
इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथारतिम्

vimuhyamānāṃ tāṃ tatra jagṛhuḥ pañca pāṇḍavāḥ |
indriyāṇi prasaktāni viṣayeṣu yathāratim

11.19

अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम् ।
रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः

atha tāṃ rākṣasīṃ māyāmutthitāṃ ghoradarśanām |
rakṣoghnairvividhairmantrairdhaumyaḥ samyakprayojitaiḥ

11.20

पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान् ।
स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः

paśyatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ nāśayāmāsa vīryavān |
sa naṣṭamāyo'tibalaḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ

11.21

काममूर्तिधरः क्रूरः कालकल्पो व्यदृश्यत ।
तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः

kāmamūrtidharaḥ krūraḥ kālakalpo vyadṛśyata |
tamuvāca tato rājā dīrghaprajño yudhiṣṭhiraḥ

11.22

को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम् ।
प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम्

ko bhavānkasya vā kiṃ te kriyatāṃ kāryamucyatām |
pratyuvācātha tadrakṣo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram

11.23

अहं वकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ।
वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः

ahaṃ vakasya vai bhrātā kirmīra iti viśrutaḥ |
vane'sminkāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥ

11.24

युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन् ।
के यूयमभिसंप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम् ।
युधि निर्जित्यवः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः

yudhi nirjitya puruṣānāhāraṃ nityamācaran |
ke yūyamabhisaṃprāptā bhakṣyabhūtā mamāntikam |
yudhi nirjityavaḥ sarvānbhakṣayiṣye gatajvaraḥ

11.25

युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः ।
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत

yudhiṣṭhirastu tacchrutvā vacastasya durātmanaḥ |
ācacakṣe tataḥ sarvaṃ gotranāmādi bhārata

11.26

पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः

pāṇḍavo dharmarājo'haṃ yadi te śrotramāgataḥ |
sahito bhrātṛbhiḥ sarvairbhīmasenārjunādibhiḥ

11.27

हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः ।
वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम्

hṛtarājyo vane vāsaṃ vastuṃ kṛtamatistataḥ |
vanamabhyāgato ghoramidaṃ tava parigraham

11.28

विस्मयं परमं गत्वा राक्षसो घोरदर्शनः ।
किर्मीरस्त्वब्रवीदेनं दिष्ट्या देवैरिदं मम ।
उपपादितमद्येह चिरकालान्मनोरथम्

vismayaṃ paramaṃ gatvā rākṣaso ghoradarśanaḥ |
kirmīrastvabravīdenaṃ diṣṭyā devairidaṃ mama |
upapāditamadyeha cirakālānmanoratham

11.29

भीमसेनवधार्थं हि नित्यमभ्युद्यतायुधः ।
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनं चासादयाम्यहम्

bhīmasenavadhārthaṃ hi nityamabhyudyatāyudhaḥ |
carāmi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nainaṃ cāsādayāmyaham

11.30

सोयमासादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश्चिरम् ।
अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः

soyamāsādito diṣṭyā bhrātṛhā kāṅkṣitaściram |
anena hi mama bhrātā bako vinihataḥ priyaḥ

11.31

वैत्रकीयवने राजन्ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा ।
विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्मस्त्यस्यौरसं बलम्

vaitrakīyavane rājanbrāhmaṇacchadmarūpiṇā |
vidyābalamupāśritya na hmastyasyaurasaṃ balam

11.32

हिडिम्बश्च सखा मह्मं दयितो वनगोचरः ।
हतो दुरात्मनाऽनेन स्वसा चास्य हृता पुरा

hiḍimbaśca sakhā mahmaṃ dayito vanagocaraḥ |
hato durātmanā'nena svasā cāsya hṛtā purā

11.33

सोयमभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् ।
प्रचारसमयेऽस्माकमर्द्धरात्रे स्थिते समे

soyamabhyāgato mūḍho mamedaṃ gahanaṃ vanam |
pracārasamaye'smākamarddharātre sthite same

11.34

अद्यास्य यातयिष्यामि तद्वैरं चिरसंभृतम् ।
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा

adyāsya yātayiṣyāmi tadvairaṃ cirasaṃbhṛtam |
tarpayiṣyāmi ca bakaṃ rudhireṇāsya bhūriṇā

11.35

अद्याहमनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस्तथैव च ।
शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्वा राक्षसकण्टकम्

adyāhamanṛṇo bhūtvā bhrātuḥ sakhyustathaiva ca |
śāntiṃ labdhāsmi paramāṃ hatvā rākṣasakaṇṭakam

11.36

यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै ।
अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस्ते युधिष्ठिर

yadi tena purā mukto bhīmaseno bakena vai |
adyainaṃ bhakṣayiṣyāmi paśyataste yudhiṣṭhira

11.37

एनं हि विपुलप्राणमद्य हत्वा वृकोदरम् ।
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथाऽगस्त्यो महासुरम्

enaṃ hi vipulaprāṇamadya hatvā vṛkodaram |
saṃbhakṣya jarayiṣyāmi yathā'gastyo mahāsuram

11.38

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सत्यसन्धो युधिष्ठिरः ।
नैतदस्तीति सक्रोधो भर्त्सयामास राक्षसम्

evamuktastu dharmātmā satyasandho yudhiṣṭhiraḥ |
naitadastīti sakrodho bhartsayāmāsa rākṣasam

11.39

ततो भीमो महाबाहुरारुज्यतरसा द्रुमम् ।
दशव्याममथोद्विद्धं निष्पत्रमकरोत्तदा

tato bhīmo mahābāhurārujyatarasā drumam |
daśavyāmamathodviddhaṃ niṣpatramakarottadā

11.40

चकार सज्यं गाण्डीवं वज्रनिष्पेषगौरवम् ।
निमेषान्तरमात्रेण तथैव विजयोऽर्जुनः

cakāra sajyaṃ gāṇḍīvaṃ vajraniṣpeṣagauravam |
nimeṣāntaramātreṇa tathaiva vijayo'rjunaḥ

11.41

निवार्य भीमो जिष्णुं तं तद्रक्षो मेघनिःस्वनम् ।
अभिद्रुत्याब्रवीद्वाक्यं तिष्ठतिष्ठेति भारत

nivārya bhīmo jiṣṇuṃ taṃ tadrakṣo meghaniḥsvanam |
abhidrutyābravīdvākyaṃ tiṣṭhatiṣṭheti bhārata

11.42

इत्युक्त्वैनमतिक्रुद्धः कक्ष्यामुत्पीड्य पाण्डवः ।
निष्पिष्य पाणिना पाणिं संदष्टौष्ठपुटो बली ।
तमभ्यधावद्वेगेन भीमो वृक्षायुधस्तदा

ityuktvainamatikruddhaḥ kakṣyāmutpīḍya pāṇḍavaḥ |
niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṃ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭo balī |
tamabhyadhāvadvegena bhīmo vṛkṣāyudhastadā

11.43

यमदण्डप्रतीकाशं ततस्तं तस्य मूर्धनि ।
पातयामास वेगेन कुलिशं मघवानिव

yamadaṇḍapratīkāśaṃ tatastaṃ tasya mūrdhani |
pātayāmāsa vegena kuliśaṃ maghavāniva

11.44

असंभ्रान्तं तु तद्रक्षः समरे प्रत्यदृश्यत ।
चिक्षेप चोल्मुकं दीप्तमशनिं ज्वलितामिव

asaṃbhrāntaṃ tu tadrakṣaḥ samare pratyadṛśyata |
cikṣepa colmukaṃ dīptamaśaniṃ jvalitāmiva

11.45

तदुदस्तमलातं तु भीमः प्रहरतां वरः ।
पदा सव्येन चिक्षेप तद्रक्षः पुनराव्रजत्

tadudastamalātaṃ tu bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ |
padā savyena cikṣepa tadrakṣaḥ punarāvrajat

11.46

किर्मीरश्चापि सहसा वृक्षमुत्पाट्य पाण्डवम् ।
दण्डपाणिरिव क्रुद्धः समरे प्रत्यधावत

kirmīraścāpi sahasā vṛkṣamutpāṭya pāṇḍavam |
daṇḍapāṇiriva kruddhaḥ samare pratyadhāvata

11.47

तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोर्यथा स्त्रीकाङ्क्षिणोः पुरा

tadvṛkṣayuddhamabhavanmahīruhavināśanam |
vālisugrīvayorbhrātroryathā strīkāṅkṣiṇoḥ purā

11.48

शीर्षयोः पतिता वृक्षा विभिदुर्नैकधा तयोः ।
यथैवोत्पलपत्राणि मत्तयोर्द्विपयोस्तथा

śīrṣayoḥ patitā vṛkṣā vibhidurnaikadhā tayoḥ |
yathaivotpalapatrāṇi mattayordvipayostathā

11.49

मूर्ध्निजर्झरभूतास्तु बहवस्तत्र पादपाः ।
चीराणीव व्युदस्तानि रेजुस्तत्र महावने

mūrdhnijarjharabhūtāstu bahavastatra pādapāḥ |
cīrāṇīva vyudastāni rejustatra mahāvane

11.50

तद्वृक्षयुद्धमभवन्महूर्तं भरतर्षभ ।
राक्षसानां च मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च

tadvṛkṣayuddhamabhavanmahūrtaṃ bharatarṣabha |
rākṣasānāṃ ca mukhyasya narāṇāmuttamasya ca

11.51

ततः शिलां समुत्क्षिप्य भीमस्य युधि तिष्ठतः ।
प्राहिणोद्रासः क्रुद्धो भीमसेनश्चचाल ह

tataḥ śilāṃ samutkṣipya bhīmasya yudhi tiṣṭhataḥ |
prāhiṇodrāsaḥ kruddho bhīmasenaścacāla ha

11.52

तं शिलाताडनजडं पर्यधावत राक्षसः ।
बाहुविक्षिप्तकिरणः स्वर्भानुरिव भास्करम्

taṃ śilātāḍanajaḍaṃ paryadhāvata rākṣasaḥ |
bāhuvikṣiptakiraṇaḥ svarbhānuriva bhāskaram

11.53

तावन्योन्यं समाश्लिश्य प्रकर्षन्तौ परस्परम् ।
उभावपि चकाशेते प्रवृद्धौ वृषभाविव

tāvanyonyaṃ samāśliśya prakarṣantau parasparam |
ubhāvapi cakāśete pravṛddhau vṛṣabhāviva

11.54

तयोरासीत्सुतुमुलः संप्रहारः सुदारुणः ।
नखदंष्ट्रायुधवतोर्व्याघ्रयोरिव दृप्तयोः

tayorāsītsutumulaḥ saṃprahāraḥ sudāruṇaḥ |
nakhadaṃṣṭrāyudhavatorvyāghrayoriva dṛptayoḥ

11.55

दुर्योधननिकाराच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
कृष्णानयनदृष्टश्च व्यवर्धत वृकोदरः

duryodhananikārācca bāhuvīryācca darpitaḥ |
kṛṣṇānayanadṛṣṭaśca vyavardhata vṛkodaraḥ

11.56

अभिहत्याथ बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णादमर्षितः ।
मातङ्गमिव मातङ्गः प्रभिननकरटामुखम्

abhihatyātha bāhubhyāṃ pratyagṛhṇādamarṣitaḥ |
mātaṅgamiva mātaṅgaḥ prabhinanakaraṭāmukham

11.57

स चाप्येनं ततो रक्षः प्रतिजग्राह वीर्यबान् ।
तमाक्षिपद्भीमसेनो बलेन बलिनां वरः

sa cāpyenaṃ tato rakṣaḥ pratijagrāha vīryabān |
tamākṣipadbhīmaseno balena balināṃ varaḥ

11.58

तयोर्भुजविनिष्पेषादुभयोर्बलिनोस्तदा ।
शब्दः समभवद्घोरो वेणुस्फोटसमो युधि

tayorbhujaviniṣpeṣādubhayorbalinostadā |
śabdaḥ samabhavadghoro veṇusphoṭasamo yudhi

11.59

अथैनमाक्षिप्य बलाद्गृद्य मध्ये वृकोदरः ।
धूनयामास वेगेन वायुश्चण्ड इव द्रुमम्

athainamākṣipya balādgṛdya madhye vṛkodaraḥ |
dhūnayāmāsa vegena vāyuścaṇḍa iva drumam

11.60

स भीमेन परामृष्टो दुर्बलो बलिनां रणे ।
व्यस्पन्दत यथाप्राणं विचकर्ष च पाण्डवम्

sa bhīmena parāmṛṣṭo durbalo balināṃ raṇe |
vyaspandata yathāprāṇaṃ vicakarṣa ca pāṇḍavam

11.61

तत एनं परिश्रान्तमुपलक्ष्य वृकोदरः ।
योक्रयामास बाहुभ्यां पशुं रशनया यथा

tata enaṃ pariśrāntamupalakṣya vṛkodaraḥ |
yokrayāmāsa bāhubhyāṃ paśuṃ raśanayā yathā

11.62

विनदन्तं महानादं भिन्नभिरीस्वनं बली ।
भ्रामयामास सुचिरं विस्फुरन्तमचेतसम्

vinadantaṃ mahānādaṃ bhinnabhirīsvanaṃ balī |
bhrāmayāmāsa suciraṃ visphurantamacetasam

11.63

तं विषीदन्तमाज्ञाय राक्षसं पाण्डुनन्दनः ।
प्रगृह्य तरसा दोर्भ्यां पशुमारममारयत् ।

taṃ viṣīdantamājñāya rākṣasaṃ pāṇḍunandanaḥ |
pragṛhya tarasā dorbhyāṃ paśumāramamārayat |

11.64

आक्रम्य च कटीदेशे जानुना राक्षसाधमम् ।
पीडयामास पाणिभ्यां तस्य कण्ठंवृकोदरः

ākramya ca kaṭīdeśe jānunā rākṣasādhamam |
pīḍayāmāsa pāṇibhyāṃ tasya kaṇṭhaṃvṛkodaraḥ

11.65

अथ जर्जरसर्वाङ्गं व्यावृत्तनयनोल्बणम् ।
भूतले भ्रामयामास वाक्यं चेदमुवाच ह

atha jarjarasarvāṅgaṃ vyāvṛttanayanolbaṇam |
bhūtale bhrāmayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha

11.66

हिडिम्बबकयोः पाप न त्वमश्रुप्रमार्जनम् ।
करिष्यसि गतश्चापि यमस्य सदनं प्रति

hiḍimbabakayoḥ pāpa na tvamaśrupramārjanam |
kariṣyasi gataścāpi yamasya sadanaṃ prati

11.67

इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीर-
स्तं राक्षसं क्रोधपरीतचेताः ।
विस्रस्तवस्त्राभरणं स्फुरन्त-
मुद्धान्तचित्तं व्यसुमुत्ससर्ज

ityevamuktvā puruṣapravīra-
staṃ rākṣasaṃ krodhaparītacetāḥ |
visrastavastrābharaṇaṃ sphuranta-
muddhāntacittaṃ vyasumutsasarja

11.68

तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे
कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः ।
भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै-
र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः

tasminhate toyadatulyarūpe
kṛṣṇāṃ puraskṛtya narendraputrāḥ |
bhīmaṃ praśasyātha guṇairanekai-
rhṛṣṭāstato dvaitavanāya jagmuḥ

11.69

एवं विनिहतः सङ्ख्ये किर्मोरो मनुजाधिप ।
भीमेन वचनात्तस् धर्मराजस्य कौरव

evaṃ vinihataḥ saṅkhye kirmoro manujādhipa |
bhīmena vacanāttas dharmarājasya kaurava

11.70

ततो निष्कष्टकं कृत्वा वनं तदयराजितः ।
द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह

tato niṣkaṣṭakaṃ kṛtvā vanaṃ tadayarājitaḥ |
draupadyā saha dharmajño vasatiṃ tāmuvāsa ha

11.71

समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः ।
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रसशंसुर्वृकोदरम्

samāśvāsya ca te sarve draupadīṃ bharatarṣabhāḥ |
prahṛṣṭamanasaḥ prītyā prasaśaṃsurvṛkodaram

11.72

भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः ।
विविशुस्ते वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम्

bhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥ |
viviśuste vanaṃ vīrāḥ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam

11.73

स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः ।
वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः

sa mayā gacchatā mārge vinikīrṇo bhayāvahaḥ |
vane mahati duṣṭātmā dṛṣṭo bhīmabalāddhataḥ

11.74

तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस् भारत ।
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः

tatrāśrauṣamahaṃ caitatkarma bhīmas bhārata |
brāhmaṇānāṃ kathayatāṃ ye tatrāsansamāgatāḥ

वैशंपायन उवाच

11.75

एवं विनिहतं सङ्ख्ये किर्मीरं रक्षसां वरम् ।
श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा

evaṃ vinihataṃ saṅkhye kirmīraṃ rakṣasāṃ varam |
śrutvā dhyānaparo rājā niśaśvāsārtavattadā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)