Chapter 250: Uma completes the dharma of women

पतिमत्या दिवारात्रं वृत्तान्तं श्रूयतां शुभम् ।
पत्युः पूर्वं समुत्थाय प्रातःक्रम समाचरेत्

patimatyā divārātraṃ vṛttāntaṃ śrūyatāṃ śubham |
patyuḥ pūrvaṃ samutthāya prātaḥkrama samācaret

पत्युर्भावं विदित्वा तु पश्चात्सम्बोधयेत्तु तम् ।
नित्यं पौर्वाह्णिकं कार्यं स्वयं कुर्याद्यथाविधि

patyurbhāvaṃ viditvā tu paścātsambodhayettu tam |
nityaṃ paurvāhṇikaṃ kāryaṃ svayaṃ kuryādyathāvidhi

निवेद्य च तथाऽऽहारं यथा सम्पद्यतामिति ।
तथैव कुर्यात्तत्सर्वं यथा पत्युः प्रियं भवेत्

nivedya ca tathā''hāraṃ yathā sampadyatāmiti |
tathaiva kuryāttatsarvaṃ yathā patyuḥ priyaṃ bhavet

यथा भर्ता तथा नारी गुरूणां प्रतिपद्यते

yathā bhartā tathā nārī gurūṇāṃ pratipadyate

शुश्रूषापोषणविधौ पतिप्रियचिकीर्षया ।
भर्तुर्निष्क्रमणे कार्यं संस्मरेदप्रमादतः

śuśrūṣāpoṣaṇavidhau patipriyacikīrṣayā |
bharturniṣkramaṇe kāryaṃ saṃsmaredapramādataḥ

आगतं तु पतिं दृष्ट्वा सहसा परिचारणम् ।
स्वयं कुर्वीत सम्प्रीत्या कायश्रमहरं परम्

āgataṃ tu patiṃ dṛṣṭvā sahasā paricāraṇam |
svayaṃ kurvīta samprītyā kāyaśramaharaṃ param

पाद्यसनाभ्यां शयनैर्वाक्यैश्च हृदयप्रियैः ।
अतिथीनामागमेन प्रीतियुक्ता सदा भवेत्

pādyasanābhyāṃ śayanairvākyaiśca hṛdayapriyaiḥ |
atithīnāmāgamena prītiyuktā sadā bhavet

कर्मणा वचनेनापि तोषयेदतिथीन्सदा ।
मङ्गलं गृहशौचं च सर्वोपकरणानि च

karmaṇā vacanenāpi toṣayedatithīnsadā |
maṅgalaṃ gṛhaśaucaṃ ca sarvopakaraṇāni ca

सर्वकालमवेक्षेत कारयन्ती च कुर्वती ।
धर्मकार्ये तु सम्प्राप्ते तद्वद्धर्मपरा भवेत्

sarvakālamavekṣeta kārayantī ca kurvatī |
dharmakārye tu samprāpte tadvaddharmaparā bhavet

अर्थकार्ये पुनर्भर्तुः प्रमादालस्यवर्जिता ।
सा यत्नं परमं कुर्यात्तस्यि साहाय्यकारणात्

arthakārye punarbhartuḥ pramādālasyavarjitā |
sā yatnaṃ paramaṃ kuryāttasyi sāhāyyakāraṇāt

धुरन्धरा भवेद्भर्तुः साध्वी धर्मार्थयोः सदा ।
विहारकाले वै भर्तुर्ज्ञात्वा भावं हृदि स्थितम्

dhurandharā bhavedbhartuḥ sādhvī dharmārthayoḥ sadā |
vihārakāle vai bharturjñātvā bhāvaṃ hṛdi sthitam

अलङ्कृत्य यथायोगं मन्दहाससमन्वितम् ।
वाक्यैर्मधुरसंयुक्तैः स्मयन्ती तोषयेत्पतिम्

alaṅkṛtya yathāyogaṃ mandahāsasamanvitam |
vākyairmadhurasaṃyuktaiḥ smayantī toṣayetpatim

कठोराणि न वाच्यानि अन्यथा प्रमदान्तरे ।
यस्यां कामी भवेद्भर्ता तस्याः प्रीतिकरी भवेत्

kaṭhorāṇi na vācyāni anyathā pramadāntare |
yasyāṃ kāmī bhavedbhartā tasyāḥ prītikarī bhavet

अप्रमादं पुरस्कृत्य मनसा तोषयेत्पतिम् ।
अनन्तरमथान्येषां भोजनावेक्षणं चरेत्

apramādaṃ puraskṛtya manasā toṣayetpatim |
anantaramathānyeṣāṃ bhojanāvekṣaṇaṃ caret

दासीदासबलीवर्दांश्चण्डालं च शुनस्तथा ।
अनाथान्कृपणांश्चैव भिक्षुकांश्च तथैव च ।
पूजयेद्बलिभैक्षेण पत्युर्धर्मं विवर्धयेत्

dāsīdāsabalīvardāṃścaṇḍālaṃ ca śunastathā |
anāthānkṛpaṇāṃścaiva bhikṣukāṃśca tathaiva ca |
pūjayedbalibhaikṣeṇa patyurdharmaṃ vivardhayet

कुपितं वाऽर्थहीनं वा श्रान्तं वोपचरेत्पतिम् ।
यता स तुष्टः स्वस्थश्च तथा सन्तोषयेत्पतिम्

kupitaṃ vā'rthahīnaṃ vā śrāntaṃ vopacaretpatim |
yatā sa tuṣṭaḥ svasthaśca tathā santoṣayetpatim

यथा कुटुम्बचिन्तायां विवादे वाऽर्थसञ्चये ।
आहूता तत्सहायार्थं तथा प्रियहितं वदेत्

yathā kuṭumbacintāyāṃ vivāde vā'rthasañcaye |
āhūtā tatsahāyārthaṃ tathā priyahitaṃ vadet

अप्रियं च हितं ब्रूयात्तस्य धर्मार्थकाङ्क्षया ।
एकान्तचर्याकथनं कलहं वर्जयेत्परैः

apriyaṃ ca hitaṃ brūyāttasya dharmārthakāṅkṣayā |
ekāntacaryākathanaṃ kalahaṃ varjayetparaiḥ

बहिरालोकनं चैव मोहं व्रीडां च पैशुनम् ।
बह्वाशित्वं दिवास्वप्नमेवमादि विवर्जयेत्

bahirālokanaṃ caiva mohaṃ vrīḍāṃ ca paiśunam |
bahvāśitvaṃ divāsvapnamevamādi vivarjayet

रहस्येकासनं साध्वी न कुर्यादात्मजैरपि ।
यद्यद्दद्यान्नियत्स्वेति न्यासवत्परिपालयेत्

rahasyekāsanaṃ sādhvī na kuryādātmajairapi |
yadyaddadyānniyatsveti nyāsavatparipālayet

विस्मृतं वाऽपि यद्द्रव्यं प्रतिपद्यात्स्वशौचतः ।
यत्किञ्चित्पतिना दत्तं लब्ध्वा तत्सा सुकी भवेत्

vismṛtaṃ vā'pi yaddravyaṃ pratipadyātsvaśaucataḥ |
yatkiñcitpatinā dattaṃ labdhvā tatsā sukī bhavet

अतीवाज्ञामतीर्ष्यां च दूरतः परिवर्जयेत् ।
बालवद्वृद्धवद्भार्या सदैवानुचरेत्पतिम्

atīvājñāmatīrṣyāṃ ca dūrataḥ parivarjayet |
bālavadvṛddhavadbhāryā sadaivānucaretpatim

भार्याया व्रतमित्येव कर्तव्यं सततं विभो ।
एतत्पतिव्रतावृत्तमुक्तं देव समासतः

bhāryāyā vratamityeva kartavyaṃ satataṃ vibho |
etatpativratāvṛttamuktaṃ deva samāsataḥ

न च भोगे न चैश्वर्ये न सुखे न धने तथा ।
स्पृहा यस्यास्तथा भर्तुः सा नारीणां पतिव्रता

na ca bhoge na caiśvarye na sukhe na dhane tathā |
spṛhā yasyāstathā bhartuḥ sā nārīṇāṃ pativratā

पतिर्हि दैवतं स्त्रीणां पतिर्बन्धुः पतिर्गतिः ।
नान्यं गतिमहं पश्ये प्रमदाया यथा पतिः

patirhi daivataṃ strīṇāṃ patirbandhuḥ patirgatiḥ |
nānyaṃ gatimahaṃ paśye pramadāyā yathā patiḥ

जातिष्वपि च वै स्त्रीत्वं विशिष्टं मे मतिः प्रभो ।
कायक्लेशेन महता पुरुषः प्राप्नुयात्फलम् ।
तत्सर्वं लभते नारी सुखेन पतिपूजया

jātiṣvapi ca vai strītvaṃ viśiṣṭaṃ me matiḥ prabho |
kāyakleśena mahatā puruṣaḥ prāpnuyātphalam |
tatsarvaṃ labhate nārī sukhena patipūjayā

यथासुखं पतिमती सर्वं पत्यनुकूलतः ।
ईदृशं धर्मसाकल्यं पश्य त्वं प्रमदां प्रति ।
एतद्विसृज्य पच्यन्ते कुस्त्रियः पापमोहिताः

yathāsukhaṃ patimatī sarvaṃ patyanukūlataḥ |
īdṛśaṃ dharmasākalyaṃ paśya tvaṃ pramadāṃ prati |
etadvisṛjya pacyante kustriyaḥ pāpamohitāḥ

तपश्चर्या च दानं च पतौ तस्याः समर्पितम् ।
रूपं कुलं यशस्तेजः सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम्

tapaścaryā ca dānaṃ ca patau tasyāḥ samarpitam |
rūpaṃ kulaṃ yaśastejaḥ sarvaṃ tasminpratiṣṭhitam

एवं व्रतसमाचाराः स्ववृत्तेनैव शोभनाः ।
स्वभर्त्रा च सम गच्छेत्पुण्यलोकान्सुकर्मणा

evaṃ vratasamācārāḥ svavṛttenaiva śobhanāḥ |
svabhartrā ca sama gacchetpuṇyalokānsukarmaṇā

वृद्धो विरुपो बीभत्सो धनवान्निर्धनोऽपि वा ।
एवंभूतोपि वै भर्ता स्त्रीणां भूषणमुत्तमम्

vṛddho virupo bībhatso dhanavānnirdhano'pi vā |
evaṃbhūtopi vai bhartā strīṇāṃ bhūṣaṇamuttamam

आढ्यं वा रूपयुक्तं वा विरूपं धनवर्जितम् ।
या पतिं तोषयेत्साध्वी सा पत्नीनां विशिष्यते

āḍhyaṃ vā rūpayuktaṃ vā virūpaṃ dhanavarjitam |
yā patiṃ toṣayetsādhvī sā patnīnāṃ viśiṣyate

दरिद्रांश्च विरूपाश्च प्रमूढान्कुष्टसंयुतान् ।
पतीनुपचरेल्लोकानक्षयान्प्रतिपद्यते

daridrāṃśca virūpāśca pramūḍhānkuṣṭasaṃyutān |
patīnupacarellokānakṣayānpratipadyate

एवं प्रवर्तमानायाः पतिः पूर्वं म्रियेत चेत् ।
तदाऽनुमरणं गच्छेत्पुनर्धर्मं चरेत वा

evaṃ pravartamānāyāḥ patiḥ pūrvaṃ mriyeta cet |
tadā'numaraṇaṃ gacchetpunardharmaṃ careta vā

एतदेवं मया प्रोक्तं स्त्रियस्तु बहुधा स्मृताः ।
देवदानवगन्धर्वा मनुष्या इति नैकधा

etadevaṃ mayā proktaṃ striyastu bahudhā smṛtāḥ |
devadānavagandharvā manuṣyā iti naikadhā

सौम्यशीलाः शुभाचाराः सर्वास्ताः सम्भवन्ति च ।
यथा शुभं प्रवक्ष्यामि स्त्रीणां धर्मं महेश्वर

saumyaśīlāḥ śubhācārāḥ sarvāstāḥ sambhavanti ca |
yathā śubhaṃ pravakṣyāmi strīṇāṃ dharmaṃ maheśvara

आसुर्यश्चैव पैशाच्यो राक्षस्यश्च भन्ति हि ।
तासां वृत्तमशेषेण श्रूयतां लोककारणात्

āsuryaścaiva paiśācyo rākṣasyaśca bhanti hi |
tāsāṃ vṛttamaśeṣeṇa śrūyatāṃ lokakāraṇāt

न्यायतो वाऽन्यथा प्रोक्ता भावदोषसमन्विताः ।
भर्तॄनुपचरन्त्येव रागद्वेषबलात्कृताः

nyāyato vā'nyathā proktā bhāvadoṣasamanvitāḥ |
bhartṝnupacarantyeva rāgadveṣabalātkṛtāḥ

स्वधर्मविमुखा भूत्वा प्रदूष्यन्ति यतस्ततः ।
प्रवृद्दविषया नित्यं प्रतिकूलं वदन्ति च

svadharmavimukhā bhūtvā pradūṣyanti yatastataḥ |
pravṛddaviṣayā nityaṃ pratikūlaṃ vadanti ca

अर्थान्विनाशयन्त्येवं न गृह्णन्ति हितं क्वचित् ।
स्वबुद्धिनिरता भूत्वा जीवन्ति च यथा तथा

arthānvināśayantyevaṃ na gṛhṇanti hitaṃ kvacit |
svabuddhiniratā bhūtvā jīvanti ca yathā tathā

गुणवत्यः क्वचिद्भूत्वा पतिधर्मपरा इव ।
पुनर्भवन्ति पापिष्ठा विषमं वृत्तमास्थिताः

guṇavatyaḥ kvacidbhūtvā patidharmaparā iva |
punarbhavanti pāpiṣṭhā viṣamaṃ vṛttamāsthitāḥ

अनवस्थितमर्यादा बहुवेषा व्यवस्थिताः ।
असन्तुष्टाश्च लुब्धाश्च ईर्ष्याक्रोधयुता भृशम्

anavasthitamaryādā bahuveṣā vyavasthitāḥ |
asantuṣṭāśca lubdhāśca īrṣyākrodhayutā bhṛśam

भोगप्रिया हितद्वेष्याः कामभोगपरायणाः ।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा गुरूणां प्रतिलोमकाः

bhogapriyā hitadveṣyāḥ kāmabhogaparāyaṇāḥ |
prāyaśo'nṛtabhūyiṣṭhā gurūṇāṃ pratilomakāḥ

एवंवृत्तसमाचारा आसुरं भावमाश्रिताः ।
अपकारपरा नित्यं सततं कलहप्रिया

evaṃvṛttasamācārā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ |
apakāraparā nityaṃ satataṃ kalahapriyā

परुषा रुक्षवचना निर्घृणा निरपत्रपाः ।
निःस्नेहाः क्रोधनाश्चैव भर्तृपुत्रस्वबन्धुषु

paruṣā rukṣavacanā nirghṛṇā nirapatrapāḥ |
niḥsnehāḥ krodhanāścaiva bhartṛputrasvabandhuṣu

घोरा मांसप्रिया नित्यं हसन्ति च रुदन्ति च ।
पतीन्व्यभिचरन्त्येव दुर्मार्गेण यथा तथा ।
बन्धुभिर्भर्त्सिता भूत्वा गृहकार्याणि कुर्वते

ghorā māṃsapriyā nityaṃ hasanti ca rudanti ca |
patīnvyabhicarantyeva durmārgeṇa yathā tathā |
bandhubhirbhartsitā bhūtvā gṛhakāryāṇi kurvate

अथवा भर्त्सिता देव निवृत्ताः स्वेषु कर्मसु ।
तथैवात्मवधं घोरं व्यवस्येयुर्न संशयः

athavā bhartsitā deva nivṛttāḥ sveṣu karmasu |
tathaivātmavadhaṃ ghoraṃ vyavasyeyurna saṃśayaḥ

निर्दया निरनुक्रोशाः कुटुम्बार्थविलोपकाः ।
धर्मर्थरहिता घोराः सततं कुर्वते क्रियाः

nirdayā niranukrośāḥ kuṭumbārthavilopakāḥ |
dharmartharahitā ghorāḥ satataṃ kurvate kriyāḥ

अनर्थे निपुणाः पापाः परप्राणेषु निर्दयाः ।
एवंयुक्तसमाचाराः स्त्रियः पैशाचमाश्रिताः

anarthe nipuṇāḥ pāpāḥ paraprāṇeṣu nirdayāḥ |
evaṃyuktasamācārāḥ striyaḥ paiśācamāśritāḥ

अपरा मोहसंयुक्ता निर्लज्जा रोदनप्रियाः ।
अशुद्धा मलदिग्धाङ्ग्य पानमांसरता भृशम् ।
वदन्त्यनृतवाक्यानि हसन्ति विलपन्ति च ।

aparā mohasaṃyuktā nirlajjā rodanapriyāḥ |
aśuddhā maladigdhāṅgya pānamāṃsaratā bhṛśam |
vadantyanṛtavākyāni hasanti vilapanti ca |

दुष्पसादा महाक्रोधाः स्वप्नशीला निरन्तरम् ।
तामस्यो नष्टतत्वार्था मन्दशीला महोदराः ।
भुञ्जते विविधं सिद्धं भोजनं तीव्रसम्भ्रमाः

duṣpasādā mahākrodhāḥ svapnaśīlā nirantaram |
tāmasyo naṣṭatatvārthā mandaśīlā mahodarāḥ |
bhuñjate vividhaṃ siddhaṃ bhojanaṃ tīvrasambhramāḥ

गुणरूपवयोयुक्तं पतिं कामिनमुत्तमम् ।
हित्वाऽन्येनैव गच्छन्ति सर्वधा भृशतापिताः

guṇarūpavayoyuktaṃ patiṃ kāminamuttamam |
hitvā'nyenaiva gacchanti sarvadhā bhṛśatāpitāḥ

निर्लज्जा धर्मसन्दिग्धाः प्रतिकूलाः समन्ततः ।
एवंरूपसमाचाराः स्त्रियो राक्षसमाश्रिताः

nirlajjā dharmasandigdhāḥ pratikūlāḥ samantataḥ |
evaṃrūpasamācārāḥ striyo rākṣasamāśritāḥ

एवंविधानां सर्वासां न परत्र महासुखम् ।
नरकाद्विप्रमुक्तानां मानुष्यं दुर्लभं भवेत्

evaṃvidhānāṃ sarvāsāṃ na paratra mahāsukham |
narakādvipramuktānāṃ mānuṣyaṃ durlabhaṃ bhavet

कष्टं तत्रापि भुञ्जन्ते स्वकृतं दुःखजं बहु ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा विरूपाः कुत्सिताः परैः ।
विधवा दुर्भगा वाऽपि लभन्ते दुःखमीदृशम्

kaṣṭaṃ tatrāpi bhuñjante svakṛtaṃ duḥkhajaṃ bahu |
daridrāḥ kleśabhūyiṣṭhā virūpāḥ kutsitāḥ paraiḥ |
vidhavā durbhagā vā'pi labhante duḥkhamīdṛśam

शतवर्षसहस्राणि निरयं व्यभिचारिणी ।
व्रजेत्पतिं च पापेन संयोज्य स्वकुलं तथा

śatavarṣasahasrāṇi nirayaṃ vyabhicāriṇī |
vrajetpatiṃ ca pāpena saṃyojya svakulaṃ tathā

एतद्विज्ञाय पतितं पुनश्चेद्धितमात्मनः ।
कुर्याद्भर्तारमाश्रित्य तथा धर्मवमाप्नुयात्

etadvijñāya patitaṃ punaśceddhitamātmanaḥ |
kuryādbhartāramāśritya tathā dharmavamāpnuyāt

अतिसंयान्ति ताँल्लोकान्पुण्यान्परमशोभनान् ।
अवमत्य च याः पूर्वं पतिं दुष्टेन चेतसा

atisaṃyānti tām̐llokānpuṇyānparamaśobhanān |
avamatya ca yāḥ pūrvaṃ patiṃ duṣṭena cetasā

वर्तमानास्च सततं भर्तॄणां प्रतिकूलतः ।
भर्त्रानुमरणं काले याः कुर्वन्ति तथाविधाः

vartamānāsca satataṃ bhartṝṇāṃ pratikūlataḥ |
bhartrānumaraṇaṃ kāle yāḥ kurvanti tathāvidhāḥ

कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभादपहास्या भवन्ति ताः ।
आदिप्रभृति कुस्त्रीणां तथाऽनुमरणं वृथा

kāmātkrodhādbhayāllobhādapahāsyā bhavanti tāḥ |
ādiprabhṛti kustrīṇāṃ tathā'numaraṇaṃ vṛthā

आदिप्रभृति या साध्वी पत्युः प्रियपरायणा ।
ऊर्ध्वं गच्छति सा पूता भर्त्राऽनुमरणं गता

ādiprabhṛti yā sādhvī patyuḥ priyaparāyaṇā |
ūrdhvaṃ gacchati sā pūtā bhartrā'numaraṇaṃ gatā

एवं मृताया वै लोकानहं पश्यामि चक्षुषा ।
स्पृहणीयान्सुरगणैर्यान्गच्छन्ति पतिव्रताः

evaṃ mṛtāyā vai lokānahaṃ paśyāmi cakṣuṣā |
spṛhaṇīyānsuragaṇairyāngacchanti pativratāḥ

अथवा भर्तरि मृते वैधव्यं धर्ममाश्रिताः ।
तूष्णीं भौमं जले नित्यमञ्जलिस्नानमुत्तमम् ।
व्रतं च पतिमुद्दिश्य कुर्यश्चैव विधिं ततः

athavā bhartari mṛte vaidhavyaṃ dharmamāśritāḥ |
tūṣṇīṃ bhaumaṃ jale nityamañjalisnānamuttamam |
vrataṃ ca patimuddiśya kuryaścaiva vidhiṃ tataḥ

एवं गच्छति सा नारी पतिलोकमनुत्तमम् ।
रमणीयमनिर्देश्यं दुष्प्रापं देवमानुषैः

evaṃ gacchati sā nārī patilokamanuttamam |
ramaṇīyamanirdeśyaṃ duṣprāpaṃ devamānuṣaiḥ

प्राप्नुयात्तादृशं लोकं केवलं या पतिव्रता ।
इति ते कथितं देव स्त्रीणां धर्मिमनुत्तमम्

prāpnuyāttādṛśaṃ lokaṃ kevalaṃ yā pativratā |
iti te kathitaṃ deva strīṇāṃ dharmimanuttamam

भवतः प्रियकामिन्या यन्मयोक्तं तवाग्रतः ।
चापल्यान्मम देवेश तद्भवान्क्षन्तुमर्हति

bhavataḥ priyakāminyā yanmayoktaṃ tavāgrataḥ |
cāpalyānmama deveśa tadbhavānkṣantumarhati

एवं वदन्तीं रुद्राणीं लज्जाभावसमन्विताम् ।
प्रशशंस च देवेशो वाचा सञ्जनयन्प्रियम्

evaṃ vadantīṃ rudrāṇīṃ lajjābhāvasamanvitām |
praśaśaṃsa ca deveśo vācā sañjanayanpriyam

ऋषयो देवगन्धर्वाः प्रमदाश्च सहस्रशः ।
प्रणम्य शिरसा देवीं स्तुतिभिश्चाभितुष्टुवुः

ṛṣayo devagandharvāḥ pramadāśca sahasraśaḥ |
praṇamya śirasā devīṃ stutibhiścābhituṣṭuvuḥ

पूजयामासुरपरे देवदेव मुदा युताः ।
संवादं चिन्तयन्त्यन्ते श्रद्दधानाः सुचेतसः

pūjayāmāsurapare devadeva mudā yutāḥ |
saṃvādaṃ cintayantyante śraddadhānāḥ sucetasaḥ

ततस्तु देवदेवेशो देवीं वचनमब्रवीत् ।
शृणु कल्याणि मद्वाक्यं संवादोऽयं मया तव ।
पुण्यं पवित्रं ख्यातं च भविता नात्र संशयः

tatastu devadeveśo devīṃ vacanamabravīt |
śṛṇu kalyāṇi madvākyaṃ saṃvādo'yaṃ mayā tava |
puṇyaṃ pavitraṃ khyātaṃ ca bhavitā nātra saṃśayaḥ

य इमं श्रावयेद्विद्वान्संवादं चावयोः प्रिये ।
शुचिर्भूत्वा नरान्युक्तान्स तैः स्वर्गं व्रजेत्सुखम्

ya imaṃ śrāvayedvidvānsaṃvādaṃ cāvayoḥ priye |
śucirbhūtvā narānyuktānsa taiḥ svargaṃ vrajetsukham

यस्त्वेनं शृणुयान्नित्यं संवादं चावयोः शुभम् ।
कीर्तिमायुष्यमारोग्यं लभते स गतिं पराम्

yastvenaṃ śṛṇuyānnityaṃ saṃvādaṃ cāvayoḥ śubham |
kīrtimāyuṣyamārogyaṃ labhate sa gatiṃ parām