Chapter 220: Karma behind blindness and bodily diseases

भगवन्देवदेवेश मम प्रीतिविवर्धन ।
जात्यन्धाश्चैव दृश्यन्ते जाता वा नष्टचक्षुषः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavandevadeveśa mama prītivivardhana |
jātyandhāścaiva dṛśyante jātā vā naṣṭacakṣuṣaḥ |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

हन्त ते कथयिष्यामि शृणु कल्याणि कारणम्

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam

ये पुरा कामकारेणि परवेश्मसु लोलुपाः ।
परस्त्रियोऽभिवीक्षन्ते दुष्टेनैव स्वचक्षुषाः

ye purā kāmakāreṇi paraveśmasu lolupāḥ |
parastriyo'bhivīkṣante duṣṭenaiva svacakṣuṣāḥ

अन्धीकुर्वन्ति यन्मर्त्यान्क्रोधलोभसमन्विताः ।
लक्षणज्ञाश्च रूपेषु अयथावत्प्रदर्शकाः

andhīkurvanti yanmartyānkrodhalobhasamanvitāḥ |
lakṣaṇajñāśca rūpeṣu ayathāvatpradarśakāḥ

एवं युक्तसमाचाराः कालधर्मवशास्तु ते ।
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये

evaṃ yuktasamācārāḥ kāladharmavaśāstu te |
daṇḍitā yamadaṇḍena nirayasthāściraṃ priye

यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथापि वा ।
स्वभावतो वा जाता वा अन्धा एव भवन्ति ते ।
अक्षिरोगयुता वाऽपि नास्ति तत्र विचारणा

yadi cenmānuṣaṃ janma labheraṃste tathāpi vā |
svabhāvato vā jātā vā andhā eva bhavanti te |
akṣirogayutā vā'pi nāsti tatra vicāraṇā

मुखरोगयुताः केचिद्दृश्यन्ते सततं नराः ।
दन्तकण्ठकपोलस्थैर्व्याधिभिर्बहुपीडिताः

mukharogayutāḥ keciddṛśyante satataṃ narāḥ |
dantakaṇṭhakapolasthairvyādhibhirbahupīḍitāḥ

आदिप्रभृति वै मर्त्या जाता वाऽप्यथ कारणात् ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

ādiprabhṛti vai martyā jātā vā'pyatha kāraṇāt |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu devi samāhitā

कुवक्तारस्तु ये देवि जिह्वया कटुकं भृशम् ।
असत्यं परुषं घोरं गुरून्प्रति परान्प्रति

kuvaktārastu ye devi jihvayā kaṭukaṃ bhṛśam |
asatyaṃ paruṣaṃ ghoraṃ gurūnprati parānprati

जिह्वाबाधां तदाऽन्येषां कुर्वते कोपकारणात् ।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा नराः कार्यवशेन वा ।
तेषां जिह्वाप्रदेशस्था व्याधयः सम्भवन्ति ते

jihvābādhāṃ tadā'nyeṣāṃ kurvate kopakāraṇāt |
prāyaśo'nṛtabhūyiṣṭhā narāḥ kāryavaśena vā |
teṣāṃ jihvāpradeśasthā vyādhayaḥ sambhavanti te

कुश्रोतारस्तु ये चार्यं परेषां कर्णनाशकाः ।
कर्णरोगान्बहुविधाँल्लभन्ते ते पुनर्भवे

kuśrotārastu ye cāryaṃ pareṣāṃ karṇanāśakāḥ |
karṇarogānbahuvidhām̐llabhante te punarbhave

दन्तरोगशिरोरोगकर्णरोगास्तथैव च ।
अन्ये दुःखाश्रिता दोषाः सर्वे चात्मकृतं फलम्

dantarogaśirorogakarṇarogāstathaiva ca |
anye duḥkhāśritā doṣāḥ sarve cātmakṛtaṃ phalam

पीड्यन्ते सततं देव मानुषेष्वेव केचन ।
कुक्षिपक्षाश्रितैर्दोषैर्व्याधिभिश्चोदराश्रितैः

pīḍyante satataṃ deva mānuṣeṣveva kecana |
kukṣipakṣāśritairdoṣairvyādhibhiścodarāśritaiḥ

तीक्ष्णिशूलैश्च पीड्यन्ते नरा दुःखपरिप्लुताः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

tīkṣṇiśūlaiśca pīḍyante narā duḥkhapariplutāḥ |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि कामक्रोधवशा भृशम् ।
आत्मार्थमेव चाहारं भुञ्जन्ते निरपेक्षकाः

ye purā manujā devi kāmakrodhavaśā bhṛśam |
ātmārthameva cāhāraṃ bhuñjante nirapekṣakāḥ

अभक्ष्याहारदानैश्च विश्वस्तानां विषप्रदाः ।
अभक्ष्यभक्षदाश्चैव शौचमङ्गलवर्जिताः

abhakṣyāhāradānaiśca viśvastānāṃ viṣapradāḥ |
abhakṣyabhakṣadāścaiva śaucamaṅgalavarjitāḥ

मांसयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
कथञ्चित्प्राप्य मानुष्यं तत्र ते व्याधिपीडिताः

māṃsayuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane |
kathañcitprāpya mānuṣyaṃ tatra te vyādhipīḍitāḥ

तैस्तैर्बहुविधाकारैर्व्याधिभिर्दुःखसंश्रिताः ।
भवन्त्येवं तथा देवि यथा चैवं तथा कृतम्

taistairbahuvidhākārairvyādhibhirduḥkhasaṃśritāḥ |
bhavantyevaṃ tathā devi yathā caivaṃ tathā kṛtam

दृश्यन्ते सततं देव व्याधिभिर्मेहनाश्रितैः ।
पीड्यमानास्तथा मर्त्या अश्मरीशर्करादिभिः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

dṛśyante satataṃ deva vyādhibhirmehanāśritaiḥ |
pīḍyamānāstathā martyā aśmarīśarkarādibhiḥ |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि परदारप्रधर्षकाः ।
तिर्यग्योनिषु धूर्ता वै मैथुनार्थं चरन्ति च

ye purā manujā devi paradārapradharṣakāḥ |
tiryagyoniṣu dhūrtā vai maithunārthaṃ caranti ca

कामदोषेणि ये धूर्ताः कन्यासु विधवासु च ।
बलात्कारेण गच्छन्ति रूपदर्पसमन्विताः

kāmadoṣeṇi ye dhūrtāḥ kanyāsu vidhavāsu ca |
balātkāreṇa gacchanti rūpadarpasamanvitāḥ

तादृशा मरणं पुनर्जन्मनि शोभने ।
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
मेहनस्थैस्तथा घोरैः पीड्यन्ते व्यधिभिः प्रिये

tādṛśā maraṇaṃ punarjanmani śobhane |
yadi cenmānuṣaṃ janma labheraṃste tathāvidhāḥ |
mehanasthaistathā ghoraiḥ pīḍyante vyadhibhiḥ priye

भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते शोषिणः कृशाः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanmānuṣāḥ keciddṛśyante śoṣiṇaḥ kṛśāḥ |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि मांसलुब्धाः सुलोलुपाः ।
आत्मार्थे स्वादुगृद्धाश्च परभोगोपतापिनः

ye purā manujā devi māṃsalubdhāḥ sulolupāḥ |
ātmārthe svādugṛddhāśca parabhogopatāpinaḥ

अभ्यसूयाश्चोपतापाः परभोगेषु ये नराः ।
एवं युक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने

abhyasūyāścopatāpāḥ parabhogeṣu ye narāḥ |
evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane

शेषव्याधियुतास्तत्र नरा धमनिसंतताः ।
भवन्त्येव नरा देवि पापकर्मोपभोगिनः

śeṣavyādhiyutāstatra narā dhamanisaṃtatāḥ |
bhavantyeva narā devi pāpakarmopabhoginaḥ

भगवन्मानुषाः केचित्क्लिश्यन्ते कण्ठरोगिणः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanmānuṣāḥ kecitkliśyante kaṇṭharogiṇaḥ |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि परेषां रूपनाशनाः ।
आघातवधबन्धैश्च वृथा दण्डेन मोहिताः

ye purā manujā devi pareṣāṃ rūpanāśanāḥ |
āghātavadhabandhaiśca vṛthā daṇḍena mohitāḥ

इष्टनाशकरा ये तु अपथ्याहारदा नराः ।
चिकित्सका वा दुष्टास्च द्वेषलोभसमन्विताः

iṣṭanāśakarā ye tu apathyāhāradā narāḥ |
cikitsakā vā duṣṭāsca dveṣalobhasamanvitāḥ

निर्दयाः प्राणिहिंसायां मलदाश्चित्तनाशनाः ।
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने

nirdayāḥ prāṇihiṃsāyāṃ maladāścittanāśanāḥ |
evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane

यदि वै मानुषं जन्म लभेरंस्तेषु दुःखिताः ।
अत्र ते क्लेशसंयुक्ताः कण्ठरोगशतैर्वृताः

yadi vai mānuṣaṃ janma labheraṃsteṣu duḥkhitāḥ |
atra te kleśasaṃyuktāḥ kaṇṭharogaśatairvṛtāḥ

केचित्त्वग्दोषसंयुक्ता व्रणकुष्ठैश्च संयुताः ।
श्वित्रकुष्ठयुता वाऽपि बहुधा कृच्छ्रसंयुताः ।
भवन्त्येव नरा देवि यथा तेन कृतं फलम्

kecittvagdoṣasaṃyuktā vraṇakuṣṭhaiśca saṃyutāḥ |
śvitrakuṣṭhayutā vā'pi bahudhā kṛcchrasaṃyutāḥ |
bhavantyeva narā devi yathā tena kṛtaṃ phalam

भगवन्मानुषाः केचिदङ्गहीनाश्च पङ्गव ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanmānuṣāḥ kecidaṅgahīnāśca paṅgava |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि लोभमोहसमावृताः ।
प्राणिनां प्राणहिंसार्थमङ्गविघ्नं प्रकुर्वते ।
शस्त्रेणोत्कृत्य वा देवि प्राणिनां चेष्टनाशकाः

ye purā manujā devi lobhamohasamāvṛtāḥ |
prāṇināṃ prāṇahiṃsārthamaṅgavighnaṃ prakurvate |
śastreṇotkṛtya vā devi prāṇināṃ ceṣṭanāśakāḥ

एवं युक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
तदङ्गहीना वै प्रेत्य भवन्त्येव न संशयः ।
स्वभावतो वा जाता वा पङ्गवश्च भवन्ति ते

evaṃ yuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane |
tadaṅgahīnā vai pretya bhavantyeva na saṃśayaḥ |
svabhāvato vā jātā vā paṅgavaśca bhavanti te

भगवन्मानुषाः केचिद्ग्रन्थिभिः पिलकैस्तथा ।
क्लिश्यमानाः प्रदृश्यन्ते तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanmānuṣāḥ kecidgranthibhiḥ pilakaistathā |
kliśyamānāḥ pradṛśyante tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि ग्रन्थिभेदकरा नृणाम् ।
मुष्टिप्रहारपरुषा नृशंसाः पापकारिणः ।
पाटकास्तोटकाश्चैव शूलतुन्नास्तथैव च

ye purā manujā devi granthibhedakarā nṛṇām |
muṣṭiprahāraparuṣā nṛśaṃsāḥ pāpakāriṇaḥ |
pāṭakāstoṭakāścaiva śūlatunnāstathaiva ca

एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
ग्रन्थिभिः पिलकैश्चैव क्लिश्यन्ते भृशदुःखिताः

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane |
granthibhiḥ pilakaiścaiva kliśyante bhṛśaduḥkhitāḥ

भगवन्मानुषाः केचित्पादरोगसमन्विताः ।
दृश्यन्ते सततं देव तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanmānuṣāḥ kecitpādarogasamanvitāḥ |
dṛśyante satataṃ deva tanme śaṃsitumarhasi

ये पुरा मनुजा देवि क्रोधलोभसमन्विताः ।
मनुजा देवतास्थानं स्वपादैर्भ्रंशयन्त्युत ।
जानुभिः पार्ष्णिभिश्चैव प्राणिहिंसां प्रकुर्वते

ye purā manujā devi krodhalobhasamanvitāḥ |
manujā devatāsthānaṃ svapādairbhraṃśayantyuta |
jānubhiḥ pārṣṇibhiścaiva prāṇihiṃsāṃ prakurvate

एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
पादरोगैर्बहुविधैर्बाध्यन्ते विपदादिभिः

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane |
pādarogairbahuvidhairbādhyante vipadādibhiḥ

भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते बहवो भुवि ।
वातजैः पित्तजै रोगैर्युगपत्सान्निपातकैः

bhagavanmānuṣāḥ keciddṛśyante bahavo bhuvi |
vātajaiḥ pittajai rogairyugapatsānnipātakaiḥ

रोगैर्बहुविधैर्देव क्लिश्यमानाः सुदुःखिताः ।
असमस्तैः समस्तैश्च आढ्या वा दुर्गतास्तथा ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि

rogairbahuvidhairdeva kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ |
asamastaiḥ samastaiśca āḍhyā vā durgatāstathā |
kena karmavipākena tanme śaṃsitumarhasi

तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम्

tadahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu kalyāṇi kāraṇam

ये पुरा मनुजा देवि त्वासुरं भावमाश्रिताः ।
स्ववशाः कोपनपरा गुरुविद्वेषिणस्तथा

ye purā manujā devi tvāsuraṃ bhāvamāśritāḥ |
svavaśāḥ kopanaparā guruvidveṣiṇastathā

परेषां दुःखजनका मनोवाक्कायकर्मभिः ।
छिन्दन्भिन्दन्स्तुदन्नेव नित्यं प्राणिषु निर्दयाः

pareṣāṃ duḥkhajanakā manovākkāyakarmabhiḥ |
chindanbhindanstudanneva nityaṃ prāṇiṣu nirdayāḥ

एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
यदि वै मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
तत्र ते बहुभिर्घोरैस्तप्यन्ते व्याधिभिः प्रिये

evaṃyuktasamācārāḥ punarjanmani śobhane |
yadi vai mānuṣaṃ janma labheraṃste tathāvidhāḥ |
tatra te bahubhirghoraistapyante vyādhibhiḥ priye

केचिद्वातादिसंयुक्ताः केचित्काससमन्विताः ।
ज्वरातिसारतृष्णाभिः पीड्यमानास्तथा परे

kecidvātādisaṃyuktāḥ kecitkāsasamanvitāḥ |
jvarātisāratṛṣṇābhiḥ pīḍyamānāstathā pare

पादगुल्मैश्च बहुभिः श्लेष्मदोषसमन्विताः ।
पादरोगैश्च विविधैर्व्रणकुष्ठभगंदरैः ।
आढ्या वा दुर्गता वाऽपि दृश्यन्ते व्याधिपीडिताः ।

pādagulmaiśca bahubhiḥ śleṣmadoṣasamanvitāḥ |
pādarogaiśca vividhairvraṇakuṣṭhabhagaṃdaraiḥ |
āḍhyā vā durgatā vā'pi dṛśyante vyādhipīḍitāḥ |

एवमात्मकृतं कर्म भुञ्जन्ते तत्रतत्र ते ।
अभिभूतुं न शक्यं हि केनचित्स्वकृतं फलम् ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि

evamātmakṛtaṃ karma bhuñjante tatratatra te |
abhibhūtuṃ na śakyaṃ hi kenacitsvakṛtaṃ phalam |
iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi