किञ्चिद्धर्मं प्रवक्ष्यामि मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्ताञ्शृणुध्वं समाहिताः
kiñciddharmaṃ pravakṣyāmi mānuṣāṇāṃ sukhāvaham |
sarahasyāśca ye doṣāstāñśṛṇudhvaṃ samāhitāḥ
Anushasana Parva
Chapter 191: Vayu on lamps, sesame water and the fire
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि एकनवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
10 verses · 191 of 274
What happens in this chapter
Vayu on lamps, sesame water and the fire
Vayu speaks a short secret teaching. A man who tends the sacred fire and, through the four months of the rains, offers the pitris a lamp and water with sesame, feeding a brahmana learned in the Vedas as he can, wins the fruit of a hundred animal sacrifices. Then Vayu names a fault. Where an unfit man leads the fire rites and the women of the house are careless with the offerings, the householder thinks he does dharma yet is stained by adharma; his fires grow angry and the devas and pitris take no joy in him. The atonement is three days of fasting, offering cow's urine, dung, milk and ghee into the fire. After a full year the devas accept his offerings again.
[वायुरुवाच
अग्निकार्यं च कर्तव्यं परमान्नेन भोजनम् ।
दीपकश्चापि कर्तव्यः पितॄणां सतिलोदकः
agnikāryaṃ ca kartavyaṃ paramānnena bhojanam |
dīpakaścāpi kartavyaḥ pitṝṇāṃ satilodakaḥ
एतेन विधिना मर्त्यः श्रद्दधानः समाहितः ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्यो ददाति तिलोदकाम्
etena vidhinā martyaḥ śraddadhānaḥ samāhitaḥ |
caturo vārṣikānmāsānyo dadāti tilodakām
भोजनं च यथाशक्त्या ब्राह्मणे वेदपारगे ।
पशुबन्धशतस्येह फलं प्राप्नोति पुष्कलम्
bhojanaṃ ca yathāśaktyā brāhmaṇe vedapārage |
paśubandhaśatasyeha phalaṃ prāpnoti puṣkalam
इदं चैवापरं गुह्यमप्रशस्तं निबोधत ।
अग्नेस्तु वृषलो नेता हविर्मूढाश्च योषितः
idaṃ caivāparaṃ guhyamapraśastaṃ nibodhata |
agnestu vṛṣalo netā havirmūḍhāśca yoṣitaḥ
मन्यते धर्म एवेति च चाधर्मेणि लिप्यते ।
अग्नयस्तस्य कुप्यन्ति शूद्रयोनिं स गच्छति
manyate dharma eveti ca cādharmeṇi lipyate |
agnayastasya kupyanti śūdrayoniṃ sa gacchati
पितरश्च न तुष्यन्ति सहदेवैर्विशेषतः ।
प्रायश्चित्तं तु यत्तत्र ब्रुवतस्तन्निबोध मे ।
यत्कृत्वा तु नरः सम्यक्सुखी भवति विज्वरः
pitaraśca na tuṣyanti sahadevairviśeṣataḥ |
prāyaścittaṃ tu yattatra bruvatastannibodha me |
yatkṛtvā tu naraḥ samyaksukhī bhavati vijvaraḥ
गवां मूत्रपुरीषेणि पयसा च घृतेन च ।
अग्निकार्यं त्र्यहं कुर्यान्निराहारः समाहितः
gavāṃ mūtrapurīṣeṇi payasā ca ghṛtena ca |
agnikāryaṃ tryahaṃ kuryānnirāhāraḥ samāhitaḥ
ततः संवत्सरे पूर्णे प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
हृष्यन्ति पितरश्चास्य श्राद्धकाल उपस्थिते
tataḥ saṃvatsare pūrṇe pratigṛhṇanti devatāḥ |
hṛṣyanti pitaraścāsya śrāddhakāla upasthite
एष ह्यधर्मो धर्मश्च सरहस्यः प्रकीर्तितः ।
मर्त्यानां स्वर्गकामानां प्रेत्य स्वर्गसुखावह ॥]
eṣa hyadharmo dharmaśca sarahasyaḥ prakīrtitaḥ |
martyānāṃ svargakāmānāṃ pretya svargasukhāvaha ||]
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)