शरतल्पगतं भीष्मं वृद्धं कुरुपितामहम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञः पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः
śaratalpagataṃ bhīṣmaṃ vṛddhaṃ kurupitāmaham |
upagamya mahāprājñaḥ paryapṛcchadyudhiṣṭhiraḥ
Anushasana Parva
Chapter 172: A nakshatra vow for beauty of every limb
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि द्विसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
10 verses · 172 of 274
What happens in this chapter
A nakshatra vow for beauty of every limb
Yudhishthira comes again to Bhishma on his bed of arrows and asks how a person gains comely limbs, good fortune and a happy share of dharma, artha and kama. Bhishma gives a vow that begins in Margashirsha, when the moon stands in Mula. Each limb is honoured under its own nakshatra: the feet under Mula, the shanks under Rohini, the thighs under the two Ashadhas, the navel under Bhadrapada, the eyes under Revati, the face under Pushya, the nose under Magha, the head under Bharani and the hair under Ardra. At the close the votary gives ghee to a brahmana who has mastered the Veda. He is born whole in every limb, handsome and wise, like the moon at its full.
[वैशम्पायन उवाच
अङ्गानां रूपसौभाग्यं प्रियं चैव कथं भवेत् ।
धर्मार्थकामसंयुक्तः सुखभागी कथं भवेत्
aṅgānāṃ rūpasaubhāgyaṃ priyaṃ caiva kathaṃ bhavet |
dharmārthakāmasaṃyuktaḥ sukhabhāgī kathaṃ bhavet
भीष्म उवाच
मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते ।
पादौ मूलेन राजेन्द्रि जङ्घायामथ रोहिणीम्
mārgaśīrṣasya māsasya candre mūlena saṃyute |
pādau mūlena rājendri jaṅghāyāmatha rohiṇīm
अश्विन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढयोस्तथा ।
गुह्यं तु फाल्गुनी विद्यात्कृत्तिका कटिकास्तथा
aśvinyāṃ sakthinī caiva ūrū cāṣāḍhayostathā |
guhyaṃ tu phālgunī vidyātkṛttikā kaṭikāstathā
नाभिं भाद्रपदे विद्याद्रेवत्यामक्षिमण्डलम् ।
पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा
nābhiṃ bhādrapade vidyādrevatyāmakṣimaṇḍalam |
pṛṣṭhameva dhaniṣṭhāsu anurādhottarāstathā
बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत् ।
पुनर्वस्वङ्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा
bāhubhyāṃ tu viśākhāsu hastau hastena nirdiśet |
punarvasvaṅgulī rājannāśleṣāsu nakhāstathā
ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयोः ।
मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठौ स्वातिरुच्यते
grīvāṃ jyeṣṭhā ca rājendra śravaṇena tu karṇayoḥ |
mukhaṃ puṣyeṇa dānena dantoṣṭhau svātirucyate
हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम् ।
नेत्रे मृगशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु
hāsaṃ śatabhiṣāṃ caiva maghāṃ caivātha nāsikām |
netre mṛgaśiro vidyāllalāṭe mitrameva tu
भरण्यां तु शिरो विद्यात्केशानार्द्रां नराधिप ।
समाप्ते तु घृतं दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे
bharaṇyāṃ tu śiro vidyātkeśānārdrāṃ narādhipa |
samāpte tu ghṛtaṃ dadyādbrāhmaṇe vedapārage
सुभगो दर्शनीयश्च ज्ञानभाग्यथ जानते ।
जायते परिपूर्णाङ्गः पौर्णमास्येव चन्द्रमाः ॥]
subhago darśanīyaśca jñānabhāgyatha jānate |
jāyate paripūrṇāṅgaḥ paurṇamāsyeva candramāḥ ||]
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)