ततः कर्म प्रववृते सर्पसत्रविधानतः ।
पर्यक्रामंश्च विदिवत्स्वे स्वे कर्मणि याजकाः
tataḥ karma pravavṛte sarpasatravidhānataḥ |
paryakrāmaṃśca vidivatsve sve karmaṇi yājakāḥ
Adi Parva
Chapter 52: Serpents fall into the sacrificial fire
10 verses · 52 of 261
What happens in this chapter
Serpents fall into the sacrificial fire
The sarpa-satra begins according to its rules. The priests, dressed in black, their eyes red from the smoke, pour oblations with mantras into the kindled fire and call the serpents into its mouth, shaking the hearts of every snake. The serpents come and fall into the blaze, writhing, hissing, coiling round one another, crying out to each other in misery. White, black and blue, old and young, they fall with every kind of cry. Some are a krosha long, some a yojana, some small as a cow's ear. Hundreds of thousands, millions beyond count, perish helpless: some like horses, some like elephants' trunks, some huge as maddened elephants, many-coloured and full of venom, driven by the punishment of their mother's word.
सौतिरुवाच
प्रावृत्य कृष्णवासांसि धूम्रसंरक्तलोचनाः ।
जुहुवुर्मन्त्रवच्चैव समिद्धं जातवेदसम्
prāvṛtya kṛṣṇavāsāṃsi dhūmrasaṃraktalocanāḥ |
juhuvurmantravaccaiva samiddhaṃ jātavedasam
कम्पयन्तश्च सर्वेषामुरगाणां मनांसि च ।
सर्पानाजुहुवुस्तत्र सर्वानग्निमुखे तदा
kampayantaśca sarveṣāmuragāṇāṃ manāṃsi ca |
sarpānājuhuvustatra sarvānagnimukhe tadā
ततः सर्पाः समापेतुः प्रदीप्ते हव्यवाहने ।
विचेष्टमानाः कृपणमाह्वयन्तः परस्परम्
tataḥ sarpāḥ samāpetuḥ pradīpte havyavāhane |
viceṣṭamānāḥ kṛpaṇamāhvayantaḥ parasparam
विस्फुरन्तः श्वसन्तश्च वेष्टयन्तः परस्परम् ।
पुच्छैः शिरोभिश्च भृशं चित्रभानुं प्रपेदिरे
visphurantaḥ śvasantaśca veṣṭayantaḥ parasparam |
pucchaiḥ śirobhiśca bhṛśaṃ citrabhānuṃ prapedire
श्वेताः कृष्णाश्च नीलाश्च स्थविराः शिशवस्तथा ।
नदन्तो विविधान्नादान्पेतुर्दीप्ते विभावसौ
śvetāḥ kṛṣṇāśca nīlāśca sthavirāḥ śiśavastathā |
nadanto vividhānnādānpeturdīpte vibhāvasau
क्रोशयोजनमात्रा हि गोकर्णस्य प्रमाणतः ।
पतन्त्यजस्रं वेगेन वह्नावग्निमतां वर
krośayojanamātrā hi gokarṇasya pramāṇataḥ |
patantyajasraṃ vegena vahnāvagnimatāṃ vara
एवं शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
अवशानि विनष्टानि पन्नगानां तु तत्र वै
evaṃ śatasahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |
avaśāni vinaṣṭāni pannagānāṃ tu tatra vai
तुरगा इव तत्रान्ये हस्तिहस्ता इवापरे ।
मत्ता इव च मातङ्गा महाकाया महाबलाः
turagā iva tatrānye hastihastā ivāpare |
mattā iva ca mātaṅgā mahākāyā mahābalāḥ
उच्चावचाश्च बहवो नानावर्णा विषोल्बणाः ।
घोराश्च परिघप्रख्या दन्दशूका महाबलाः ।
प्रपेतुरग्नावुरगा मातृवाग्दण्डपीडिताः
uccāvacāśca bahavo nānāvarṇā viṣolbaṇāḥ |
ghorāśca parighaprakhyā dandaśūkā mahābalāḥ |
prapeturagnāvuragā mātṛvāgdaṇḍapīḍitāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)