Chapter 215: Draupadi weds the five Pandavas

अश्रुत्वैवं वचनं ते महर्षे
मया पूर्वं यतितं संविधातुम् ।
न वै शक्यं विहितस्यापयानं
तदेवेदमुपपन्नं विधानम्

aśrutvaivaṃ vacanaṃ te maharṣe
mayā pūrvaṃ yatitaṃ saṃvidhātum |
na vai śakyaṃ vihitasyāpayānaṃ
tadevedamupapannaṃ vidhānam

दिष्टस्य ग्रन्थिरनिवर्तनीयः
स्वकर्मणा विहितं तेन किंचित् ।
कृतं निमित्तमिह नैकहेतो-
स्तदेवेदमुपन्नं विधानम्

diṣṭasya granthiranivartanīyaḥ
svakarmaṇā vihitaṃ tena kiṃcit |
kṛtaṃ nimittamiha naikaheto-
stadevedamupannaṃ vidhānam

यथैव कृष्णोक्तवती पुरस्ता-
न्नैकान्पतीन्मे भगवान्ददातु ।
स चाप्येवं वरमित्यब्रवीत्तां
देवो हि वेत्ता परमं यदत्र

yathaiva kṛṣṇoktavatī purastā-
nnaikānpatīnme bhagavāndadātu |
sa cāpyevaṃ varamityabravīttāṃ
devo hi vettā paramaṃ yadatra

यदि चैवं विहितः शङ्करेण
धर्मोऽधर्मो वा नात्र ममापराधः ।
गृह्णन्त्विमे विधितत्पाणिमस्या
यथोपजोषं विहितैषां हि कृष्णा

yadi caivaṃ vihitaḥ śaṅkareṇa
dharmo'dharmo vā nātra mamāparādhaḥ |
gṛhṇantvime vidhitatpāṇimasyā
yathopajoṣaṃ vihitaiṣāṃ hi kṛṣṇā

नायं विधिर्मानुषाणां विवाहे
देवा ह्येते द्रौपदी चापि लक्ष्मीः ।
प्राक्कर्मणः सुकृतात्पाण्डवानां
पञ्चानां भार्या देवदेवप्रसादात्

nāyaṃ vidhirmānuṣāṇāṃ vivāhe
devā hyete draupadī cāpi lakṣmīḥ |
prākkarmaṇaḥ sukṛtātpāṇḍavānāṃ
pañcānāṃ bhāryā devadevaprasādāt

तेषामेवायं विहितः स्याद्विवाहो
यथा ह्येष द्रौपदीपाण्डवानाम् ।
अन्येषां नृणां योषितां च
न धर्मः स्यान्मानवोक्तो नरेन्द्र

teṣāmevāyaṃ vihitaḥ syādvivāho
yathā hyeṣa draupadīpāṇḍavānām |
anyeṣāṃ nṛṇāṃ yoṣitāṃ ca
na dharmaḥ syānmānavokto narendra

तत आजग्मतुस्तत्र तौ व्यासद्रुपदावुभौ ।
कुन्ती सपुत्रा यत्रास्ते धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
ततो द्वैपायनः कृष्णो युधिष्ठिरमथागमत्

tata ājagmatustatra tau vyāsadrupadāvubhau |
kuntī saputrā yatrāste dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ |
tato dvaipāyanaḥ kṛṣṇo yudhiṣṭhiramathāgamat

ततोऽब्रवीद्भगवान्धर्मराज-
मद्यैव पुण्येऽहनि पाण्डवेय ।
पुण्ये पुष्ये योगमुपैति चन्द्रमाः
पाणिं कृष्णायास्त्वं गृहाणाद्य पूर्वं

tato'bravīdbhagavāndharmarāja-
madyaiva puṇye'hani pāṇḍaveya |
puṇye puṣye yogamupaiti candramāḥ
pāṇiṃ kṛṣṇāyāstvaṃ gṛhāṇādya pūrvaṃ

एवमुक्त्वा धर्मराजं भीमादीनप्यभाषत

evamuktvā dharmarājaṃ bhīmādīnapyabhāṣata

क्रमेण पुरुषव्याघ्राः पाणिं गृह्णन्तु पाणिभिः ।
एवमेव मया सर्वं दृष्टमेतत्पुराऽनघाः

krameṇa puruṣavyāghrāḥ pāṇiṃ gṛhṇantu pāṇibhiḥ |
evameva mayā sarvaṃ dṛṣṭametatpurā'naghāḥ

ततो राजा यज्ञसेनः सपुत्रो
जन्यार्थणुक्तं बहु तत्तदग्र्यम् ।
'समर्थयामास महानुभावो
हृष्टः सपुत्रः सहबन्धुवर्गः ।
समानयामास सुतां च कृष्णा-
माप्लाव्य रत्नैर्बहुभिर्विभूष्य

tato rājā yajñasenaḥ saputro
janyārthaṇuktaṃ bahu tattadagryam |
'samarthayāmāsa mahānubhāvo
hṛṣṭaḥ saputraḥ sahabandhuvargaḥ |
samānayāmāsa sutāṃ ca kṛṣṇā-
māplāvya ratnairbahubhirvibhūṣya

ततस्तु सर्वे सुहृदो नृपस्य
समाजग्मुः सहिता मन्त्रिणश्च ।
द्रष्टुं विवाहं परमप्रतीता
द्विजाश्च पौराश्च यथाप्रधानाः

tatastu sarve suhṛdo nṛpasya
samājagmuḥ sahitā mantriṇaśca |
draṣṭuṃ vivāhaṃ paramapratītā
dvijāśca paurāśca yathāpradhānāḥ

ततोऽस्य वेश्माग्र्यजनोपशोभितं
विस्तीर्णपद्मोत्पलभूषिताजिरम् ।
बलौघरत्नौघविचित्रमाबभौ
नभो यथा निर्मलतारकान्वितम्

tato'sya veśmāgryajanopaśobhitaṃ
vistīrṇapadmotpalabhūṣitājiram |
balaugharatnaughavicitramābabhau
nabho yathā nirmalatārakānvitam

ततस्तु ते कौरवराजपुत्रा
विभूषिताः कुण्डलिनो युवानः ।
महार्हवस्त्राम्बरचन्दनोक्षिताः
कृताभिषेकाः कृतमङ्गलक्रियाः

tatastu te kauravarājaputrā
vibhūṣitāḥ kuṇḍalino yuvānaḥ |
mahārhavastrāmbaracandanokṣitāḥ
kṛtābhiṣekāḥ kṛtamaṅgalakriyāḥ

पुरोहितेनाग्निसमानवर्चसा
सहैव धौम्येन यताविधि प्रभो ।
क्रमेण सर्वे विविशुस्ततः सदो
महर्षभा गोष्ठमिवाभिनन्दिनः

purohitenāgnisamānavarcasā
sahaiva dhaumyena yatāvidhi prabho |
krameṇa sarve viviśustataḥ sado
maharṣabhā goṣṭhamivābhinandinaḥ

ततः समाधाय स वेदपरागो
जुहाव मन्त्रैर्ज्वलितं हुताशनम् ।
युधिष्ठिरं चाप्युपनीय मन्त्रवि-
न्नियोजयामास सहैव कृष्णया

tataḥ samādhāya sa vedaparāgo
juhāva mantrairjvalitaṃ hutāśanam |
yudhiṣṭhiraṃ cāpyupanīya mantravi-
nniyojayāmāsa sahaiva kṛṣṇayā

प्रदक्षिणं तौ प्रगृहीतपाणी
समानयामास स वेदपरागः ।
विप्रांश्च संतर्प्य युधिष्ठिरो धनै-
र्गोभिश्च रत्नैर्विविधैश्च पूर्वम्

pradakṣiṇaṃ tau pragṛhītapāṇī
samānayāmāsa sa vedaparāgaḥ |
viprāṃśca saṃtarpya yudhiṣṭhiro dhanai-
rgobhiśca ratnairvividhaiśca pūrvam

तदा स राजा द्रुपदस्य पुत्रिका-
पाणिं प्रजग्राह हुताशनाग्रतः ।
धौम्येन मन्त्रैर्विधिवद्भुतेऽग्नौ
सहाग्निकल्पैर्ऋषिभिः समेत्य

tadā sa rājā drupadasya putrikā-
pāṇiṃ prajagrāha hutāśanāgrataḥ |
dhaumyena mantrairvidhivadbhute'gnau
sahāgnikalpairṛṣibhiḥ sametya

ततोऽन्तरिक्षात्कुसुमानि पेतु-
र्ववौ च वायुः सुमनोज्ञगन्धः ।
ततोऽभ्यनुज्ञाप्य समाजशोभितं
युधिष्ठिरं राजपुरोहितस्तदा

tato'ntarikṣātkusumāni petu-
rvavau ca vāyuḥ sumanojñagandhaḥ |
tato'bhyanujñāpya samājaśobhitaṃ
yudhiṣṭhiraṃ rājapurohitastadā

विप्रांश्च सर्वान्सुहृदश्च राज्ञः
समेत्य राजानमदीनसत्वम् ।
जगाद भूयोऽपि महानुभावो
वचोऽर्थयुक्तं मनुजेश्वरं तम्

viprāṃśca sarvānsuhṛdaśca rājñaḥ
sametya rājānamadīnasatvam |
jagāda bhūyo'pi mahānubhāvo
vaco'rthayuktaṃ manujeśvaraṃ tam

गृह्णन्त्वथान्ये नरदेवकन्या-
पाणिं यथावन्नरदेवपुत्राः ।
तमभ्यनन्दद्द्रुपदस्तथा द्विजं
तथा कुरुष्वेति तमादिदेश

gṛhṇantvathānye naradevakanyā-
pāṇiṃ yathāvannaradevaputrāḥ |
tamabhyanandaddrupadastathā dvijaṃ
tathā kuruṣveti tamādideśa

पुरोहितस्यानुमतेन राज्ञ-
स्ते राजपुत्रा मुदिता बभूवुः ।
क्रमेण चान्ये च नराधिपात्मजा
वरस्त्रियास्ते जगृहुः करं तदा

purohitasyānumatena rājña-
ste rājaputrā muditā babhūvuḥ |
krameṇa cānye ca narādhipātmajā
varastriyāste jagṛhuḥ karaṃ tadā

अहन्यहन्युत्तमरूपधारिणो
महारथाः कौरववंशवर्धनाः

ahanyahanyuttamarūpadhāriṇo
mahārathāḥ kauravavaṃśavardhanāḥ

इदं च तत्राद्भुतरूपमुत्तमं
जगाद देवर्षिरतीतमानुषम् ।
महानुभावा किल सा सुमध्यमा
बभूव कन्यैव गते गतेऽहनि

idaṃ ca tatrādbhutarūpamuttamaṃ
jagāda devarṣiratītamānuṣam |
mahānubhāvā kila sā sumadhyamā
babhūva kanyaiva gate gate'hani

पतिश्वशुरता ज्येष्ठे पतिदेवरताऽनुजे ।
मध्यमेषु च पाञ्चाल्यास्त्रितयं त्रितयं त्रिषु

patiśvaśuratā jyeṣṭhe patidevaratā'nuje |
madhyameṣu ca pāñcālyāstritayaṃ tritayaṃ triṣu

कृते विवाहे द्रुपदो धनं ददौ
महारथेभ्यो बहुरूपमुत्तमम् ।
शतं रथानां वरहेममालिनां
चतुर्युजां हेमखलीनमालिनाम्

kṛte vivāhe drupado dhanaṃ dadau
mahārathebhyo bahurūpamuttamam |
śataṃ rathānāṃ varahemamālināṃ
caturyujāṃ hemakhalīnamālinām

शतं गजानामपि पद्मिनां तथा
शतं गिरिणामिव हेमशृङ्गिणाम् ।
तथैव दासीशतमग्र्ययौवनं
महार्हवेषाभरणाम्बरस्रजम्

śataṃ gajānāmapi padmināṃ tathā
śataṃ giriṇāmiva hemaśṛṅgiṇām |
tathaiva dāsīśatamagryayauvanaṃ
mahārhaveṣābharaṇāmbarasrajam

पृथक्पृथग्दिव्यदृशां पुनर्ददौ
तदा धनं सौमकिरग्निसाक्षिकम् ।
तथैव वस्त्राणि विभूषणानि
प्रभावयुक्तानि महानुभावः

pṛthakpṛthagdivyadṛśāṃ punardadau
tadā dhanaṃ saumakiragnisākṣikam |
tathaiva vastrāṇi vibhūṣaṇāni
prabhāvayuktāni mahānubhāvaḥ

कृते विवाहे च ततस्तु पाण्डवाः
प्रभूतरत्नामुपलभ्य तां श्रियम् ।
विजह्रुरिन्द्रप्रतिमा महाबलाः
पुरे तु पाञ्चालनृपस्य तस्य ह

kṛte vivāhe ca tatastu pāṇḍavāḥ
prabhūtaratnāmupalabhya tāṃ śriyam |
vijahrurindrapratimā mahābalāḥ
pure tu pāñcālanṛpasya tasya ha