चेदिराजसुतां ज्ञात्वा दाशराजेन वर्धिताम् ।
विवाहं कारयामास शास्त्रदृष्टेन कर्मणा
cedirājasutāṃ jñātvā dāśarājena vardhitām |
vivāhaṃ kārayāmāsa śāstradṛṣṭena karmaṇā
Adi Parva
Chapter 108: Chitrangada falls to a gandharva namesake
17 verses · 108 of 261
What happens in this chapter
Chitrangada falls to a gandharva namesake
Shantanu marries Satyavati, here called the daughter of the Chedi king raised by the fisher chief, with full rites. She bears him two sons: the hero Chitrangada and the great archer Vichitravirya. Before Vichitravirya comes of age, Shantanu passes away. Bhishma, following Satyavati's wish, places Chitrangada on the throne. Proud of his strength, Chitrangada scorns every king and holds no man his equal. A mighty gandharva king of the same name comes and challenges him: fight me, or give up the name you share with me. They meet on the bank of the Hiranvati in Kurukshetra, and the battle lasts three years. The gandharva, stronger in maya, kills him and goes back to heaven. Bhishma performs the last rites and crowns the boy Vichitravirya, who rules under Bhishma's counsel.
वैशंपायन उवाच
ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा शान्तनुर्नृपः ।
तां कन्यां रूपसंपन्नां स्वगृहे संन्यवेशयत्
tato vivāhe nirvṛtte sa rājā śāntanurnṛpaḥ |
tāṃ kanyāṃ rūpasaṃpannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayat
ततः शान्तनवो धीमान्सत्यवत्यामजायत ।
वीरश्चित्राङ्गदो नाम वीर्यवान्पुरुषेश्वरः
tataḥ śāntanavo dhīmānsatyavatyāmajāyata |
vīraścitrāṅgado nāma vīryavānpuruṣeśvaraḥ
अथापरं महेष्वासं सत्यवत्यां सुतं प्रभुः ।
विचित्रवीर्यं राजानं जनयामास वीर्यवान्
athāparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ sutaṃ prabhuḥ |
vicitravīryaṃ rājānaṃ janayāmāsa vīryavān
अप्राप्तवति तस्मिंस्तु यौवनं पुरुषर्षभे ।
स राजा शान्तनुर्धीमान्कालधर्ममुपेयिवान्
aprāptavati tasmiṃstu yauvanaṃ puruṣarṣabhe |
sa rājā śāntanurdhīmānkāladharmamupeyivān
स्वर्गते शान्तनौ भीष्मश्चित्राङ्गदमरिन्दनम् ।
स्थापयामास वै राज्ये सत्यवत्या मते स्थितः
svargate śāntanau bhīṣmaścitrāṅgadamarindanam |
sthāpayāmāsa vai rājye satyavatyā mate sthitaḥ
स तु चित्राङ्गदः शौर्यात्सर्वांश्चिक्षेप पार्थिवान् ।
मनुष्यं न हि मेन स कंचित्सदृशमात्मनः
sa tu citrāṅgadaḥ śauryātsarvāṃścikṣepa pārthivān |
manuṣyaṃ na hi mena sa kaṃcitsadṛśamātmanaḥ
तं क्षिपन्तं सुरांश्चैव मनुष्यानसुरांस्तथा ।
गन्धर्वराजो बलवांस्तुल्यनामाऽभ्ययात्तदा
taṃ kṣipantaṃ surāṃścaiva manuṣyānasurāṃstathā |
gandharvarājo balavāṃstulyanāmā'bhyayāttadā
गन्धर्व उवाच
त्वं वै सदृशनामासि युद्धं देहि नृपात्मज ।
नाम वाऽन्यत्प्रगृह्णीष्व यदि युद्धं न दास्यसि
tvaṃ vai sadṛśanāmāsi yuddhaṃ dehi nṛpātmaja |
nāma vā'nyatpragṛhṇīṣva yadi yuddhaṃ na dāsyasi
त्वयाहं युद्धमिच्छामि त्वत्सकाशं तु नामतः ।
आगतोस्मि वृथाऽऽभाष्य न गच्छेन्नाम ते मम
tvayāhaṃ yuddhamicchāmi tvatsakāśaṃ tu nāmataḥ |
āgatosmi vṛthā''bhāṣya na gacchennāma te mama
इत्युक्त्वा गर्जमानौ तौ हिरण्वत्यास्तटं गतौ ।
तेनास्य सुमहद्युद्धं कुरुक्षेत्रे बभूव ह
ityuktvā garjamānau tau hiraṇvatyāstaṭaṃ gatau |
tenāsya sumahadyuddhaṃ kurukṣetre babhūva ha
तयोर्बलवतोस्तत्र गन्धर्वकुरुमुख्ययोः ।
नद्यास्तीरे हिरण्वत्याः समास्तिस्रोऽभवद्रणः
tayorbalavatostatra gandharvakurumukhyayoḥ |
nadyāstīre hiraṇvatyāḥ samāstisro'bhavadraṇaḥ
तस्मिन्विमर्दे तुमुले शस्त्रवर्षसमाकुले ।
मायाधिकोऽवधीद्वीरं गन्धर्वः कुरुसत्तमम्
tasminvimarde tumule śastravarṣasamākule |
māyādhiko'vadhīdvīraṃ gandharvaḥ kurusattamam
स हत्वा तु नरश्रेष्ठं चित्राङ्गदमरिन्दमम् ।
अन्ताय कृत्वा गन्धर्वो दिवमाचक्रमे ततः
sa hatvā tu naraśreṣṭhaṃ citrāṅgadamarindamam |
antāya kṛtvā gandharvo divamācakrame tataḥ
तस्मिन्पुरुषशार्दूले निहते भूरितेजसि ।
भीष्मः शान्तनवो राजा प्रेतकार्याण्यकारयत्
tasminpuruṣaśārdūle nihate bhūritejasi |
bhīṣmaḥ śāntanavo rājā pretakāryāṇyakārayat
विचित्रवीर्यं च तदा बालमप्राप्तयौवनम् ।
कुरुराज्ये महाबाहुरभ्यषिञ्चदनन्तरम्
vicitravīryaṃ ca tadā bālamaprāptayauvanam |
kururājye mahābāhurabhyaṣiñcadanantaram
विचित्रवीर्यः स तदा भीष्मस्य वचने स्थितः ।
अन्वशासन्महाराज पितृपैतामहं पदम्
vicitravīryaḥ sa tadā bhīṣmasya vacane sthitaḥ |
anvaśāsanmahārāja pitṛpaitāmahaṃ padam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)