यस्यास्तु कुञ्चिताः केशा मुखं च परिमण्डलम् ।
नाभिश्च दक्षिणावर्त्ता सा कन्या कुलवर्धिनी
yasyāstu kuñcitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalam |
nābhiśca dakṣiṇāvarttā sā kanyā kulavardhinī
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिः शास्त्रे सामुद्रिके स्त्रीलक्षणनिरूपणं नाम चतुः षष्टितमोऽध्यायः ॥
16 verses · 64 of 241
Hari gives the signs of a woman. A girl with curling hair, a round face and a navel turning right brings increase to the family; one with a golden glow and lotus-red palms is a pativrata among thousands. The text says a girl with crooked hair and round eyes will lose her husband. A face like the full moon, wide eyes and bimba lips bring happiness. A goad or discus on the palm promises a son and a royal husband. The text states plainly that a woman whose big toe and fourth toe do not touch the ground, or whose step seems to shake the earth, soon causes her husband's death. Auspicious feet bear fish, lotus or plough marks.
हरिरुवाच
यस्यास्तु कुञ्चिताः केशा मुखं च परिमण्डलम् ।
नाभिश्च दक्षिणावर्त्ता सा कन्या कुलवर्धिनी
yasyāstu kuñcitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalam |
nābhiśca dakṣiṇāvarttā sā kanyā kulavardhinī
या च काञ्चनवर्णाभा रक्तहस्तसरोरुहा ।
सहस्त्राणां तु नारीणां भवेत्सापि पतिव्रता
yā ca kāñcanavarṇābhā raktahastasaroruhā |
sahastrāṇāṃ tu nārīṇāṃ bhavetsāpi pativratā
वक्रकेशा च या कन्या मण्डलाक्षी च या भवेत् ।
भर्त्ता च म्रियते तस्या नियतं दुः खभागिनी
vakrakeśā ca yā kanyā maṇḍalākṣī ca yā bhavet |
bharttā ca mriyate tasyā niyataṃ duḥ khabhāginī
पूर्णचन्द्रमुखी कन्या बालसूर्य्यसमप्रभा ।
विशालनेत्रा बिम्बोष्ठी सा कन्या लभते सुखम्
pūrṇacandramukhī kanyā bālasūryyasamaprabhā |
viśālanetrā bimboṣṭhī sā kanyā labhate sukham
रेखाभिर्बहुभिः क्लेशं स्वल्पाभिर्धनहीनता ।
रक्ताभिः सुखमाप्नोति कृष्णाभिः प्रेष्यतांव्रजेत्
rekhābhirbahubhiḥ kleśaṃ svalpābhirdhanahīnatā |
raktābhiḥ sukhamāpnoti kṛṣṇābhiḥ preṣyatāṃvrajet
कार्य्ये च मन्त्री सत्स्त्री स्यात्सती
स्यात्करणेषु च ।
स्नेहेषु भार्य्या माता स्याद्वेश्या च शयने शुभा
kāryye ca mantrī satstrī syātsatī
syātkaraṇeṣu ca |
sneheṣu bhāryyā mātā syādveśyā ca śayane śubhā
अङ्कुशं कुण्डलं चक्रं यस्याः पाणितले भवेत् ।
पुत्रं प्रसूयते नारी नरेन्द्रं लभते पतिम्
aṅkuśaṃ kuṇḍalaṃ cakraṃ yasyāḥ pāṇitale bhavet |
putraṃ prasūyate nārī narendraṃ labhate patim
यस्यास्तु रोमशौ पार्श्वौ रोमशौ च पयोधरौ ।
अन्नतौ चाधरोष्ठौ च क्षिप्रं मारयते पतिम्
yasyāstu romaśau pārśvau romaśau ca payodharau |
annatau cādharoṣṭhau ca kṣipraṃ mārayate patim
यस्याः पाणितले रेखा प्राकारस्तोरणं भवेत् ।
अपि दासकुले जाता राज्ञीत्वमुपगच्छति
yasyāḥ pāṇitale rekhā prākārastoraṇaṃ bhavet |
api dāsakule jātā rājñītvamupagacchati
उद्वृत्ता कपिला यस्य रोमराजी निरन्तरम् ।
अपि राजकुले जाता दासीत्वमुपगच्छति
udvṛttā kapilā yasya romarājī nirantaram |
api rājakule jātā dāsītvamupagacchati
यस्या अनामिकाङ्गुष्ठौ पृथिव्यां नैव तिष्ठतः ।
पतिं मारयते क्षिप्रं स्वेच्छाचारेण वर्त्तते
yasyā anāmikāṅguṣṭhau pṛthivyāṃ naiva tiṣṭhataḥ |
patiṃ mārayate kṣipraṃ svecchācāreṇa varttate
यस्या गमनमात्रेण भूमिकम्पः प्रजायते ।
पतिं मारयते क्षिप्रं स्वेच्छाचारेण वर्त्तते
yasyā gamanamātreṇa bhūmikampaḥ prajāyate |
patiṃ mārayate kṣipraṃ svecchācāreṇa varttate
चक्षुः स्नेहेन सौभाग्यं दन्तस्नेहेन भोजनम् ।
त्वचः स्नेहेन शाय्यां च पादस्नेहेन वाहनम्
cakṣuḥ snehena saubhāgyaṃ dantasnehena bhojanam |
tvacaḥ snehena śāyyāṃ ca pādasnehena vāhanam
स्निग्धोन्नतौ ताम्रनखौ नार्याश्च चरणौ शुभौ ।
मत्स्याङ्कुशाब्जचिह्नौ च चक्रलाङ्गललक्षितौ
snigdhonnatau tāmranakhau nāryāśca caraṇau śubhau |
matsyāṅkuśābjacihnau ca cakralāṅgalalakṣitau
अस्वेदिनौ मूदुतलौ प्रशस्तौ चरणौ स्त्रियाः ।
शुभे जङ्घे विरोमे च ऊरू हस्तिकरोपमौ
asvedinau mūdutalau praśastau caraṇau striyāḥ |
śubhe jaṅghe virome ca ūrū hastikaropamau
अश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं गुह्यमुत्तमम् ।
नाभिः प्रशस्ता गम्भीरा दक्षिणावर्त्तिका शुभा ।
अरोमा त्रिवली नार्य्या हृत्स्तनौ रोमवर्जितौ
aśvatthapatrasadṛśaṃ vipulaṃ guhyamuttamam |
nābhiḥ praśastā gambhīrā dakṣiṇāvarttikā śubhā |
aromā trivalī nāryyā hṛtstanau romavarjitau
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)