एवं ब्रह्माब्रवीच्छ्रुत्वा हरेरष्टनिधींस्तथा ।
तत्र पद्ममहापद्मौ तथा मकरकच्छपौ
evaṃ brahmābravīcchrutvā hareraṣṭanidhīṃstathā |
tatra padmamahāpadmau tathā makarakacchapau
Purva Khanda: Achara Kanda
Chapter 53: The nidhis and the natures they bestow
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नवनिधिवर्णनं नाम त्रिपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥
14 verses · 53 of 241
What happens in this chapter
The nidhis and the natures they bestow
Suta reports Brahma's account of the nidhis, the treasures that appear where there is prosperity: Padma, Mahapadma, Makara, Kacchapa, Mukunda, Kunda, Nila and Shankha. Each marks the man it attends. Padma's man is sattvic and generous, gathering gold and silver to give to ascetics and those who sacrifice; Mahapadma's also gives to the righteous. Makara's man stores swords and spears, keeps company with kings and fights foes for wealth. Another nidhi brings many wives and a habit of dropping old friends. Nila gives vigour, and its man stores cloth and grain and digs tanks; one nidhi lasts three generations and plants mango groves. Shankha belongs to one man alone, who enjoys his wealth while his household eats poor food. Mixed nidhis give mixed natures.
सूत उवाच
मुकुन्दकु
न्दौ नीलश्च शङ्खश्चैवापरो निधिः ।
सत्यामृद्धौ भवन्त्येते स्वरूपं कथयाम्यहम्
mukundaku
ndau nīlaśca śaṅkhaścaivāparo nidhiḥ |
satyāmṛddhau bhavantyete svarūpaṃ kathayāmyaham
पद्मेन लक्षितश्चैव सात्त्विको जायते नरः ।
दाक्षिण्यसारः पुरुषः सुवर्णादिकसंग्रहम्
padmena lakṣitaścaiva sāttviko jāyate naraḥ |
dākṣiṇyasāraḥ puruṣaḥ suvarṇādikasaṃgraham
रुप्यादि कुर्य्याद्दद्यात्तु यतिदैवादियज्वनाम् ।
महापद्माङ्कितो दद्याद्धनाद्यं धार्मिकाय च
rupyādi kuryyāddadyāttu yatidaivādiyajvanām |
mahāpadmāṅkito dadyāddhanādyaṃ dhārmikāya ca
निधी पद्ममहापद्मौ सात्त्विकौ पुरुषौ स्मृतौ ।
मकरेणाङ्कितः खड्गबाणकुन्तादिसंग्रही
nidhī padmamahāpadmau sāttvikau puruṣau smṛtau |
makareṇāṅkitaḥ khaḍgabāṇakuntādisaṃgrahī
दद्याच्छ्रुताय मैत्रीं च याति नित्यं च राजभिः ।
द्रव्यार्थं शत्रूणां नाशं संग्रामे चापि संव्रजेत्
dadyācchrutāya maitrīṃ ca yāti nityaṃ ca rājabhiḥ |
dravyārthaṃ śatrūṇāṃ nāśaṃ saṃgrāme cāpi saṃvrajet
मकरः कच्छपश्चैव तामसौ तु निधी स्मृतौ ।
कच्छपी विश्वसेन्नैव न भुङ्क्ते न
ददाति च
makaraḥ kacchapaścaiva tāmasau tu nidhī smṛtau |
kacchapī viśvasennaiva na bhuṅkte na
dadāti ca
निधानमुर्व्यां कुरुते निधिः सोप्येकपूरुषः ।
राजसेन मुकुन्देन लक्षिता राज्यसंग्रही
nidhānamurvyāṃ kurute nidhiḥ sopyekapūruṣaḥ |
rājasena mukundena lakṣitā rājyasaṃgrahī
भुक्तभोगो गायनेभ्यो दद्याद्वेश्यादिकासु च ।
रजस्तमोमयो नन्दी आधारः स्यात्कुलस्य च
bhuktabhogo gāyanebhyo dadyādveśyādikāsu ca |
rajastamomayo nandī ādhāraḥ syātkulasya ca
स्तुतः प्रीतो भवति वै बहुभार्य्या भवन्ति च ।
पूर्वमित्रेषु शैथिल्यं प्रीतिमन्यैः करोति च
stutaḥ prīto bhavati vai bahubhāryyā bhavanti ca |
pūrvamitreṣu śaithilyaṃ prītimanyaiḥ karoti ca
नीलेन चाङ्कितः सत्त्वतेजसा संयुतो भवेत् ।
वस्त्रधान्यादिसंग्राही तडागादि करोति च
nīlena cāṅkitaḥ sattvatejasā saṃyuto bhavet |
vastradhānyādisaṃgrāhī taḍāgādi karoti ca
त्रिपू
रुषो निधिश्चैव आम्रारामादि कारयेत् ।
एकस्य स्यान्निधिः शङ्खः स्वयं भुङ्क्ते धनादि
कम्
tripū
ruṣo nidhiścaiva āmrārāmādi kārayet |
ekasya syānnidhiḥ śaṅkhaḥ svayaṃ bhuṅkte dhanādi
kam
कदन्नभुक्परिजनो न च शोभनवस्त्रधृक् ।
स्वपोषणपरः शंखी दद्यात्परनरे वृथा
kadannabhukparijano na ca śobhanavastradhṛk |
svapoṣaṇaparaḥ śaṃkhī dadyātparanare vṛthā
मिश्रावलोकनान्मिश्रस्वभावफलदायिनः ।
निधीनां रूपमुक्तं तु हरिणापि हरादिके ।
हरिर्भुवनकोशादि यथोवाच तथा वदे
miśrāvalokanānmiśrasvabhāvaphaladāyinaḥ |
nidhīnāṃ rūpamuktaṃ tu hariṇāpi harādike |
harirbhuvanakośādi yathovāca tathā vade
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)