Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 22: Shiva worship, fire rite and Shaiva diksha

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे शिवार्चनप्रकारो नाम द्वाविंशोऽध्यायः ॥

17 verses · 22 of 241

What happens in this chapter

Shiva worship, fire rite and Shaiva diksha

Suta describes Shiva worship that gives devotion and liberation. Shiva is the peaceful, all-pervading void beyond the twelve measures of sound. The five faces are formed from short vowels, the limbs from long vowels with the bindu, and the great mantra haum grants every aim. Nyasa is done on hands and limbs. Dharma, jnana, vairagya and aishvarya are honoured in the heart, then Shambhu is worshipped on a lotus mandala marked with the bull. A half-moon fire pit is made in the south-east and the fire is consecrated through its rites of birth. The diksha follows through the five tattvas from earth upward, Nivritti to Shantyatita. One purified by this guarded rite, the text says, surely attains Shiva's state.

सूत उवाच

22.1

शिवार्चनं प्रवक्ष्यामि भक्तिमुक्तिकरं परम् ।
शान्तं सर्वगतं शून्यं मात्राद्वादशके स्थितम्

śivārcanaṃ pravakṣyāmi bhaktimuktikaraṃ param |
śāntaṃ sarvagataṃ śūnyaṃ mātrādvādaśake sthitam

22.2

पञ्च वक्त्राणि ह्रस्वानि दीर्घाण्यंगानि बिन्दुना ।
सविसर्गं वदेदस्त्रं शिव ऊर्घ्वं तथा पुनः

pañca vaktrāṇi hrasvāni dīrghāṇyaṃgāni bindunā |
savisargaṃ vadedastraṃ śiva ūrghvaṃ tathā punaḥ

22.3

षष्ठेनाधो महामन्त्रो हौमित्येवाखिलार्थदः ।
हस्ताभ्यां संस्पृशेत्पादावूर्ध्वं पादान्तमस्तकम्

ṣaṣṭhenādho mahāmantro haumityevākhilārthadaḥ |
hastābhyāṃ saṃspṛśetpādāvūrdhvaṃ pādāntamastakam

22.4

महामुद्रा हि सर्वेषां करांगन्यासमाचरेत् ।
तालहस्तेन पृष्ठं च अस्त्रमन्त्रेण शोधयेत्

mahāmudrā hi sarveṣāṃ karāṃganyāsamācaret |
tālahastena pṛṣṭhaṃ ca astramantreṇa śodhayet

22.5

कनिष्ठामादितः कृत्वा तर्जन्यंगानि विन्यसेत् ।
पूजनं संप्रवक्ष्यामि कर्णिकायां हृदम्बुजे

kaniṣṭhāmāditaḥ kṛtvā tarjanyaṃgāni vinyaset |
pūjanaṃ saṃpravakṣyāmi karṇikāyāṃ hṛdambuje

22.6

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्य्यादि हृदार्चयेत् ।
आवाहनं स्थापनं च पाद्यमर्घ्यं हृदार्पयेत्

dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryyādi hṛdārcayet |
āvāhanaṃ sthāpanaṃ ca pādyamarghyaṃ hṛdārpayet

22.7

आचामं स्नपनं पूजामेकाधारणतुल्यकाम् ।
अग्निकार्य्यविधिं वक्ष्ये अस्त्रेणोल्लेखनं चरेत्

ācāmaṃ snapanaṃ pūjāmekādhāraṇatulyakām |
agnikāryyavidhiṃ vakṣye astreṇollekhanaṃ caret

22.8

वर्म्मणाभ्युक्षणं कार्य्यं शक्तिन्यासं हृदा चरेत् ।
हृदि वा शक्तिगर्त्ते च प्रक्षिपेज्जातवेदसम्

varmmaṇābhyukṣaṇaṃ kāryyaṃ śaktinyāsaṃ hṛdā caret |
hṛdi vā śaktigartte ca prakṣipejjātavedasam

22.9

गर्भाधानादिकं कृत्वा निष्कृतिं चास्य पश्चिमाम् ।
हृदा कृत्वा सर्वकर्म्म शिवं सांगं तु होमयेत्

garbhādhānādikaṃ kṛtvā niṣkṛtiṃ cāsya paścimām |
hṛdā kṛtvā sarvakarmma śivaṃ sāṃgaṃ tu homayet

22.10

पूजयेन्मण्डले शम्भुं पद्मगर्भे गवांकितम् ।
चतुः षष्ट्यन्तमष्टादि स्वाक्षि खाद्यादिमण्डलम्

pūjayenmaṇḍale śambhuṃ padmagarbhe gavāṃkitam |
catuḥ ṣaṣṭyantamaṣṭādi svākṣi khādyādimaṇḍalam

22.11

खाक्षीन्द्रसूर्य्यगं सर्वखादिवेदेन्दु
वर्त्तनम् ।
आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डमर्द्धचन्द्रनिभं शुभम्

khākṣīndrasūryyagaṃ sarvakhādivedendu
varttanam |
āgneyyāṃ kārayetkuṇḍamarddhacandranibhaṃ śubham

22.12

अग्निशास्त्र परायुस्थो त्दृदयादिगणोच्यते ।
अस्त्रं दिशा सुपद्मस्य कर्णिकायां सदाशिवः

agniśāstra parāyustho tdṛdayādigaṇocyate |
astraṃ diśā supadmasya karṇikāyāṃ sadāśivaḥ

22.13

दीक्षां वक्ष्ये पञ्चतत्त्वे स्थितां भूम्यादिकां परे ।
निवृत्तिर्भूप्रतिष्ठाद्यैर्विद्याग्निः शान्तिवन्निजः

dīkṣāṃ vakṣye pañcatattve sthitāṃ bhūmyādikāṃ pare |
nivṛttirbhūpratiṣṭhādyairvidyāgniḥ śāntivannijaḥ

22.14

शान्त्यतीतं भवेद्धोम तत्परं शान्तमव्ययम् ।
एकैकस्य शतं होमित्येवं पंच होमयेत्

śāntyatītaṃ bhaveddhoma tatparaṃ śāntamavyayam |
ekaikasya śataṃ homityevaṃ paṃca homayet

22.15

पश्चात्पूर्णाहुतिं दत्त्वा प्रा
सादेन शिवं स्मरेत् ।
प्रायश्चित्तविशुद्ध्यर्थमेकैकाष्टाहुतिं क्रमात्

paścātpūrṇāhutiṃ dattvā prā
sādena śivaṃ smaret |
prāyaścittaviśuddhyarthamekaikāṣṭāhutiṃ kramāt

22.16

होमयेदस्त्रबीजेन एवं दीक्षां समाप्येत् ।
यजनव्यतिरेकेण गोप्यं संस्कारमुत्तमम्

homayedastrabījena evaṃ dīkṣāṃ samāpyet |
yajanavyatirekeṇa gopyaṃ saṃskāramuttamam

22.17

एवं संस्कारशुद्धस्य शिवत्वं जायते ध्रुवम्

evaṃ saṃskāraśuddhasya śivatvaṃ jāyate dhruvam

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)