Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 216: The Vaishvadeva offering in the fire

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वैश्वदेवनिरूपणं नाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥

2 verses · 216 of 241

What happens in this chapter

The Vaishvadeva offering in the fire

Brahma describes the Vaishvadeva, the daily offering of cooked food in the household fire. The fire is kindled and water sprinkled around it. The flesh-eating fire is sent away to Yama's realm with a Vedic verse, and the other Jataveda is asked to stay and carry the offerings to the devas. Vaishvanara is invoked and awakened. Then come the oblations with svaha, one by one: to Prajapati, Soma, Brihaspati, Agni and Soma, Indra and Agni, heaven and earth, the Vishvedevas, Brahma, the waters, the herbs, Indra and his attendants, Yama and his attendants, all beings that move by day, and the pitris of the earth. Last, bali is set out for the wandering beings, for the poor down to the chandala, and for the crows.

ब्रह्मोवाच

216.1

वैश्वदेवं प्रवक्ष्यामि होमलक्षणमुत्तमम् ।
प्रज्वाल्य चाग्निं पर्युक्ष्यओं क्रष्यादमग्निं प्रहिणोमि दूरं यमराज्यं गच्छतु रिप्रवाहः ।
इहैवायमितरो जातवेदा देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानत् ।
ओं पावक वैश्वानर इदमासनं अरणीगर्भसंस्कृततेजोरूप महाब्रह्मन्मुहूर्तास्त्रिषु वैश्वानरं प्रतिबोधयामि ।
ओं वैश्वानरे न उभयं आप्रयातु परावतः अग्निर्न स्वद्युतीरूपपृष्ठो दिवि पृष्ठोऽश्वि पृथिव्यां पृष्ठा विवेवा ओषधीचाविवेश वैश्वानरः सहसा पृष्ठोऽग्निः नमो दिव्य स षष्ठां नक्तम्

vaiśvadevaṃ pravakṣyāmi homalakṣaṇamuttamam |
prajvālya cāgniṃ paryukṣyaoṃ kraṣyādamagniṃ prahiṇomi dūraṃ yamarājyaṃ gacchatu ripravāhaḥ |
ihaivāyamitaro jātavedā devebhyo havyaṃ vahatu prajānat |
oṃ pāvaka vaiśvānara idamāsanaṃ araṇīgarbhasaṃskṛtatejorūpa mahābrahmanmuhūrtāstriṣu vaiśvānaraṃ pratibodhayāmi |
oṃ vaiśvānare na ubhayaṃ āprayātu parāvataḥ agnirna svadyutīrūpapṛṣṭho divi pṛṣṭho'śvi pṛthivyāṃ pṛṣṭhā vivevā oṣadhīcāviveśa vaiśvānaraḥ sahasā pṛṣṭho'gniḥ namo divya sa ṣaṣṭhāṃ naktam

216.2

ओं प्रजापतये स्वाहा ।
ओं सोमाय स्वाहा ।
ओं बृहस्पतये स्वाहा ।
ओं अग्निषोमाभ्यां स्वाहा ।
ओं इन्द्राग्निभ्यां स्वाहा ।
ओं द्यावापृथिवीभ्यां स्वाहा ।
ओं इन्द्राय स्वाहा ।
ओं विश्वेभ्यो देवेभ्यः स्वाहा ।
ओं ब्रह्मणे स्वाहा ।
ओं अद्भ्यः स्वाहा ।
ओं ओषधिवनस्पतिभ्यः स्वाहा ।
ओं ग्रह्याय स्वाहा ।
ओं देवदेवताभ्यः स्वाहा ।
ओं इन्द्राय स्वाहा ।
ओं इन्द्रपुरुषेभ्यः स्वाहा ।
ओं यमाय स्वाहा ।
ओं यमपुरुषाय स्वाहा ।
ओं सर्वेभ्यो भूतेभ्यो दिवाचारिभ्यः स्वाहा ।
ओं वसुधापितृभ्यः स्वाहा ।
ओं ये भूता प्रचरन्ति दीनाच निमिहन्तो भुवनस्य मध्ये ।
तेभ्यो बलिं पुष्टिकामो ददामि मयि पुष्टिं पुष्टिपतिर्ददातु ।
ओं आचाण्डालपतिर्ददातु आचाण्डालपतितवायसेभ्यः

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)