इत्थं पुरञ्जनं सध्र्यग् वशमानीय विभ्रमैः ।
पुरञ्जनी महाराज रेमे रमयती पतिम्
itthaṃ purañjanaṃ sadhryag vaśamānīya vibhramaiḥ |
purañjanī mahārāja reme ramayatī patim
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां चतुर्थस्कन्धे पुरंजनोपाख्याने सप्तविंशोऽध्यायः ॥
30 verses · 27 of 31
Won over by his queen, Puranjana lives absorbed in her, never noticing how swiftly time passes. He fathers eleven hundred sons and a hundred and ten daughters, and performs many sacrifices that kill animals. Then Chandavega, king of the gandharvas, with three hundred and sixty gandharvas and as many gandharvis, besieges his city, and the old five-headed serpent defends it alone for a hundred years. Meanwhile Kalakanya, the daughter of Time, roams the worlds seeking a husband, and no one will have her. Narada says she came to him, and when he refused she cursed him never to stay in one place. On his advice she chose Bhaya, king of the Yavanas, who took her as his sister alongside his brother Prajvara.
नारद उवाच
इत्थं पुरञ्जनं सध्र्यग् वशमानीय विभ्रमैः ।
पुरञ्जनी महाराज रेमे रमयती पतिम्
itthaṃ purañjanaṃ sadhryag vaśamānīya vibhramaiḥ |
purañjanī mahārāja reme ramayatī patim
स राजा महिषीं राजन् सुस्नातां रुचिराननाम् ।
कृतस्वस्त्ययनां तृप्तां अभ्यनन्ददुपागताम्
sa rājā mahiṣīṃ rājan susnātāṃ rucirānanām |
kṛtasvastyayanāṃ tṛptāṃ abhyanandadupāgatām
तयोपगूढः परिरब्धकन्धरो
रहोऽनुमन्त्रैरपकृष्टचेतनः ।
न कालरंहो बुबुधे दुरत्ययं
दिवा निशेति प्रमदापरिग्रहः
tayopagūḍhaḥ parirabdhakandharo
raho'numantrairapakṛṣṭacetanaḥ |
na kālaraṃho bubudhe duratyayaṃ
divā niśeti pramadāparigrahaḥ
शयान उन्नद्धमदो महामना
महार्हतल्पे महिषीभुजोपधिः ।
तामेव वीरो मनुते परं यतः
तमोऽभिभूतो न निजं परं च यत्
śayāna unnaddhamado mahāmanā
mahārhatalpe mahiṣībhujopadhiḥ |
tāmeva vīro manute paraṃ yataḥ
tamo'bhibhūto na nijaṃ paraṃ ca yat
तयैवं रममाणस्य कामकश्मलचेतसः ।
क्षणार्धमिव राजेन्द्र व्यतिक्रान्तं नवं वयः
tayaivaṃ ramamāṇasya kāmakaśmalacetasaḥ |
kṣaṇārdhamiva rājendra vyatikrāntaṃ navaṃ vayaḥ
तस्यां अजनयत् पुत्रान् पुरञ्जन्यां पुरञ्जनः ।
शतान्येकादश विराड् आयुषोऽर्धमथात्यगात्
tasyāṃ ajanayat putrān purañjanyāṃ purañjanaḥ |
śatānyekādaśa virāḍ āyuṣo'rdhamathātyagāt
दुहित्ईर्दशोत्तरशतं पितृमातृयशस्करीः ।
शीलौदार्यगुणोपेताः पौरञ्जन्यः प्रजापते
duhitīrdaśottaraśataṃ pitṛmātṛyaśaskarīḥ |
śīlaudāryaguṇopetāḥ paurañjanyaḥ prajāpate
स पञ्चालपतिः पुत्रान् पितृवंशविवर्धनान् ।
दारैः संयोजयामास दुहितॄ सदृशैर्वरैः
sa pañcālapatiḥ putrān pitṛvaṃśavivardhanān |
dāraiḥ saṃyojayāmāsa duhitṝ sadṛśairvaraiḥ
पुत्राणां चाभवन् पुत्रा एकैकस्य शतं शतम् ।
यैर्वै पौरञ्जनो वंशः पञ्चालेषु समेधितः
putrāṇāṃ cābhavan putrā ekaikasya śataṃ śatam |
yairvai paurañjano vaṃśaḥ pañcāleṣu samedhitaḥ
तेषु तद् रिक्थहारेषु गृहकोशानुजीविषु ।
निरूढेन ममत्वेन विषयेष्वन्वबध्यत
teṣu tad rikthahāreṣu gṛhakośānujīviṣu |
nirūḍhena mamatvena viṣayeṣvanvabadhyata
ईजे च क्रतुभिर्घोरैः दीक्षितः पशुमारकैः ।
देवान् पितॄन् भूतपतीन् नानाकामो यथा भवान्
īje ca kratubhirghoraiḥ dīkṣitaḥ paśumārakaiḥ |
devān pitṝn bhūtapatīn nānākāmo yathā bhavān
युक्तेष्वेवं प्रमत्तस्य कुटुम्बासक्तचेतसः ।
आससाद स वै कालो योऽप्रियः प्रिययोषिताम्
yukteṣvevaṃ pramattasya kuṭumbāsaktacetasaḥ |
āsasāda sa vai kālo yo'priyaḥ priyayoṣitām
चण्डवेग इति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप ।
गन्धर्वास्तस्य बलिनः षष्ट्युत्तरशतत्रयम्
caṇḍavega iti khyāto gandharvādhipatirnṛpa |
gandharvāstasya balinaḥ ṣaṣṭyuttaraśatatrayam
गन्धर्व्यस्तादृशीरस्य मैथुन्यश्च सितासिताः ।
परिवृत्त्या विलुम्पन्ति सर्वकामविनिर्मिताम्
gandharvyastādṛśīrasya maithunyaśca sitāsitāḥ |
parivṛttyā vilumpanti sarvakāmavinirmitām
ते चण्डवेगानुचराः पुरञ्जनपुरं यदा ।
हर्तुमारेभिरे तत्र प्रत्यषेधत् प्रजागरः
te caṇḍavegānucarāḥ purañjanapuraṃ yadā |
hartumārebhire tatra pratyaṣedhat prajāgaraḥ
स सप्तभिः शतैरेको विंशत्या च शतं समाः ।
पुरञ्जनपुराध्यक्षो गन्धर्वैर्युयुधे बली
sa saptabhiḥ śataireko viṃśatyā ca śataṃ samāḥ |
purañjanapurādhyakṣo gandharvairyuyudhe balī
क्षीयमाणे स्वसंबन्धे एकस्मिन् बहुभिर्युधा ।
चिन्तां परां जगामार्तः सराष्ट्रपुरबान्धवः
kṣīyamāṇe svasaṃbandhe ekasmin bahubhiryudhā |
cintāṃ parāṃ jagāmārtaḥ sarāṣṭrapurabāndhavaḥ
स एव पुर्यां मधुभुक् पञ्चालेषु स्वपार्षदैः ।
उपनीतं बलिं गृह्णन् स्त्रीजितो नाविदद्भयम्
sa eva puryāṃ madhubhuk pañcāleṣu svapārṣadaiḥ |
upanītaṃ baliṃ gṛhṇan strījito nāvidadbhayam
कालस्य दुहिता काचित्त्रिलोकीं वरमिच्छती ।
पर्यटन्ती न बर्हिष्मन् प्रत्यनन्दत कश्चन
kālasya duhitā kācittrilokīṃ varamicchatī |
paryaṭantī na barhiṣman pratyanandata kaścana
दौर्भाग्येनात्मनो लोके विश्रुता दुर्भगेति सा ।
या तुष्टा राजर्षये तु वृतादात्पूरवे वरम्
daurbhāgyenātmano loke viśrutā durbhageti sā |
yā tuṣṭā rājarṣaye tu vṛtādātpūrave varam
कदाचिद् अटमाना सा ब्रह्मलोकान् महीं गतम् ।
वव्रे बृहद्व्रतं मां तु जानती काममोहिता
kadācid aṭamānā sā brahmalokān mahīṃ gatam |
vavre bṛhadvrataṃ māṃ tu jānatī kāmamohitā
मयि संरभ्य विपुलं अदात् शापं सुदुःसहम् ।
स्थातुमर्हसि नैकत्र मद् याच्ञाविमुखो मुने
mayi saṃrabhya vipulaṃ adāt śāpaṃ suduḥsaham |
sthātumarhasi naikatra mad yācñāvimukho mune
ततो विहतसङ्कल्पा कन्यका यवनेश्वरम् ।
मयोपदिष्टमासाद्य वव्रे नाम्ना भयं पतिम्
tato vihatasaṅkalpā kanyakā yavaneśvaram |
mayopadiṣṭamāsādya vavre nāmnā bhayaṃ patim
ऋषभं यवनानां त्वां वृणे वीरेप्सितं पतिम् ।
सङ्कल्पस्त्वयि भूतानां कृतः किल न रिष्यति
ṛṣabhaṃ yavanānāṃ tvāṃ vṛṇe vīrepsitaṃ patim |
saṅkalpastvayi bhūtānāṃ kṛtaḥ kila na riṣyati
द्वौ इमौ अनुशोचन्ति बालौ असदवग्रहौ ।
यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति
dvau imau anuśocanti bālau asadavagrahau |
yallokaśāstropanataṃ na rāti na tadicchati
अथो भजस्व मां भद्र भजन्तीं मे दयां कुरु ।
एतावान् पौरुषो धर्मो यदार्तान् अनुकम्पते
atho bhajasva māṃ bhadra bhajantīṃ me dayāṃ kuru |
etāvān pauruṣo dharmo yadārtān anukampate
कालकन्योदितवचो निशम्य यवनेश्वरः ।
चिकीर्षुर्देवगुह्यं स सस्मितं तामभाषत
kālakanyoditavaco niśamya yavaneśvaraḥ |
cikīrṣurdevaguhyaṃ sa sasmitaṃ tāmabhāṣata
मया निरूपितस्तुभ्यं पतिरात्मसमाधिना ।
नाभिनन्दति लोकोऽयं त्वां अभद्रां असम्मताम्
mayā nirūpitastubhyaṃ patirātmasamādhinā |
nābhinandati loko'yaṃ tvāṃ abhadrāṃ asammatām
त्वं अव्यक्तगतिर्भुङ्क्ष्व लोकं कर्मविनिर्मितम् ।
या हि मे पृतनायुक्ता प्रजानाशं प्रणेष्यसि
tvaṃ avyaktagatirbhuṅkṣva lokaṃ karmavinirmitam |
yā hi me pṛtanāyuktā prajānāśaṃ praṇeṣyasi
प्रज्वारोऽयं मम भ्राता त्वं च मे भगिनी भव ।
चराम्युभाभ्यां लोकेऽस्मिन् अव्यक्तो भीमसैनिकः
prajvāro'yaṃ mama bhrātā tvaṃ ca me bhaginī bhava |
carāmyubhābhyāṃ loke'smin avyakto bhīmasainikaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)