Skandha 4

Chapter 24: The Prachetas receive the Rudra Gita

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां चतुर्थस्कन्धे रुद्रगीतं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः ॥

79 verses · 24 of 31

What happens in this chapter

The Prachetas receive the Rudra Gita

Vijitashva rules and gives the four quarters to his brothers. His son Havirdhana's son Barhishat, called Prachinabarhi for the eastward-pointing kusha grass that covered the earth in his sacrifices, marries Shatadruti, and she bears ten sons, the Prachetas. Told by their father to beget offspring, they go west for tapas and come upon a lovely lake. There Bhagwan Shiva rises from the water with his attendants and speaks to them kindly: devotees of Vasudeva are dear to him. He then sings a long hymn to the Supreme Person, Vasudeva, praising his forms and his power over time and death. This is the Rudra Gita. Shiva tells them to recite it with fixed minds while doing tapas, and they will gain their aim.

मैत्रेय उवाच

24.1

विजिताश्वोऽधिराजासीत् पृथुपुत्रः पृथुश्रवाः ।
यवीयोभ्योऽददात्काष्ठा भ्रातृभ्यो भ्रातृवत्सलः

vijitāśvo'dhirājāsīt pṛthuputraḥ pṛthuśravāḥ |
yavīyobhyo'dadātkāṣṭhā bhrātṛbhyo bhrātṛvatsalaḥ

24.2

हर्यक्षायादिशत्प्राचीं धूम्रकेशाय दक्षिणाम् ।
प्रतीचीं वृकसंज्ञाय तुर्यां द्रविणसे विभुः

haryakṣāyādiśatprācīṃ dhūmrakeśāya dakṣiṇām |
pratīcīṃ vṛkasaṃjñāya turyāṃ draviṇase vibhuḥ

24.3

अन्तर्धानगतिं शक्रात् लब्ध्वान्तर्धानसंज्ञितः ।
अपत्यत्रयमाधत्त शिखण्डिन्यां सुसम्मतम्

antardhānagatiṃ śakrāt labdhvāntardhānasaṃjñitaḥ |
apatyatrayamādhatta śikhaṇḍinyāṃ susammatam

24.4

पावकः पवमानश्च शुचिरित्यग्नयः पुरा ।
वसिष्ठशापात् उत्पन्नाः पुनर्योगगतिं गताः

pāvakaḥ pavamānaśca śucirityagnayaḥ purā |
vasiṣṭhaśāpāt utpannāḥ punaryogagatiṃ gatāḥ

24.5

अन्तर्धानो नभस्वत्यां हविर्धानमविन्दत ।
य इन्द्रं अश्वहर्तारं विद्वानपि न जघ्निवान्

antardhāno nabhasvatyāṃ havirdhānamavindata |
ya indraṃ aśvahartāraṃ vidvānapi na jaghnivān

24.6

राज्ञां वृत्तिं करादान दण्डशुल्कादिदारुणाम् ।
मन्यमानो दीर्घसत्र व्याजेन विससर्ज ह

rājñāṃ vṛttiṃ karādāna daṇḍaśulkādidāruṇām |
manyamāno dīrghasatra vyājena visasarja ha

24.7

तत्रापि हंसं पुरुषं परमात्मानमात्मदृक् ।
यजन् तल्लोकतामाप कुशलेन समाधिना

tatrāpi haṃsaṃ puruṣaṃ paramātmānamātmadṛk |
yajan tallokatāmāpa kuśalena samādhinā

24.8

हविर्धानाद् हविर्धानी विदुरासूत षट् सुतान् ।
बर्हिषदं गयं शुक्लं कृष्णं सत्यं जितव्रतम्

havirdhānād havirdhānī vidurāsūta ṣaṭ sutān |
barhiṣadaṃ gayaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ satyaṃ jitavratam

24.9

बर्हिषत् सुमहाभागो हाविर्धानिः प्रजापतिः ।
क्रियाकाण्डेषु निष्णातो योगेषु च कुरूद्वह

barhiṣat sumahābhāgo hāvirdhāniḥ prajāpatiḥ |
kriyākāṇḍeṣu niṣṇāto yogeṣu ca kurūdvaha

24.10

यस्येदं देवयजनं अनु यज्ञं वितन्वतः ।
प्राचीनाग्रैः कुशैरासीद् आस्तृतं वसुधातलम्

yasyedaṃ devayajanaṃ anu yajñaṃ vitanvataḥ |
prācīnāgraiḥ kuśairāsīd āstṛtaṃ vasudhātalam

24.11

सामुद्रीं देवदेवोक्तां उपयेमे शतद्रुतिम् ।
यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ठ्वलङ्कृताम्
परिक्रमन्तीं उद्वाहे चकमेऽग्निः शुकीमिव

sāmudrīṃ devadevoktāṃ upayeme śatadrutim |
yāṃ vīkṣya cārusarvāṅgīṃ kiśorīṃ suṣṭhvalaṅkṛtām
parikramantīṃ udvāhe cakame'gniḥ śukīmiva

24.12

विबुधासुरगन्धर्व मुनिसिद्धनरोरगाः ।
विजिताः सूर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः

vibudhāsuragandharva munisiddhanaroragāḥ |
vijitāḥ sūryayā dikṣu kvaṇayantyaiva nūpuraiḥ

24.13

प्राचीनबर्हिषः पुत्राः शतद्रुत्यां दशाभवन् ।
तुल्यनामव्रताः सर्वे धर्मस्नाताः प्रचेतसः

prācīnabarhiṣaḥ putrāḥ śatadrutyāṃ daśābhavan |
tulyanāmavratāḥ sarve dharmasnātāḥ pracetasaḥ

24.14

पित्राऽऽदिष्टाः प्रजासर्गे तपसेऽर्णवमाविशन् ।
दशवर्षसहस्राणि तपसाऽऽर्चन् तपस्पतिम्

pitrā''diṣṭāḥ prajāsarge tapase'rṇavamāviśan |
daśavarṣasahasrāṇi tapasā''rcan tapaspatim

24.15

यदुक्तं पथि दृष्टेन गिरिशेन प्रसीदता ।
तद्ध्यायन्तो जपन्तश्च पूजयन्तश्च संयताः

yaduktaṃ pathi dṛṣṭena giriśena prasīdatā |
taddhyāyanto japantaśca pūjayantaśca saṃyatāḥ

विदुर उवाच

24.16

प्रचेतसां गिरित्रेण यथाऽऽसीत्पथि सङ्गमः ।
यदुताह हरः प्रीतः तन्नो ब्रह्मन् वदार्थवत्

pracetasāṃ giritreṇa yathā''sītpathi saṅgamaḥ |
yadutāha haraḥ prītaḥ tanno brahman vadārthavat

24.17

सङ्गमः खलु विप्रर्षे शिवेनेह शरीरिणाम् ।
दुर्लभो मुनयो दध्युः असङ्गाद्यमभीप्सितम्

saṅgamaḥ khalu viprarṣe śiveneha śarīriṇām |
durlabho munayo dadhyuḥ asaṅgādyamabhīpsitam

24.18

आत्मारामोऽपि यस्त्वस्य लोककल्पस्य राधसे ।
शक्त्या युक्तो विचरति घोरया भगवान् भवः

ātmārāmo'pi yastvasya lokakalpasya rādhase |
śaktyā yukto vicarati ghorayā bhagavān bhavaḥ

मैत्रेय उवाच

24.19

प्रचेतसः पितुर्वाक्यं शिरसाऽऽदाय साधवः ।
दिशं प्रतीचीं प्रययुः तपस्यादृतचेतसः

pracetasaḥ piturvākyaṃ śirasā''dāya sādhavaḥ |
diśaṃ pratīcīṃ prayayuḥ tapasyādṛtacetasaḥ

24.20

ससमुद्रं उप विस्तीर्णं अपश्यन् सुमहत्सरः ।
महन्मन इव स्वच्छं प्रसन्नसलिलाशयम्

sasamudraṃ upa vistīrṇaṃ apaśyan sumahatsaraḥ |
mahanmana iva svacchaṃ prasannasalilāśayam

24.21

नीलरक्तोत्पलाम्भोज कह्लारेन्दीवराकरम् ।
हंससारसचक्राह्व कारण्डवनिकूजितम्

nīlaraktotpalāmbhoja kahlārendīvarākaram |
haṃsasārasacakrāhva kāraṇḍavanikūjitam

24.22

मत्तभ्रमरसौस्वर्य हृष्टरोमलताङ्घ्रिपम् ।
पद्मकोशरजो दिक्षु विक्षिपत्पवनोत्सवम्

mattabhramarasausvarya hṛṣṭaromalatāṅghripam |
padmakośarajo dikṣu vikṣipatpavanotsavam

24.23

तत्र गान्धर्वमाकर्ण्य दिव्यमार्गमनोहरम् ।
विसिस्म्यू राजपुत्रास्ते मृदङ्गपणवाद्यनु

tatra gāndharvamākarṇya divyamārgamanoharam |
visismyū rājaputrāste mṛdaṅgapaṇavādyanu

24.24

तर्ह्येव सरसस्तस्मान् निष्क्रामन्तं सहानुगम् ।
उपगीयमानममर प्रवरं विबुधानुगैः

tarhyeva sarasastasmān niṣkrāmantaṃ sahānugam |
upagīyamānamamara pravaraṃ vibudhānugaiḥ

24.25

तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् ।
प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुकाः

taptahemanikāyābhaṃ śitikaṇṭhaṃ trilocanam |
prasādasumukhaṃ vīkṣya praṇemurjātakautukāḥ

24.26

स तान्प्रपन्नार्तिहरो भगवान् धर्मवत्सलः ।
धर्मज्ञान् शीलसम्पन्नान् प्रीतः प्रीतानुवाच ह

sa tānprapannārtiharo bhagavān dharmavatsalaḥ |
dharmajñān śīlasampannān prītaḥ prītānuvāca ha

श्रीरुद्र उवाच

24.27

यूयं वेदिषदः पुत्रा विदितं वश्चिकीर्षितम् ।
अनुग्रहाय भद्रं व एवं मे दर्शनं कृतम्

yūyaṃ vediṣadaḥ putrā viditaṃ vaścikīrṣitam |
anugrahāya bhadraṃ va evaṃ me darśanaṃ kṛtam

24.28

यः परं रंहसः साक्षात् त्रिगुणात् जीवसंज्ञितात् ।
भगवन्तं वासुदेवं प्रपन्नः स प्रियो हि मे

yaḥ paraṃ raṃhasaḥ sākṣāt triguṇāt jīvasaṃjñitāt |
bhagavantaṃ vāsudevaṃ prapannaḥ sa priyo hi me

24.29

स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान्
विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।
अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं
पदं यथाहं विबुधाः कलात्यये

svadharmaniṣṭhaḥ śatajanmabhiḥ pumān
viriñcatāmeti tataḥ paraṃ hi mām |
avyākṛtaṃ bhāgavato'tha vaiṣṇavaṃ
padaṃ yathāhaṃ vibudhāḥ kalātyaye

24.30

अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।
न मद्भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित्

atha bhāgavatā yūyaṃ priyāḥ stha bhagavān yathā |
na madbhāgavatānāṃ ca preyānanyo'sti karhicit

24.31

इदं विविक्तं जप्तव्यं पवित्रं मङ्गलं परम् ।
निःश्रेयसकरं चापि श्रूयतां तद्वदामि वः

idaṃ viviktaṃ japtavyaṃ pavitraṃ maṅgalaṃ param |
niḥśreyasakaraṃ cāpi śrūyatāṃ tadvadāmi vaḥ

मैत्रेय उवाच

24.32

इत्यनुक्रोशहृदयो भगवानाह ताञ्छिवः ।
बद्धाञ्जलीन्राजपुत्रान् नारायणपरो वचः

ityanukrośahṛdayo bhagavānāha tāñchivaḥ |
baddhāñjalīnrājaputrān nārāyaṇaparo vacaḥ

श्रीरुद्र उवाच

24.33

जितं ते आत्मविद्धुर्य स्वस्तये स्वस्तिरस्तु मे ।
भवताराधसा राद्धं सर्वस्मा आत्मने नमः

jitaṃ te ātmaviddhurya svastaye svastirastu me |
bhavatārādhasā rāddhaṃ sarvasmā ātmane namaḥ

24.34

नमः पङ्कजनाभाय भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मने ।
वासुदेवाय शान्ताय कूटस्थाय स्वरोचिषे

namaḥ paṅkajanābhāya bhūtasūkṣmendriyātmane |
vāsudevāya śāntāya kūṭasthāya svarociṣe

24.35

सङ्कर्षणाय सूक्ष्माय दुरन्तायान्तकाय च ।
नमो विश्वप्रबोधाय प्रद्युम्नायान्तरात्मने

saṅkarṣaṇāya sūkṣmāya durantāyāntakāya ca |
namo viśvaprabodhāya pradyumnāyāntarātmane

24.36

नमो नमोऽनिरुद्धाय हृषीकेशेन्द्रियात्मने ।
नमः परमहंसाय पूर्णाय निभृतात्मने

namo namo'niruddhāya hṛṣīkeśendriyātmane |
namaḥ paramahaṃsāya pūrṇāya nibhṛtātmane

24.37

स्वर्गापवर्गद्वाराय नित्यं शुचिषदे नमः ।
नमो हिरण्यवीर्याय चातुर्होत्राय तन्तवे

svargāpavargadvārāya nityaṃ śuciṣade namaḥ |
namo hiraṇyavīryāya cāturhotrāya tantave

24.38

नम ऊर्ज इषे त्रय्याः पतये यज्ञरेतसे ।
तृप्तिदाय च जीवानां नमः सर्वरसात्मने

nama ūrja iṣe trayyāḥ pataye yajñaretase |
tṛptidāya ca jīvānāṃ namaḥ sarvarasātmane

24.39

सर्वसत्त्वात्मदेहाय विशेषाय स्थवीयसे ।
नमस्त्रैलोक्यपालाय सह ओजोबलाय च

sarvasattvātmadehāya viśeṣāya sthavīyase |
namastrailokyapālāya saha ojobalāya ca

24.40

अर्थलिङ्गाय नभसे नमोऽन्तर्बहिरात्मने ।
नमः पुण्याय लोकाय अमुष्मै भूरिवर्चसे

arthaliṅgāya nabhase namo'ntarbahirātmane |
namaḥ puṇyāya lokāya amuṣmai bhūrivarcase

24.41

प्रवृत्ताय निवृत्ताय पितृदेवाय कर्मणे ।
नमोऽधर्मविपाकाय मृत्यवे दुःखदाय च

pravṛttāya nivṛttāya pitṛdevāya karmaṇe |
namo'dharmavipākāya mṛtyave duḥkhadāya ca

24.42

नमस्ते आशिषामीश मनवे कारणात्मने ।
नमो धर्माय बृहते कृष्णायाकुण्ठमेधसे ।
पुरुषाय पुराणाय साङ्ख्ययोगेश्वराय च

namaste āśiṣāmīśa manave kāraṇātmane |
namo dharmāya bṛhate kṛṣṇāyākuṇṭhamedhase |
puruṣāya purāṇāya sāṅkhyayogeśvarāya ca

24.43

शक्तित्रयसमेताय मीढुषेऽहङ्कृतात्मने ।
चेतआकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये

śaktitrayasametāya mīḍhuṣe'haṅkṛtātmane |
cetaākūtirūpāya namo vāco vibhūtaye

24.44

दर्शनं नो दिदृक्षूणां देहि भागवतार्चितम् ।
रूपं प्रियतमं स्वानां सर्वेन्द्रियगुणाञ्जनम्

darśanaṃ no didṛkṣūṇāṃ dehi bhāgavatārcitam |
rūpaṃ priyatamaṃ svānāṃ sarvendriyaguṇāñjanam

24.45

स्निग्धप्रावृड्घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् ।
चार्वायतचतुर्बाहुं सुजातरुचिराननम्

snigdhaprāvṛḍghanaśyāmaṃ sarvasaundaryasaṅgraham |
cārvāyatacaturbāhuṃ sujātarucirānanam

24.46

पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् ।
सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम्

padmakośapalāśākṣaṃ sundarabhru sunāsikam |
sudvijaṃ sukapolāsyaṃ samakarṇavibhūṣaṇam

24.47

प्रीतिप्रहसितापाङ्गं अलकै रूपशोभितम् ।
लसत्पङ्कजकिञ्जल्क दुकूलं मृष्टकुण्डलम्

prītiprahasitāpāṅgaṃ alakai rūpaśobhitam |
lasatpaṅkajakiñjalka dukūlaṃ mṛṣṭakuṇḍalam

24.48

स्फुरत्किरीटवलय हारनूपुरमेखलम् ।
शङ्खचक्रगदापद्म मालामण्युत्तमर्द्धिमत्

sphuratkirīṭavalaya hāranūpuramekhalam |
śaṅkhacakragadāpadma mālāmaṇyuttamarddhimat

24.49

सिंहस्कन्धत्विषो बिभ्रत् सौभग ग्रीवकौस्तुभम् ।
श्रियानपायिन्या क्षिप्त निकषाश्मोरसोल्लसत्

siṃhaskandhatviṣo bibhrat saubhaga grīvakaustubham |
śriyānapāyinyā kṣipta nikaṣāśmorasollasat

24.50

पूररेचकसंविग्न वलिवल्गुदलोदरम् ।
प्रतिसङ्क्रामयद् विश्वं नाभ्यावर्तगभीरया

pūrarecakasaṃvigna valivalgudalodaram |
pratisaṅkrāmayad viśvaṃ nābhyāvartagabhīrayā

24.51

श्यामश्रोण्यधिरोचिष्णु दुकूलस्वर्णमेखलम् ।
समचार्वङ्घ्रिजङ्घोरु निम्नजानुसुदर्शनम्

śyāmaśroṇyadhirociṣṇu dukūlasvarṇamekhalam |
samacārvaṅghrijaṅghoru nimnajānusudarśanam

24.52

पदा शरत्पद्मपलाशरोचिषा
नखद्युभिर्नोऽन्तरघं विधुन्वता ।
प्रदर्शय स्वीयमपास्तसाध्वसं
पदं गुरो मार्गगुरुस्तमोजुषाम्

padā śaratpadmapalāśarociṣā
nakhadyubhirno'ntaraghaṃ vidhunvatā |
pradarśaya svīyamapāstasādhvasaṃ
padaṃ guro mārgagurustamojuṣām

24.53

एतद् रूपमनुध्येयं आत्मशुद्धिमभीप्सताम् ।
यद्भक्तियोगोऽभयदः स्वधर्ममनुतिष्ठताम्

etad rūpamanudhyeyaṃ ātmaśuddhimabhīpsatām |
yadbhaktiyogo'bhayadaḥ svadharmamanutiṣṭhatām

24.54

भवान् भक्तिमता लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।
स्वाराज्यस्याप्यभिमत एकान्तेनात्मविद्गतिः

bhavān bhaktimatā labhyo durlabhaḥ sarvadehinām |
svārājyasyāpyabhimata ekāntenātmavidgatiḥ

24.55

तं दुराराध्यमाराध्य सतामपि दुरापया ।
एकान्तभक्त्या को वाञ्छेत् पादमूलं विना बहिः

taṃ durārādhyamārādhya satāmapi durāpayā |
ekāntabhaktyā ko vāñchet pādamūlaṃ vinā bahiḥ

24.56

यत्र निर्विष्टमरणं कृतान्तो नाभिमन्यते ।
विश्वं विध्वंसयन् वीर्य शौर्यविस्फूर्जितभ्रुवा

yatra nirviṣṭamaraṇaṃ kṛtānto nābhimanyate |
viśvaṃ vidhvaṃsayan vīrya śauryavisphūrjitabhruvā

24.57

क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।
भगवत् सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः

kṣaṇārdhenāpi tulaye na svargaṃ nāpunarbhavam |
bhagavat saṅgisaṅgasya martyānāṃ kimutāśiṣaḥ

24.58

अथानघाङ्घ्रेस्तव कीर्तितीर्थयोः
अन्तर्बहिःस्नानविधूतपाप्मनाम् ।
भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां
स्यात्सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव

athānaghāṅghrestava kīrtitīrthayoḥ
antarbahiḥsnānavidhūtapāpmanām |
bhūteṣvanukrośasusattvaśīlināṃ
syātsaṅgamo'nugraha eṣa nastava

24.59

न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं
तमोगुहायां च विशुद्धमाविशत् ।
यद्भक्तियोगानुगृहीतमञ्जसा
मुनिर्विचष्टे ननु तत्र ते गतिम्

na yasya cittaṃ bahirarthavibhramaṃ
tamoguhāyāṃ ca viśuddhamāviśat |
yadbhaktiyogānugṛhītamañjasā
munirvicaṣṭe nanu tatra te gatim

24.60

यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन् अवभाति यत् ।
तत्त्वं ब्रह्म परं ज्योतिः आकाशमिव विस्तृतम्

yatredaṃ vyajyate viśvaṃ viśvasmin avabhāti yat |
tattvaṃ brahma paraṃ jyotiḥ ākāśamiva vistṛtam

24.61

यो माययेदं पुरुरूपयासृजद्
बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।
यद्भेदबुद्धिः सदिवात्मदुःस्थया
त्वमात्मतन्त्रं भगवन्प्रतीमहि

yo māyayedaṃ pururūpayāsṛjad
bibharti bhūyaḥ kṣapayatyavikriyaḥ |
yadbhedabuddhiḥ sadivātmaduḥsthayā
tvamātmatantraṃ bhagavanpratīmahi

24.62

क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः
श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।
भूतेन्द्रियान्तःकरणोपलक्षितं
वेदे च तन्त्रे च ते एव कोविदाः

kriyākalāpairidameva yoginaḥ
śraddhānvitāḥ sādhu yajanti siddhaye |
bhūtendriyāntaḥkaraṇopalakṣitaṃ
vede ca tantre ca te eva kovidāḥ

24.63

त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्तिः
तया रजःसत्त्वतमो विभिद्यते ।
महानहं खं मरुदग्निवार्धराः
सुरर्षयो भूतगणा इदं यतः

tvameka ādyaḥ puruṣaḥ suptaśaktiḥ
tayā rajaḥsattvatamo vibhidyate |
mahānahaṃ khaṃ marudagnivārdharāḥ
surarṣayo bhūtagaṇā idaṃ yataḥ

24.64

सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविष्टः
चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।
अथो विदुस्तं पुरुषं सन्तमन्तः
भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं यः

sṛṣṭaṃ svaśaktyedamanupraviṣṭaḥ
caturvidhaṃ puramātmāṃśakena |
atho vidustaṃ puruṣaṃ santamantaḥ
bhuṅkte hṛṣīkairmadhu sāraghaṃ yaḥ

24.65

स एष लोकानतिचण्डवेगो
विकर्षसि त्वं खलु कालयानः ।
भूतानि भूतैरनुमेयतत्त्वो
घनावलीर्वायुरिवाविषह्यः

sa eṣa lokānaticaṇḍavego
vikarṣasi tvaṃ khalu kālayānaḥ |
bhūtāni bhūtairanumeyatattvo
ghanāvalīrvāyurivāviṣahyaḥ

24.66

प्रमत्तमुच्चैरिति कृत्यचिन्तया
प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् ।
त्वमप्रमत्तः सहसाभिपद्यसे
क्षुल्लेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तकः

pramattamuccairiti kṛtyacintayā
pravṛddhalobhaṃ viṣayeṣu lālasam |
tvamapramattaḥ sahasābhipadyase
kṣullelihāno'hirivākhumantakaḥ

24.67

कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो
यस्तेऽवमानव्ययमानकेतनः ।
विशङ्कयास्मद्गुरुरर्चति स्म यद्
विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश

kastvatpadābjaṃ vijahāti paṇḍito
yaste'vamānavyayamānaketanaḥ |
viśaṅkayāsmadgururarcati sma yad
vinopapattiṃ manavaścaturdaśa

24.68

अथ त्वमसि नो ब्रह्मन् परमात्मन् विपश्चिताम् ।
विश्वं रुद्रभयध्वस्तं अकुतश्चिद्भया गतिः

atha tvamasi no brahman paramātman vipaścitām |
viśvaṃ rudrabhayadhvastaṃ akutaścidbhayā gatiḥ

24.69

इदं जपत भद्रं वो विशुद्धा नृपनन्दनाः ।
स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो भगवति अर्पिताशयाः

idaṃ japata bhadraṃ vo viśuddhā nṛpanandanāḥ |
svadharmamanutiṣṭhanto bhagavati arpitāśayāḥ

24.70

तमेवात्मानमात्मस्थं सर्वभूतेष्ववस्थितम् ।
पूजयध्वं गृणन्तश्च ध्यायन्तश्चासकृद्धरिम्

tamevātmānamātmasthaṃ sarvabhūteṣvavasthitam |
pūjayadhvaṃ gṛṇantaśca dhyāyantaścāsakṛddharim

24.71

योगादेशमुपासाद्य धारयन्तो मुनिव्रताः ।
समाहितधियः सर्व एतदभ्यसतादृताः

yogādeśamupāsādya dhārayanto munivratāḥ |
samāhitadhiyaḥ sarva etadabhyasatādṛtāḥ

24.72

इदमाह पुरास्माकं भगवान्विश्वसृक्पतिः ।
भृग्वादीनां आत्मजानां सिसृक्षुः संसिसृक्षताम्

idamāha purāsmākaṃ bhagavānviśvasṛkpatiḥ |
bhṛgvādīnāṃ ātmajānāṃ sisṛkṣuḥ saṃsisṛkṣatām

24.73

ते वयं नोदिताः सर्वे प्रजासर्गे प्रजेश्वराः ।
अनेन ध्वस्ततमसः सिसृक्ष्मो विविधाः प्रजाः

te vayaṃ noditāḥ sarve prajāsarge prajeśvarāḥ |
anena dhvastatamasaḥ sisṛkṣmo vividhāḥ prajāḥ

24.74

अथेदं नित्यदा युक्तो जपन् अवहितः पुमान् ।
अचिरात् श्रेय आप्नोति वासुदेवपरायणः

athedaṃ nityadā yukto japan avahitaḥ pumān |
acirāt śreya āpnoti vāsudevaparāyaṇaḥ

24.75

श्रेयसामिह सर्वेषां ज्ञानं निःश्रेयसं परम् ।
सुखं तरति दुष्पारं ज्ञाननौर्व्यसनार्णवम्

śreyasāmiha sarveṣāṃ jñānaṃ niḥśreyasaṃ param |
sukhaṃ tarati duṣpāraṃ jñānanaurvyasanārṇavam

24.76

य इमं श्रद्धया युक्तो मद्गीतं भगवत्स्तवम् ।
अधीयानो दुराराध्यं हरिं आराधयत्यसौ

ya imaṃ śraddhayā yukto madgītaṃ bhagavatstavam |
adhīyāno durārādhyaṃ hariṃ ārādhayatyasau

24.77

विन्दते पुरुषोऽमुष्माद् यद्यद् इच्छत्यसत्वरम् ।
मद्गीतगीतात्सुप्रीतात् श्रेयसामेकवल्लभात्

vindate puruṣo'muṣmād yadyad icchatyasatvaram |
madgītagītātsuprītāt śreyasāmekavallabhāt

24.78

इदं यः कल्य उत्थाय प्राञ्जलिः श्रद्धयान्वितः ।
शृणुयात् श्रावयेन्मर्त्यो मुच्यते कर्मबन्धनैः

idaṃ yaḥ kalya utthāya prāñjaliḥ śraddhayānvitaḥ |
śṛṇuyāt śrāvayenmartyo mucyate karmabandhanaiḥ

24.79

गीतं मयेदं नरदेवनन्दनाः
परस्य पुंसः परमात्मनः स्तवम् ।
जपन्त एकाग्रधियस्तपो महत्
चरध्वमन्ते तत आप्स्यथेप्सितम्

gītaṃ mayedaṃ naradevanandanāḥ
parasya puṃsaḥ paramātmanaḥ stavam |
japanta ekāgradhiyastapo mahat
caradhvamante tata āpsyathepsitam

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)