इति गोप्यः प्रगायन्त्यः प्रलपन्त्यश्च चित्रधा ।
रुरुदुः सुस्वरं राजन् कृष्णदर्शनलालसाः
iti gopyaḥ pragāyantyaḥ pralapantyaśca citradhā |
ruruduḥ susvaraṃ rājan kṛṣṇadarśanalālasāḥ
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां दशमस्कन्धे पूर्वार्धे रासक्रीडायां गोपीसान्त्वनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥
22 verses · 32 of 90
While the gopis weep aloud, Shri Krishna appears among them, smiling, in yellow silk and a garland. They rise at once, like a body when the breath returns. One clasps his hand, one takes the betel he has chewed, one gazes at his face without blinking and is never filled. Their pain falls away. On the Yamuna sands they seat him on their upper cloths and ask: some love those who love them, some love without return, some love no one; which is he? Shri Krishna answers that he hid only to make their love unbroken, as a poor man who loses found wealth thinks of nothing else. He cannot repay them even in a deva's lifetime.
श्रीशुक उवाच
इति गोप्यः प्रगायन्त्यः प्रलपन्त्यश्च चित्रधा ।
रुरुदुः सुस्वरं राजन् कृष्णदर्शनलालसाः
iti gopyaḥ pragāyantyaḥ pralapantyaśca citradhā |
ruruduḥ susvaraṃ rājan kṛṣṇadarśanalālasāḥ
तासामाविरभूच्छौरिः स्मयमानमुखाम्बुजः ।
पीताम्बरधरः स्रग्वी साक्षान्मन्मथमन्मथः
tāsāmāvirabhūcchauriḥ smayamānamukhāmbujaḥ |
pītāmbaradharaḥ sragvī sākṣānmanmathamanmathaḥ
तं विलोक्यागतं प्रेष्ठं प्रीत्युत्फुल्लदृशोऽबलाः ।
उत्तस्थुर्युगपत् सर्वाः तन्वः प्राणमिवागतम्
taṃ vilokyāgataṃ preṣṭhaṃ prītyutphulladṛśo'balāḥ |
uttasthuryugapat sarvāḥ tanvaḥ prāṇamivāgatam
काचित् कराम्बुजं शौरेः जगृहेऽञ्जलिना मुदा ।
काचिद् दधार तद्बाहुं अंसे चन्दनरूषितम्
kācit karāmbujaṃ śaureḥ jagṛhe'ñjalinā mudā |
kācid dadhāra tadbāhuṃ aṃse candanarūṣitam
काचिद् अञ्जलिनागृह्णात् तन्वी ताम्बूलचर्वितम् ।
एका तदङ्घ्रिकमलं सन्तप्ता स्तनयोरधात्
kācid añjalināgṛhṇāt tanvī tāmbūlacarvitam |
ekā tadaṅghrikamalaṃ santaptā stanayoradhāt
एका भ्रुकुटिमाबध्य प्रेमसंरम्भविह्वला ।
घ्नन्तीवैक्षत् कटाक्षेपैः सन्दष्टदशनच्छदा
ekā bhrukuṭimābadhya premasaṃrambhavihvalā |
ghnantīvaikṣat kaṭākṣepaiḥ sandaṣṭadaśanacchadā
अपरानिमिषद् दृग्भ्यां जुषाणा तन्मुखाम्बुजम् ।
आपीतमपि नातृप्यत् सन्तस्तच्चरणं यथा
aparānimiṣad dṛgbhyāṃ juṣāṇā tanmukhāmbujam |
āpītamapi nātṛpyat santastaccaraṇaṃ yathā
तं काचिन्नेत्ररन्ध्रेण हृदिकृत्य निमील्य च ।
पुलकाङ्ग्युपगुह्यास्ते योगीवानन्दसम्प्लुता
taṃ kācinnetrarandhreṇa hṛdikṛtya nimīlya ca |
pulakāṅgyupaguhyāste yogīvānandasamplutā
सर्वास्ताः केशवालोक परमोत्सवनिर्वृताः ।
जहुर्विरहजं तापं प्राज्ञं प्राप्य यथा जनाः
sarvāstāḥ keśavāloka paramotsavanirvṛtāḥ |
jahurvirahajaṃ tāpaṃ prājñaṃ prāpya yathā janāḥ
ताभिर्विधूतशोकाभिः भगवानच्युतो वृतः ।
व्यरोचताधिकं तात पुरुषः शक्तिभिर्यथा
tābhirvidhūtaśokābhiḥ bhagavānacyuto vṛtaḥ |
vyarocatādhikaṃ tāta puruṣaḥ śaktibhiryathā
ताः समादाय कालिन्द्या निर्विश्य पुलिनं विभुः ।
विकसत्कुन्दमन्दार सुरभ्यनिलषट्पदम्
tāḥ samādāya kālindyā nirviśya pulinaṃ vibhuḥ |
vikasatkundamandāra surabhyanilaṣaṭpadam
शरच्चन्द्रांशुसन्दोह ध्वस्तदोषातमः शिवम् ।
कृष्णाया हस्ततरला चितकोमलवालुकम्
śaraccandrāṃśusandoha dhvastadoṣātamaḥ śivam |
kṛṣṇāyā hastataralā citakomalavālukam
तद्दर्शनाह्लादविधूतहृद्रुजो
मनोरथान्तं श्रुतयो यथा ययुः ।
स्वैरुत्तरीयैः कुचकुङ्कुमाङ्कितैः
अचीक्लृपन्नासनमात्मबन्धवे
taddarśanāhlādavidhūtahṛdrujo
manorathāntaṃ śrutayo yathā yayuḥ |
svairuttarīyaiḥ kucakuṅkumāṅkitaiḥ
acīklṛpannāsanamātmabandhave
तत्रोपविष्टो भगवान् स ईश्वरो
योगेश्वरान्तर्हृदि कल्पितासनः ।
चकास गोपीपरिषद्गतोऽर्चितः
त्रैलोक्यलक्ष्म्येकपदं वपुर्दधत्
tatropaviṣṭo bhagavān sa īśvaro
yogeśvarāntarhṛdi kalpitāsanaḥ |
cakāsa gopīpariṣadgato'rcitaḥ
trailokyalakṣmyekapadaṃ vapurdadhat
सभाजयित्वा तमनङ्गदीपनं
सहासलीलेक्षणविभ्रमभ्रुवा ।
संस्पर्शनेनाङ्ककृताङ्घ्रिहस्तयोः
संस्तुत्य ईषत्कुपिता बभाषिरे
sabhājayitvā tamanaṅgadīpanaṃ
sahāsalīlekṣaṇavibhramabhruvā |
saṃsparśanenāṅkakṛtāṅghrihastayoḥ
saṃstutya īṣatkupitā babhāṣire
श्रीगोप्य ऊचुः
भजतोऽनुभजन्त्येक एक एतद्विपर्ययम् ।
नोभयांश्च भजन्त्येक एतन्नो ब्रूहि साधु भोः
bhajato'nubhajantyeka eka etadviparyayam |
nobhayāṃśca bhajantyeka etanno brūhi sādhu bhoḥ
श्रीभगवानुवाच
मिथो भजन्ति ये सख्यः स्वार्थैकान्तोद्यमा हि ते ।
न तत्र सौहृदं धर्मः स्वार्थार्थं तद्धि नान्यथा
mitho bhajanti ye sakhyaḥ svārthaikāntodyamā hi te |
na tatra sauhṛdaṃ dharmaḥ svārthārthaṃ taddhi nānyathā
भजन्त्यभजतो ये वै करुणाः पितरो यथा ।
धर्मो निरपवादोऽत्र सौहृदं च सुमध्यमाः
bhajantyabhajato ye vai karuṇāḥ pitaro yathā |
dharmo nirapavādo'tra sauhṛdaṃ ca sumadhyamāḥ
भजतोऽपि न वै केचिद् भजन्त्यभजतः कुतः ।
आत्मारामा ह्याप्तकामा अकृतज्ञा गुरुद्रुहः
bhajato'pi na vai kecid bhajantyabhajataḥ kutaḥ |
ātmārāmā hyāptakāmā akṛtajñā gurudruhaḥ
नाहं तु सख्यो भजतोऽपि जन्तून्
भजाम्यमीषामनुवृत्तिवृत्तये ।
यथाधनो लब्धधने विनष्टे
तच्चिन्तयान्यन्निभृतो न वेद
nāhaṃ tu sakhyo bhajato'pi jantūn
bhajāmyamīṣāmanuvṛttivṛttaye |
yathādhano labdhadhane vinaṣṭe
taccintayānyannibhṛto na veda
एवं मदर्थोज्झितलोकवेद
स्वानां हि वो मय्यनुवृत्तयेऽबलाः ।
मयापरोक्षं भजता तिरोहितं
मासूयितुं मार्हथ तत् प्रियं प्रियाः
evaṃ madarthojjhitalokaveda
svānāṃ hi vo mayyanuvṛttaye'balāḥ |
mayāparokṣaṃ bhajatā tirohitaṃ
māsūyituṃ mārhatha tat priyaṃ priyāḥ
न पारयेऽहं निरवद्यसंयुजां
स्वसाधुकृत्यं विबुधायुषापि वः ।
या माभजन् दुर्जरगेहशृङ्खलाः
संवृश्च्य तद् वः प्रतियातु साधुना
na pāraye'haṃ niravadyasaṃyujāṃ
svasādhukṛtyaṃ vibudhāyuṣāpi vaḥ |
yā mābhajan durjaragehaśṛṅkhalāḥ
saṃvṛścya tad vaḥ pratiyātu sādhunā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)