Skandha 10

Chapter 14: Brahma's stuti to the cowherd boy

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां दशमस्कन्धे पूर्वार्धे चतुर्दशोऽध्यायः ॥

61 verses · 14 of 90

What happens in this chapter

Brahma's stuti to the cowherd boy

Brahma praises the dark cowherd boy with peacock feather, gunja berries and a morsel in his hand. Even this form, he says, no one can fathom; better to give up the effort for knowledge and live hearing his katha. He begs forgiveness as a child kicking in its mother's womb is forgiven, and calls the people of Vraja most fortunate, for the Supreme Brahman is their friend; any birth at all in that forest would be fortune, for the dust of their feet. He circles Krishna three times and leaves. The boys, returned, think only a moment has passed. Parikshit asks why Vraja loved Krishna more than its own sons. Shuka answers: everyone loves the Self most, and Krishna is the Self of all.

श्रीब्रह्मोवाच

14.1

नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय
गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।
वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु
लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय

naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya
guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya |
vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu
lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya

14.2

अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्य
स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।
नेशे महि त्ववसितुं मनसाऽऽन्तरेण
साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूतेः

asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya
svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi |
neśe mahi tvavasituṃ manasā''ntareṇa
sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ

14.3

ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव ।
जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।
स्थाने स्थिताः श्रुतिगतां तनुवाङ्मनोभिः ।
ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम्

jñāne prayāsamudapāsya namanta eva |
jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām |
sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāṅmanobhiḥ |
ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām

14.4

श्रेयःसृतिं भक्तिमुदस्य ते विभो ।
क्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये ।
तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यते ।
नान्यद् यथा स्थूलतुषावघातिनाम्

śreyaḥsṛtiṃ bhaktimudasya te vibho |
kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye |
teṣāmasau kleśala eva śiṣyate |
nānyad yathā sthūlatuṣāvaghātinām

14.5

पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिनः
त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया ।
विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया
प्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम्

pureha bhūman bahavo'pi yoginaḥ
tvadarpitehā nijakarmalabdhayā |
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā
prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām

14.6

तथापि भूमन् महिमागुणस्य ते
विबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभिः ।
अविक्रियात् स्वानुभवादरूपतो
ह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा

tathāpi bhūman mahimāguṇasya te
viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ |
avikriyāt svānubhavādarūpato
hyananyabodhyātmatayā na cānyathā

14.7

गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुं
हितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य ।
कालेन यैर्वा विमिताः सुकल्पैः
भूपांशवः खे मिहिका द्युभासः

guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ
hitāvatīrṇasya ka īśire'sya |
kālena yairvā vimitāḥ sukalpaiḥ
bhūpāṃśavaḥ khe mihikā dyubhāsaḥ

14.8

तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणो
भुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् ।
हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्ते
जीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक्

tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo
bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam |
hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste
jīveta yo muktipade sa dāyabhāk

14.9

पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्ये
परात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि ।
मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवं
ह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ

paśyeśa me'nāryamananta ādye
parātmani tvayyapi māyimāyini |
māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ
hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau

14.10

अतः क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवो
ह्यजानतस्त्वत् पृथगीशमानिनः ।
अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुष
एषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति

ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo
hyajānatastvat pṛthagīśamāninaḥ |
ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa
eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti

14.11

क्वाहं तमोमहदहंखचराग्निवार्भू ।
संवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तिकायः ।
क्वेदृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्या ।
वाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम्

kvāhaṃ tamomahadahaṃkhacarāgnivārbhū |
saṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastikāyaḥ |
kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryā |
vātādhvaromavivarasya ca te mahitvam

14.12

उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयोः
किं कल्पते मातुरधोक्षजागसे ।
किमस्तिनास्तिव्यपदेशभूषितं
तवास्ति कुक्षेः कियदप्यनन्तः

utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ
kiṃ kalpate māturadhokṣajāgase |
kimastināstivyapadeśabhūṣitaṃ
tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ

14.13

जगत्त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदे
नारायणस्योदरनाभिनालात् ।
विनिर्गतोऽजस्त्विति वाङ् न वै मृषा
किं त्वीश्वर त्वन्न विनिर्गतोऽस्मि

jagattrayāntodadhisamplavode
nārāyaṇasyodaranābhinālāt |
vinirgato'jastviti vāṅ na vai mṛṣā
kiṃ tvīśvara tvanna vinirgato'smi

14.14

नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिनां
आत्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी ।
नारायणोऽङ्गं नरभूजलायनात्
तच्चापि सत्यं न तवैव माया

nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehināṃ
ātmāsyadhīśākhilalokasākṣī |
nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāt
taccāpi satyaṃ na tavaiva māyā

14.15

तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपुः
किं मे न दृष्टं भगवंस्तदैव ।
किं वा सुदृष्टं हृदि मे तदैव
किं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि

taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ
kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva |
kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva
kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi

14.16

अत्रैव मायाधमनावतारे
ह्यस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य ।
कृत्स्नस्य चान्तर्जठरे जनन्या
मायात्वमेव प्रकटीकृतं ते

atraiva māyādhamanāvatāre
hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya |
kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā
māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te

14.17

यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा ।
तत्त्वय्यपीह तत् सर्वं किमिदं मायया विना

yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā |
tattvayyapīha tat sarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā

14.18

अद्यैव त्वदृतेऽस्य किं मम न ते
मायात्वमादर्शितम् ।
एकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्
वत्साः समस्ता अपि ।
तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलैः
साकं मयोपासिताः ।
तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं
ब्रह्माद्वयं शिष्यते

adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te
māyātvamādarśitam |
eko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛd
vatsāḥ samastā api |
tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ
sākaṃ mayopāsitāḥ |
tāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ
brahmādvayaṃ śiṣyate

14.19

अजानतां त्वत्पदवीमनात्मन्
यात्माऽऽत्मना भासि वितत्य मायाम् ।
सृष्टाविवाहं जगतो विधान
इव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्रः

ajānatāṃ tvatpadavīmanātman
yātmā''tmanā bhāsi vitatya māyām |
sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna
iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ

14.20

सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपि
तिर्यक्षु यादःस्वपि तेऽजनस्य ।
जन्मासतां दुर्मदनिग्रहाय
प्रभो विधातः सदनुग्रहाय च

sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi
tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya |
janmāsatāṃ durmadanigrahāya
prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca

14.21

को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन्
योगेश्वरोतीर्भवत-स्त्रिलोक्याम् ।
क्व वा कथं वा कति वा कदेति
विस्तारयन् क्रीडसि योगमायाम्

ko vetti bhūman bhagavan parātman
yogeśvarotīrbhavata-strilokyām |
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti
vistārayan krīḍasi yogamāyām

14.22

तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपं
स्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदुःखदुःखम् ।
त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्ते
मायात उद्यदपि यत् सदिवावभाति

tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ
svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham |
tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante
māyāta udyadapi yat sadivāvabhāti

14.23

एकस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणः
सत्यः स्वयंज्योतिरनन्त आद्यः ।
नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जनः
पूर्णाद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृतः

ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ
satyaḥ svayaṃjyotirananta ādyaḥ |
nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ
pūrṇādvayo mukta upādhito'mṛtaḥ

14.24

एवंविधं त्वां सकलात्मनामपि
स्वात्मानमात्मात्मतया विचक्षते ।
गुर्वर्कलब्धोपनिषत् सुचक्षुषा
ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम्

evaṃvidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi
svātmānamātmātmatayā vicakṣate |
gurvarkalabdhopaniṣat sucakṣuṣā
ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim

14.25

आत्मानमेवात्मतयाविजानतां
तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् ।
ज्ञानेन भूयोऽपि च तत्प्रलीयते
रज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा

ātmānamevātmatayāvijānatāṃ
tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam |
jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate
rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā

14.26

अज्ञानसंज्ञौ भवबन्धमोक्षौ
द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् ।
अजस्रचित्यात्मनि केवले परे
विचार्यमाणे तरणाविवाहनी

ajñānasaṃjñau bhavabandhamokṣau
dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt |
ajasracityātmani kevale pare
vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī

14.27

त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च ।
आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताज्ञता

tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca |
ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatājñatā

14.28

अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेव
ह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्तः ।
असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेण
सन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्तः

antarbhave'nanta bhavantameva
hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ |
asantamapyantyahimantareṇa
santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ

14.29

अथापि ते देव पदाम्बुजद्वय
प्रसादलेशानुगृहीत एव हि ।
जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नो
न चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन्

athāpi te deva padāmbujadvaya
prasādaleśānugṛhīta eva hi |
jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno
na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan

14.30

तदस्तु मे नाथ स भूरिभागो
भवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् ।
येनाहमेकोऽपि भवज्जनानां
भूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम्

tadastu me nātha sa bhūribhāgo
bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām |
yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ
bhūtvā niṣeve tava pādapallavam

14.31

अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्यः
स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा ।
यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना
यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वराः

aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ
stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā |
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā
yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ

14.32

अहो भाग्यमहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् ।
यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम्

aho bhāgyamaho bhāgyaṃ nandagopavrajaukasām |
yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam

14.33

एषां तु भाग्यमहिमाच्युत तावदास्ताम् ।
एकादशैव हि वयं बत भूरिभागाः ।
एतद्धृषीकचषकैरसकृत् पिबामः
शर्वादयोऽङ्घ्र्युदजमध्वमृतासवं ते

eṣāṃ tu bhāgyamahimācyuta tāvadāstām |
ekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ |
etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛt pibāmaḥ
śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te

14.34

तद्भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यां ।
यद्गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् ।
यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्दः
त्वद्यापि यत्पदरजः श्रुतिमृग्यमेव

tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ |
yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam |
yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundaḥ
tvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva

14.35

एषां घोषनिवासिनामुत भवान्
किं देव रातेति नः
चेतो विश्वफलात् फलं त्वदपरं
कुत्राप्ययन्मुह्यति ।
सद्वेषादिव पूतनापि सकुला
त्वामेव देवापिता
यद्धामार्थसुहृत् प्रियात्मतनय
प्राणाशयास्त्वत्कृते

eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān
kiṃ deva rāteti naḥ
ceto viśvaphalāt phalaṃ tvadaparaṃ
kutrāpyayanmuhyati |
sadveṣādiva pūtanāpi sakulā
tvāmeva devāpitā
yaddhāmārthasuhṛt priyātmatanaya
prāṇāśayāstvatkṛte

14.36

तावद् रागादयः स्तेनाः तावत् कारागृहं गृहम् ।
तावन्मोहोऽङ्घ्रिनिगडो यावत् कृष्ण न ते जनाः

tāvad rāgādayaḥ stenāḥ tāvat kārāgṛhaṃ gṛham |
tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ

14.37

प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले ।
प्रपन्नजनतानन्द सन्दोहं प्रथितुं प्रभो

prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale |
prapannajanatānanda sandohaṃ prathituṃ prabho

14.38

जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो ।
मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचरः

jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho |
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ

14.39

अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वदृक् ।
त्वमेव जगतां नाथो जगद् एतत् तवार्पितम्

anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk |
tvameva jagatāṃ nātho jagad etat tavārpitam

14.40

श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन्
क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् ।
उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रुग्
आकल्पमार्कमर्हन् भगवन् नमस्ते

śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin
kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin |
uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhrug
ākalpamārkamarhan bhagavan namaste

श्रीशुक उवाच

14.41

इत्यभिष्टूय भूमानं त्रिः परिक्रम्य पादयोः ।
नत्वाभीष्टं जगद्धाता स्वधाम प्रत्यपद्यत

ityabhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ |
natvābhīṣṭaṃ jagaddhātā svadhāma pratyapadyata

14.42

ततोऽनुज्ञाप्य भगवान् स्वभुवं प्रागवस्थितान् ।
वत्सान् पुलिनमानिन्ये यथापूर्वसखं स्वकम्

tato'nujñāpya bhagavān svabhuvaṃ prāgavasthitān |
vatsān pulinamāninye yathāpūrvasakhaṃ svakam

14.43

एकस्मिन्नपि यातेऽब्दे प्राणेशं चान्तराऽऽत्मनः ।
कृष्णमायाहता राजन् क्षणार्धं मेनिरेऽर्भकाः

ekasminnapi yāte'bde prāṇeśaṃ cāntarā''tmanaḥ |
kṛṣṇamāyāhatā rājan kṣaṇārdhaṃ menire'rbhakāḥ

14.44

किं किं न विस्मरन्तीह मायामोहितचेतसः ।
यन्मोहितं जगत्सर्वं अभीक्ष्णं विस्मृतात्मकम्

kiṃ kiṃ na vismarantīha māyāmohitacetasaḥ |
yanmohitaṃ jagatsarvaṃ abhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam

14.45

ऊचुश्च सुहृदः कृष्णं स्वागतं तेऽतिरंहसा ।
नैकोऽप्यभोजि कवल एहीतः साधु भुज्यताम्

ūcuśca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ svāgataṃ te'tiraṃhasā |
naiko'pyabhoji kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām

14.46

ततो हसन् हृषीकेशोऽभ्यवहृत्य सहार्भकैः ।
दर्शयंश्चर्माजगरं न्यवर्तत वनाद् व्रजम्

tato hasan hṛṣīkeśo'bhyavahṛtya sahārbhakaiḥ |
darśayaṃścarmājagaraṃ nyavartata vanād vrajam

14.47

बर्हप्रसून नवधातुविचित्रिताङ्गः
प्रोद्दामवेणुदलशृङ्गरवोत्सवाढ्यः ।
वत्सान् गृणन्ननुगगीत पवित्रकीर्तिः
गोपीदृगुत्सवदृशिः प्रविवेश गोष्ठम्

barhaprasūna navadhātuvicitritāṅgaḥ
proddāmaveṇudalaśṛṅgaravotsavāḍhyaḥ |
vatsān gṛṇannanugagīta pavitrakīrtiḥ
gopīdṛgutsavadṛśiḥ praviveśa goṣṭham

14.48

अद्यानेन महाव्यालो यशोदानन्दसूनुना ।
हतोऽविता वयं चास्माद् इति बाला व्रजे जगुः

adyānena mahāvyālo yaśodānandasūnunā |
hato'vitā vayaṃ cāsmād iti bālā vraje jaguḥ

श्रीराजोवाच

14.49

ब्रह्मन् परोद्भवे कृष्णे इयान्प्रेमा कथं भवेत् ।
योऽभूतपूर्वस्तोकेषु स्वोद्भवेष्वपि कथ्यताम्

brahman parodbhave kṛṣṇe iyānpremā kathaṃ bhavet |
yo'bhūtapūrvastokeṣu svodbhaveṣvapi kathyatām

श्रीशुक उवाच

14.50

सर्वेषामपि भूतानां नृप स्वात्मैव वल्लभः ।
इतरेऽपत्यवित्ताद्याः तद्वल्लभतयैव हि

sarveṣāmapi bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ |
itare'patyavittādyāḥ tadvallabhatayaiva hi

14.51

तद् राजेन्द्र यथा स्नेहः स्वस्वकात्मनि देहिनाम् ।
न तथा ममतालम्बि पुत्रवित्तगृहादिषु

tad rājendra yathā snehaḥ svasvakātmani dehinām |
na tathā mamatālambi putravittagṛhādiṣu

14.52

देहात्मवादिनां पुंसां अपि राजन्यसत्तम ।
यथा देहः प्रियतमः तथा न ह्यनु ये च तम्

dehātmavādināṃ puṃsāṃ api rājanyasattama |
yathā dehaḥ priyatamaḥ tathā na hyanu ye ca tam

14.53

देहोऽपि ममताभाक् चेत् तर्ह्यसौ नात्मवत् प्रियः ।
यज्जीर्यत्यपि देहेऽस्मिन् जीविताशा बलीयसी

deho'pi mamatābhāk cet tarhyasau nātmavat priyaḥ |
yajjīryatyapi dehe'smin jīvitāśā balīyasī

14.54

तस्मात् प्रियतमः स्वात्मा सर्वेषामपि देहिनाम् ।
तदर्थमेव सकलं जगद् एतत् चराचरम्

tasmāt priyatamaḥ svātmā sarveṣāmapi dehinām |
tadarthameva sakalaṃ jagad etat carācaram

14.55

कृष्णमेनमवेहि त्वं आत्मानं अखिलात्मनाम् ।
जगद्धिताय सोऽप्यत्र देहीवाभाति मायया

kṛṣṇamenamavehi tvaṃ ātmānaṃ akhilātmanām |
jagaddhitāya so'pyatra dehīvābhāti māyayā

14.56

वस्तुतो जानतामत्र कृष्णं स्थास्नु चरिष्णु च ।
भगवद् रूपमखिलं नान्यद् वस्त्विह किञ्चन

vastuto jānatāmatra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca |
bhagavad rūpamakhilaṃ nānyad vastviha kiñcana

14.57

सर्वेषामपि वस्तूनां भावार्थो भवति स्थितः ।
तस्यापि भगवान्कृष्णः किं अतद्वस्तु रूप्यताम्

sarveṣāmapi vastūnāṃ bhāvārtho bhavati sthitaḥ |
tasyāpi bhagavānkṛṣṇaḥ kiṃ atadvastu rūpyatām

14.58

समाश्रिता ये पदपल्लवप्लवं
महत्पदं पुण्ययशो मुरारेः ।
भवाम्बुधिर्वत्सपदं परं पदं
पदं पदं यद् विपदां न तेषाम्

samāśritā ye padapallavaplavaṃ
mahatpadaṃ puṇyayaśo murāreḥ |
bhavāmbudhirvatsapadaṃ paraṃ padaṃ
padaṃ padaṃ yad vipadāṃ na teṣām

14.59

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया ।
यत् कौमारे हरिकृतं पौगण्डे परिकीर्तितम्

etatte sarvamākhyātaṃ yat pṛṣṭo'hamiha tvayā |
yat kaumāre harikṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam

14.60

एतत्सुहृद्भिश्चरितं मुरारेः
अघार्दनं शाद्वलजेमनं च ।
व्यक्तेतरद् रूपमजोर्वभिष्टवं
शृण्वन् गृणन्नेति नरोऽखिलार्थान्

etatsuhṛdbhiścaritaṃ murāreḥ
aghārdanaṃ śādvalajemanaṃ ca |
vyaktetarad rūpamajorvabhiṣṭavaṃ
śṛṇvan gṛṇanneti naro'khilārthān

14.61

एवं विहारैः कौमारैः कौमारं जहतुर्व्रजे ।
निलायनैः सेतुबन्धैः मर्कटोत्प्लवनादिभिः

evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ kaumāraṃ jahaturvraje |
nilāyanaiḥ setubandhaiḥ markaṭotplavanādibhiḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)