अध्याय 35: लिंग पर ओंकार और विवाद का अन्त

अथाविरभवत्तत्र सनादं शब्दलक्षणम् ।
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ब्रह्मणः प्रतिपादकम्

athāvirabhavattatra sanādaṃ śabdalakṣaṇam |
omityekākṣaraṃ brahma brahmaṇaḥ pratipādakam

तदप्यविदितं तावद्ब्रह्मणा विष्णुना तथा ।
रजसा तमसा चित्तं तयोर्यस्मात्तिरस्कृतम्

tadapyaviditaṃ tāvadbrahmaṇā viṣṇunā tathā |
rajasā tamasā cittaṃ tayoryasmāttiraskṛtam

तदा विभक्तमभवच्चतुर्धैकं तदक्षरम् ।
अ उ मेति त्रिमात्राभिः परस्ताच्चार्धमात्रया

tadā vibhaktamabhavaccaturdhaikaṃ tadakṣaram |
a u meti trimātrābhiḥ parastāccārdhamātrayā

तत्राकारः श्रितो भागे ज्वलल्लिंगस्य दक्षिणे ।
उकारश्चोत्तरे तद्वन्मकारस्तस्य मध्यतः

tatrākāraḥ śrito bhāge jvalalliṃgasya dakṣiṇe |
ukāraścottare tadvanmakārastasya madhyataḥ

अर्धमात्रात्मको नादः श्रूयते लिंगमूर्धनि ।
विभक्ते ऽपि तदा तस्मिन्प्रणवे परमाक्षरे

ardhamātrātmako nādaḥ śrūyate liṃgamūrdhani |
vibhakte 'pi tadā tasminpraṇave paramākṣare

विभावार्थं च तौ देवौ न किंचिदवजग्मतुः ।
वेदात्मना तदाव्यक्तः प्रणवो विकृतिं गतः

vibhāvārthaṃ ca tau devau na kiṃcidavajagmatuḥ |
vedātmanā tadāvyaktaḥ praṇavo vikṛtiṃ gataḥ

तत्राकारो ऋगभवदुकारो यजुरव्ययः ।
मकारस्साम संजातो नादस्त्वाथर्वणी श्रुतिः

tatrākāro ṛgabhavadukāro yajuravyayaḥ |
makārassāma saṃjāto nādastvātharvaṇī śrutiḥ

ऋगयं स्थापयामास समासात्त्वर्थमात्मनः ।
रजोगुणेषु ब्रह्माणं मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि

ṛgayaṃ sthāpayāmāsa samāsāttvarthamātmanaḥ |
rajoguṇeṣu brahmāṇaṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi

सृष्टिं लोकेषु पृथिवीं तत्त्वेष्वात्मानमव्ययम् ।
कलाध्वनि निवृत्तिं च सद्यं ब्रह्मसु पञ्चसु

sṛṣṭiṃ lokeṣu pṛthivīṃ tattveṣvātmānamavyayam |
kalādhvani nivṛttiṃ ca sadyaṃ brahmasu pañcasu

लिंगभागेष्वधोभागं बीजाख्यं कारणत्रये ।
चतुःषष्टिगुणैश्वर्यं बौद्धं यदणिमादिषु

liṃgabhāgeṣvadhobhāgaṃ bījākhyaṃ kāraṇatraye |
catuḥṣaṣṭiguṇaiśvaryaṃ bauddhaṃ yadaṇimādiṣu

तदित्थमर्थैर्दशभिर्व्याप्तं विश्वमृचा जगत् ।
अथोपस्थापयामास स्वार्थं दशविधं यजुः

taditthamarthairdaśabhirvyāptaṃ viśvamṛcā jagat |
athopasthāpayāmāsa svārthaṃ daśavidhaṃ yajuḥ

सत्त्वं गुणेषु विष्णुं च मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि ।
स्थितिं लोकेष्वंतरिक्षं विद्यां तत्त्वेषु च त्रिषु

sattvaṃ guṇeṣu viṣṇuṃ ca mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi |
sthitiṃ lokeṣvaṃtarikṣaṃ vidyāṃ tattveṣu ca triṣu

कलाध्वसु प्रतिष्ठां च वामं ब्रह्मसु पञ्चसु ।
मध्यं तु लिंगभागेषु योनिं च त्रिषु हेतुषु

kalādhvasu pratiṣṭhāṃ ca vāmaṃ brahmasu pañcasu |
madhyaṃ tu liṃgabhāgeṣu yoniṃ ca triṣu hetuṣu

प्राकृतं च यथैश्वर्यं तस्माद्विश्वं यजुर्मयम् ।
ततोपस्थापयामास सामार्थं दशधात्मनः

prākṛtaṃ ca yathaiśvaryaṃ tasmādviśvaṃ yajurmayam |
tatopasthāpayāmāsa sāmārthaṃ daśadhātmanaḥ

तमोगुणेष्वथो रुद्रं मूर्तिष्वाद्यं क्रियासु च ।
संहृतिं त्रिषु लोकेषु तत्त्वेषु शिवमुत्तमम्

tamoguṇeṣvatho rudraṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsu ca |
saṃhṛtiṃ triṣu lokeṣu tattveṣu śivamuttamam

विद्याकलास्वघोरं च तथा ब्रह्मसु पञ्चसु ।
लिंगभागेषु पीठोर्ध्वं बीजिनं कारणत्रये

vidyākalāsvaghoraṃ ca tathā brahmasu pañcasu |
liṃgabhāgeṣu pīṭhordhvaṃ bījinaṃ kāraṇatraye

पौरुषं च तथैश्वर्यमित्थं साम्ना ततं जगत् ।
अथाथर्वाह नैर्गुण्यमर्थं प्रथममात्मनः

pauruṣaṃ ca tathaiśvaryamitthaṃ sāmnā tataṃ jagat |
athātharvāha nairguṇyamarthaṃ prathamamātmanaḥ

ततो महेश्वरं साक्षान्मूर्तिष्वपि सदाशिवम् ।
क्रियासु निष्क्रियस्यापि शिवस्य परमात्मनः

tato maheśvaraṃ sākṣānmūrtiṣvapi sadāśivam |
kriyāsu niṣkriyasyāpi śivasya paramātmanaḥ

भूतानुग्रहणं चैव मुच्यंते येन जंतवः ।
लोकेष्वपि यतो वाचो निवृत्ता मनसा सह

bhūtānugrahaṇaṃ caiva mucyaṃte yena jaṃtavaḥ |
lokeṣvapi yato vāco nivṛttā manasā saha

तदूर्ध्वमुन्मना लोकात्सोमलोकमलौकिकम् ।
सोमस्सहोमया यत्र नित्यं निवसतीश्वरः

tadūrdhvamunmanā lokātsomalokamalaukikam |
somassahomayā yatra nityaṃ nivasatīśvaraḥ

तदूर्ध्वमुन्मना लोकाद्यं प्राप्तो न निवर्तते ।
शांतिं च शांत्यतीतां च व्यापिकां चै कलास्वपि

tadūrdhvamunmanā lokādyaṃ prāpto na nivartate |
śāṃtiṃ ca śāṃtyatītāṃ ca vyāpikāṃ cai kalāsvapi

तत्पूरुषं तथेशानं ब्रह्म ब्रह्मसु पञ्चसु ।
मूर्धानमपि लिंगस्य नादभागेष्वनुत्तमम्

tatpūruṣaṃ tatheśānaṃ brahma brahmasu pañcasu |
mūrdhānamapi liṃgasya nādabhāgeṣvanuttamam

यत्रावाह्य समाराध्यः केवलो निष्कलः शिवः ।
तत्तेष्वपि तदा बिंदोर्नादाच्छक्तेस्ततः परात्

yatrāvāhya samārādhyaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ |
tatteṣvapi tadā biṃdornādācchaktestataḥ parāt

तत्त्वादपि परं तत्त्वमतत्त्वं परमार्थतः ।
कारणेषु त्रयातीतान्मायाविक्षोभकारणात्

tattvādapi paraṃ tattvamatattvaṃ paramārthataḥ |
kāraṇeṣu trayātītānmāyāvikṣobhakāraṇāt

अनंताच्छुद्धविद्यायाः परस्ताच्च महेश्वरात् ।
सर्वविद्येश्वराधीशान्न पराच्च सदाशिवात्

anaṃtācchuddhavidyāyāḥ parastācca maheśvarāt |
sarvavidyeśvarādhīśānna parācca sadāśivāt

सर्वमंत्रतनोर्देवाच्छक्तित्रयसमन्वितात् ।
पञ्चवक्त्राद्दशभुजात्साक्षात्सकलनिष्कलात्

sarvamaṃtratanordevācchaktitrayasamanvitāt |
pañcavaktrāddaśabhujātsākṣātsakalaniṣkalāt

तस्मादपि पराद्बिंदोरर्धेदोश्च ततः परात् ।
ततः परान्निशाधीशान्नादाख्याच्च ततः परात्

tasmādapi parādbiṃdorardhedośca tataḥ parāt |
tataḥ parānniśādhīśānnādākhyācca tataḥ parāt

ततः परात्सुषुम्नेशाद्ब्रह्मरंध्रेश्वरादपि ।
ततः परस्माच्छक्तेश्च परस्ताच्छिवतत्त्वतः

tataḥ parātsuṣumneśādbrahmaraṃdhreśvarādapi |
tataḥ parasmācchakteśca parastācchivatattvataḥ

परमं कारणं साक्षात्स्वयं निष्कारणं शिवम् ।
कारणानां च धातारं ध्यातारां ध्येयमव्ययम्

paramaṃ kāraṇaṃ sākṣātsvayaṃ niṣkāraṇaṃ śivam |
kāraṇānāṃ ca dhātāraṃ dhyātārāṃ dhyeyamavyayam

परमाकाशमध्यस्थं परमात्मोपरि स्थितं ।
सर्वैश्वर्येण संपन्नं सर्वेश्वरमनीश्वरम्

paramākāśamadhyasthaṃ paramātmopari sthitaṃ |
sarvaiśvaryeṇa saṃpannaṃ sarveśvaramanīśvaram

ऐश्वर्याच्चापि मायेयादशुद्धान्मानुषादिकात् ।
अपराच्च परात्त्याज्यादधिशुद्धाध्वगोचरात्

aiśvaryāccāpi māyeyādaśuddhānmānuṣādikāt |
aparācca parāttyājyādadhiśuddhādhvagocarāt

तत्पराच्छुद्धविद्याद्यादुन्मनांतात्परात्परात् ।
परमं परमैश्वर्यमुन्मनाद्यमनादि च

tatparācchuddhavidyādyādunmanāṃtātparātparāt |
paramaṃ paramaiśvaryamunmanādyamanādi ca

अपारमपराधीनं निरस्तातिशयं स्थिरम् ।
इत्थमर्थैर्दशविधैरियमाथर्वणी श्रुतिः

apāramaparādhīnaṃ nirastātiśayaṃ sthiram |
itthamarthairdaśavidhairiyamātharvaṇī śrutiḥ

यस्माद्गरीयसी तस्माद्विश्वं व्याप्तमथर्वणात् ।
ऋग्वेदः पुनराहेदं जाग्रद्रूपं मयोच्यते

yasmādgarīyasī tasmādviśvaṃ vyāptamatharvaṇāt |
ṛgvedaḥ punarāhedaṃ jāgradrūpaṃ mayocyate

येनाहमात्मतत्त्वस्य नित्यमस्म्यभिधायकः ।
यजुर्वेदो ऽवदत्तद्वत्स्वप्नावस्था मयोच्यते

yenāhamātmatattvasya nityamasmyabhidhāyakaḥ |
yajurvedo 'vadattadvatsvapnāvasthā mayocyate

भोग्यात्मना परिणता विद्यावेद्या यतो मयि ।
साम चाह सुषुप्त्याख्यमेवं सर्वं मयोच्यते

bhogyātmanā pariṇatā vidyāvedyā yato mayi |
sāma cāha suṣuptyākhyamevaṃ sarvaṃ mayocyate

ममार्थेन शिवेनेदं तामसेनाभिधीयते ।
अथर्वाह तुरायाख्यं तुरीयातीतमेव च

mamārthena śivenedaṃ tāmasenābhidhīyate |
atharvāha turāyākhyaṃ turīyātītameva ca

मयाभिधीयते तस्मादध्वातीतपदोस्म्यहम् ।
अध्वात्मकं तु त्रितयं शिवविद्यात्मसंज्ञितम्

mayābhidhīyate tasmādadhvātītapadosmyaham |
adhvātmakaṃ tu tritayaṃ śivavidyātmasaṃjñitam

तत्त्रैगुण्यं त्रयीसाध्यं संशोध्यं च पदैषिणा ।
अध्वातीतं तुरीयाख्यं निर्वाणं परमं पदम्

tattraiguṇyaṃ trayīsādhyaṃ saṃśodhyaṃ ca padaiṣiṇā |
adhvātītaṃ turīyākhyaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ padam

तदतीतं च नैर्गुण्यादध्वनोस्य विशोधकम् ।
द्वयोः प्रमापको नादो नदांतश्च मदात्मकः

tadatītaṃ ca nairguṇyādadhvanosya viśodhakam |
dvayoḥ pramāpako nādo nadāṃtaśca madātmakaḥ

तस्मान्ममार्थस्वातंत्र्यात्प्रधानः परमेश्वरः ।
यदस्ति वस्तु तत्सर्वं गुणप्रधान्ययोगतः

tasmānmamārthasvātaṃtryātpradhānaḥ parameśvaraḥ |
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇapradhānyayogataḥ

समस्तं व्यस्तमपि च प्रणवार्थं प्रचक्षते ।
सवार्थवाचकं तस्मादेकं ब्रह्मैतदक्षरम्

samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate |
savārthavācakaṃ tasmādekaṃ brahmaitadakṣaram

तेनोमिति जगत्कृत्स्नं कुरुते प्रथमं शिवः ।
शिवो हि प्रणवो ह्येष प्रणवो हि शिवः स्मृतः

tenomiti jagatkṛtsnaṃ kurute prathamaṃ śivaḥ |
śivo hi praṇavo hyeṣa praṇavo hi śivaḥ smṛtaḥ

वाच्यवाचकयोर्भेदो नात्यंतं विद्यते यतः ।
चिंतया रहितो रुद्रो वाचोयन्मनसा सह

vācyavācakayorbhedo nātyaṃtaṃ vidyate yataḥ |
ciṃtayā rahito rudro vācoyanmanasā saha

अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः ।
एकाक्षरादकाराख्यादात्मा ब्रह्माभिधीयते

aprāpya tannivartaṃte vācyastvekākṣareṇa saḥ |
ekākṣarādakārākhyādātmā brahmābhidhīyate

एकाक्षरादुकाराख्याद्द्विधा विष्णुरुदीर्यते ।
एकाक्षरान्मकाराख्याच्छिवो रुद्र उदाहृतः

ekākṣarādukārākhyāddvidhā viṣṇurudīryate |
ekākṣarānmakārākhyācchivo rudra udāhṛtaḥ

दक्षिणांगान्महेशस्य जातो ब्रह्मात्मसंज्ञिकः ।
वामांगादभवद्विष्णुस्ततो विद्येति संज्ञितः

dakṣiṇāṃgānmaheśasya jāto brahmātmasaṃjñikaḥ |
vāmāṃgādabhavadviṣṇustato vidyeti saṃjñitaḥ

हृदयान्नीलरुद्रो भूच्छिवस्य शिवसंज्ञिकः ।
सृष्टेः प्रवर्तको ब्रह्मा स्थितेर्विष्णुर्विमोहकः

hṛdayānnīlarudro bhūcchivasya śivasaṃjñikaḥ |
sṛṣṭeḥ pravartako brahmā sthiterviṣṇurvimohakaḥ

संहारस्य तथा रुद्रस्तयोर्नित्यं नियामकः

saṃhārasya tathā rudrastayornityaṃ niyāmakaḥ

तस्मात्त्रयस्ते कथ्यंते जगतः कारणानि च ।
कारणत्रयहेतुश्च शिवः परमकारणम्

tasmāttrayaste kathyaṃte jagataḥ kāraṇāni ca |
kāraṇatrayahetuśca śivaḥ paramakāraṇam

अर्थमेतमविज्ञाय रजसा बद्धवैरयोः ।
युवयोः प्रतिबोधाय मध्ये लिंगमुपस्थितम्

arthametamavijñāya rajasā baddhavairayoḥ |
yuvayoḥ pratibodhāya madhye liṃgamupasthitam

एवमोमिति मां प्राहुर्यदिहोक्तमथर्वणा ।
ऋचो यजूंषि सामानि शाखाश्चान्याः सहस्रशः

evamomiti māṃ prāhuryadihoktamatharvaṇā |
ṛco yajūṃṣi sāmāni śākhāścānyāḥ sahasraśaḥ

वेदेष्वेवं स्वयं वक्त्रैर्व्यक्तमित्यवदत्स्वपि ।
स्वप्नानुभूतमिव तत्ताभ्यां नाध्यवसीयते

vedeṣvevaṃ svayaṃ vaktrairvyaktamityavadatsvapi |
svapnānubhūtamiva tattābhyāṃ nādhyavasīyate

तयोस्तत्र प्रबोधाय तमोपनयनाय च ।
लिंगेपि मुद्रितं सर्वं यथा वेदैरुदाहृतम्

tayostatra prabodhāya tamopanayanāya ca |
liṃgepi mudritaṃ sarvaṃ yathā vedairudāhṛtam

तद्दृष्ट्वा मुद्रितं लिंगे प्रसादाल्लिंगिनस्तदा ।
प्रशांतमनसौ देवौ प्रबुद्धौ संबभूवतुः

taddṛṣṭvā mudritaṃ liṃge prasādālliṃginastadā |
praśāṃtamanasau devau prabuddhau saṃbabhūvatuḥ

उत्पत्तिं विलयं चैव यथात्म्यं च षडध्वनाम् ।
ततः परतरं धाम धामवंतं च पूरुषम्

utpattiṃ vilayaṃ caiva yathātmyaṃ ca ṣaḍadhvanām |
tataḥ parataraṃ dhāma dhāmavaṃtaṃ ca pūruṣam

निरुत्तरतरं ब्रह्म निष्कलं शिवमीश्वरम् ।
पशुपाशमयस्यास्य प्रपञ्चस्य सदा पतिम्

niruttarataraṃ brahma niṣkalaṃ śivamīśvaram |
paśupāśamayasyāsya prapañcasya sadā patim

अकुतोभयमत्यंतमवृद्धिक्षयमव्ययम् ।
वाह्यमाभ्यंतरं व्याप्तं वाह्याभ्यंतरवर्जितम्

akutobhayamatyaṃtamavṛddhikṣayamavyayam |
vāhyamābhyaṃtaraṃ vyāptaṃ vāhyābhyaṃtaravarjitam

निरस्तातिशयं शश्वद्विश्वलोकविलक्षणम् ।
अलक्षणमनिर्देश्यमवाङ्मनसगोचरम्

nirastātiśayaṃ śaśvadviśvalokavilakṣaṇam |
alakṣaṇamanirdeśyamavāṅmanasagocaram

प्रकाशैकरसं शांतं प्रसन्नं सततोदितम् ।
सर्वकल्याणनिलयं शक्त्या तादृशयान्वितम्

prakāśaikarasaṃ śāṃtaṃ prasannaṃ satatoditam |
sarvakalyāṇanilayaṃ śaktyā tādṛśayānvitam

ज्ञात्वा देवं विरूपाक्षं ब्रह्मनारायणौ तदा

jñātvā devaṃ virūpākṣaṃ brahmanārāyaṇau tadā

अज्ञो वाहमभिज्ञो वा त्वयादौ देव निर्मितः ।
ईदृशीं भ्रांतिमापन्न इति को ऽत्रापराध्यति

ajño vāhamabhijño vā tvayādau deva nirmitaḥ |
īdṛśīṃ bhrāṃtimāpanna iti ko 'trāparādhyati

आस्तां ममेदमज्ञानं त्वयि सन्निहते प्रभो ।
निर्भयः को ऽभिभाषेत कृत्यं स्वस्य परस्य वा

āstāṃ mamedamajñānaṃ tvayi sannihate prabho |
nirbhayaḥ ko 'bhibhāṣeta kṛtyaṃ svasya parasya vā

आवयोर्देवदेवस्य विवादो ऽपि हि शोभनः ।
पादप्रणामफलदो नाथस्य भवतो यतः

āvayordevadevasya vivādo 'pi hi śobhanaḥ |
pādapraṇāmaphalado nāthasya bhavato yataḥ

स्तोतुं देव न वागस्ति महिम्नः सदृशी तव ।
प्रभोरग्रे विधेयानां तूष्णींभावो व्यतिक्रमः

stotuṃ deva na vāgasti mahimnaḥ sadṛśī tava |
prabhoragre vidheyānāṃ tūṣṇīṃbhāvo vyatikramaḥ

किमत्र संघटेत्कृत्यमित्येवावसरोचितम् ।
अजानन्नपि यत्किंचित्प्रलप्य त्वां नतो ऽस्म्यहम्

kimatra saṃghaṭetkṛtyamityevāvasarocitam |
ajānannapi yatkiṃcitpralapya tvāṃ nato 'smyaham

कारणत्वं त्वया दत्तं विस्मृतं तव मायया ।
मोहितो ऽहंकृतश्चापि पुनरेवास्मि शासितः

kāraṇatvaṃ tvayā dattaṃ vismṛtaṃ tava māyayā |
mohito 'haṃkṛtaścāpi punarevāsmi śāsitaḥ

विज्ञापितैः किं बहुभिर्भीतोस्मि भृशमीश्वर ।
यतो ऽहमपरिच्छेद्यं त्वां परिच्छेत्तुमुद्यतः

vijñāpitaiḥ kiṃ bahubhirbhītosmi bhṛśamīśvara |
yato 'hamaparicchedyaṃ tvāṃ paricchettumudyataḥ

त्वामुशंति महादेवं भीतानामार्तिनाशनम् ।
अतो व्यतिक्रमं मे ऽद्य क्षंतुमर्हसि शंकर

tvāmuśaṃti mahādevaṃ bhītānāmārtināśanam |
ato vyatikramaṃ me 'dya kṣaṃtumarhasi śaṃkara

इति विज्ञापितस्ताभ्यामीश्वराभ्यां महेश्वरः ।
प्रीतो ऽनुगृह्य तौ देवौ स्मितपूर्वमभाषत

iti vijñāpitastābhyāmīśvarābhyāṃ maheśvaraḥ |
prīto 'nugṛhya tau devau smitapūrvamabhāṣata

वत्सवत्स विधे विष्णो मायया मम मोहितौ ।
युवां प्रभुत्वे ऽहंकृत्य बुद्धवैरो परस्परम्

vatsavatsa vidhe viṣṇo māyayā mama mohitau |
yuvāṃ prabhutve 'haṃkṛtya buddhavairo parasparam

विवादं युद्धपर्यंतं कृत्वा नोपरतौ किल ।
ततश्च्छिन्ना प्रजासृष्टिर्जगत्कारणभूतयोः

vivādaṃ yuddhaparyaṃtaṃ kṛtvā noparatau kila |
tataścchinnā prajāsṛṣṭirjagatkāraṇabhūtayoḥ

अज्ञानमानप्रभवाद्वैमत्याद्युवयोरपि ।
तन्निवर्तयितुं युष्मद्दर्पमोहौ मयैव तु

ajñānamānaprabhavādvaimatyādyuvayorapi |
tannivartayituṃ yuṣmaddarpamohau mayaiva tu

एवं निवारितावद्यलिंगाविर्भावलीलया ।
तस्माद्भूयो विवादं च व्रीडां चोत्सृज्य कृत्स्नशः

evaṃ nivāritāvadyaliṃgāvirbhāvalīlayā |
tasmādbhūyo vivādaṃ ca vrīḍāṃ cotsṛjya kṛtsnaśaḥ

यथास्वं कर्म कुर्यातां भवंतौ वीतमत्सरौ ।
पुरा ममाज्ञया सार्धं समस्तज्ञानसंहिताः

yathāsvaṃ karma kuryātāṃ bhavaṃtau vītamatsarau |
purā mamājñayā sārdhaṃ samastajñānasaṃhitāḥ

युवाभ्यां हि मया दत्ता कारणत्वप्रसिद्धये ।
मंत्ररत्नं च सूत्राख्यं पञ्चाक्षरमयं परम्

yuvābhyāṃ hi mayā dattā kāraṇatvaprasiddhaye |
maṃtraratnaṃ ca sūtrākhyaṃ pañcākṣaramayaṃ param

मयोपदिष्टं सर्वं तद्युवयोरद्य विस्मृतम् ।
ददामि च पुनः सर्वं यथापूर्वं ममाज्ञया

mayopadiṣṭaṃ sarvaṃ tadyuvayoradya vismṛtam |
dadāmi ca punaḥ sarvaṃ yathāpūrvaṃ mamājñayā

यतो विना युवां तेन न क्षमौ सृष्टिरक्षणे ।
एवमुक्त्वा महादेवो नारायणपितामहौ

yato vinā yuvāṃ tena na kṣamau sṛṣṭirakṣaṇe |
evamuktvā mahādevo nārāyaṇapitāmahau

मंत्रराजं ददौ ताभ्यां ज्ञानसंहितया सह ।
तौ लब्ध्वा महतीं दिव्यामाज्ञां माहेश्वरीं पराम्

maṃtrarājaṃ dadau tābhyāṃ jñānasaṃhitayā saha |
tau labdhvā mahatīṃ divyāmājñāṃ māheśvarīṃ parām

महार्थं मंत्ररत्नं च तथैव सकलाः कलाः ।
दंडवत्प्रणतिं कृत्वा देवदेवस्य पादयोः

mahārthaṃ maṃtraratnaṃ ca tathaiva sakalāḥ kalāḥ |
daṃḍavatpraṇatiṃ kṛtvā devadevasya pādayoḥ

अतिष्ठतां वीतभयावानंदास्तिमितौ तदा ।
एतस्मिन्नंतरे चित्रमिंद्रजालवदैश्वरम्

atiṣṭhatāṃ vītabhayāvānaṃdāstimitau tadā |
etasminnaṃtare citramiṃdrajālavadaiśvaram

लिंगं क्वापि तिरोभूतं न ताभ्यामुपलभ्यते ।
ततो विलप्य हाहेति सद्यःप्रणयभंगतः

liṃgaṃ kvāpi tirobhūtaṃ na tābhyāmupalabhyate |
tato vilapya hāheti sadyaḥpraṇayabhaṃgataḥ

किमसत्यमिदं वृत्तमिति चोक्त्वा परस्परम् ।
अचिंत्यवैभवं शंभोर्विचिंत्य च गतव्यथौ

kimasatyamidaṃ vṛttamiti coktvā parasparam |
aciṃtyavaibhavaṃ śaṃbhorviciṃtya ca gatavyathau

अभ्युपेत्य परां मैत्रीमालिंग्य च परस्परम् ।
जगद्व्यापारमुद्दिश्य जग्मतुर्देवपुंगवौ

abhyupetya parāṃ maitrīmāliṃgya ca parasparam |
jagadvyāpāramuddiśya jagmaturdevapuṃgavau

ततः प्रभृति शक्राद्याः सर्व एव सुरासुराः ।
ऋषयश्च नरा नागा नार्यश्चापि विधानतः ।
लिंगप्रतिष्ठा कुर्वंति लिंगे तं पूजयंति च

tataḥ prabhṛti śakrādyāḥ sarva eva surāsurāḥ |
ṛṣayaśca narā nāgā nāryaścāpi vidhānataḥ |
liṃgapratiṣṭhā kurvaṃti liṃge taṃ pūjayaṃti ca