अध्याय 45: मेधा, राजा सुरथ और महाकाली द्वारा मधु-कैटभ वध

श्रुत्वा शंभोः कथा रम्या नानाख्यानसमन्विता ।
नानावतार संयुक्ता भुक्तिमुक्तिप्रदा नृणाम्

śrutvā śaṃbhoḥ kathā ramyā nānākhyānasamanvitā |
nānāvatāra saṃyuktā bhuktimuktipradā nṛṇām

इदानीं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तो ब्रह्मविदां वर ।
चरित्रं जगदंबाया भगवत्या मनोहरम्

idānīṃ śrotumicchāmastvatto brahmavidāṃ vara |
caritraṃ jagadaṃbāyā bhagavatyā manoharam

परब्रह्म महेशस्य शक्तिराद्या सनातनी ।
उमा या समभिख्याता त्रैलोक्यजननी परा

parabrahma maheśasya śaktirādyā sanātanī |
umā yā samabhikhyātā trailokyajananī parā

सती हेमवती तस्या अवतारद्वयं श्रुतम् ।
अपरानवतारांस्त्वं ब्रूहि सूत् महामते

satī hemavatī tasyā avatāradvayaṃ śrutam |
aparānavatārāṃstvaṃ brūhi sūt mahāmate

को विरज्येत मतिमान् गुणश्रवणकर्मणि ।
श्रीमातुर्ज्ञानिनो यानि न त्यजन्ति कदाचन

ko virajyeta matimān guṇaśravaṇakarmaṇi |
śrīmāturjñānino yāni na tyajanti kadācana

धन्या यूयं महात्मानः कृतकृत्याः स्थ सर्वदा ।
यत्पृच्छथ पराम्बाया उमायाश्चरितं महत्

dhanyā yūyaṃ mahātmānaḥ kṛtakṛtyāḥ stha sarvadā |
yatpṛcchatha parāmbāyā umāyāścaritaṃ mahat

शृण्वतां पृच्छतां चैव तथा वाचयतां च तत् ।
पादाम्बुजरजांस्येव तीर्थानि मुनयो विदुः

śṛṇvatāṃ pṛcchatāṃ caiva tathā vācayatāṃ ca tat |
pādāmbujarajāṃsyeva tīrthāni munayo viduḥ

ते धन्या कृतकृत्याः स्युर्धन्या तेषां प्रसूः कुलम् ।
येषां चित्तं भवेल्लीनं श्रीदेव्यां परसंविदि

te dhanyā kṛtakṛtyāḥ syurdhanyā teṣāṃ prasūḥ kulam |
yeṣāṃ cittaṃ bhavellīnaṃ śrīdevyāṃ parasaṃvidi

ये न स्तुवन्ति देवेशीं सर्वकारणकारणाम् ।
मायागुणैर्मोहितास्स्युर्हतभाग्या न संशयः

ye na stuvanti deveśīṃ sarvakāraṇakāraṇām |
māyāguṇairmohitāssyurhatabhāgyā na saṃśayaḥ

न भजन्ति महादेवीं करुणारससागराम् ।
अन्धकूपे पतन्त्येते घोरे संसाररूपिणि

na bhajanti mahādevīṃ karuṇārasasāgarām |
andhakūpe patantyete ghore saṃsārarūpiṇi

गंगां विहाय तृप्त्यर्थं मरुवारि यथा व्रजेत् ।
विहाय देवीं तद्भिन्नं तथा देवान्तरं व्रजेत्

gaṃgāṃ vihāya tṛptyarthaṃ maruvāri yathā vrajet |
vihāya devīṃ tadbhinnaṃ tathā devāntaraṃ vrajet

यस्याः स्मरणमात्रेण पुरुषार्थचतुष्टयम् ।
अनायासेन लभते कस्त्यजेत्तां नरोत्तमः

yasyāḥ smaraṇamātreṇa puruṣārthacatuṣṭayam |
anāyāsena labhate kastyajettāṃ narottamaḥ

एतत्पृष्टः पुरा मेधास्सुरथेन महात्मना ।
यदुक्तं मेधसा पूर्वं तच्छृणुष्व वदामि ते

etatpṛṣṭaḥ purā medhāssurathena mahātmanā |
yaduktaṃ medhasā pūrvaṃ tacchṛṇuṣva vadāmi te

स्वारोचिषेन्तरे पूर्वं विरथो नाम पार्थिवः ।
सुरथस्तस्य पुत्रोऽभून्महाबलपराक्रमः

svārociṣentare pūrvaṃ viratho nāma pārthivaḥ |
surathastasya putro'bhūnmahābalaparākramaḥ

दानशौण्डः सत्यवादी स्वधर्म्म कुशलः कृती ।
देवीभक्तो दयासिन्धुः प्रजानां परिपालकः

dānaśauṇḍaḥ satyavādī svadharmma kuśalaḥ kṛtī |
devībhakto dayāsindhuḥ prajānāṃ paripālakaḥ

पृथिवीं शासतस्तस्य पाकशासनतेजसः ।
बभूबुर्नव ये भूपाः पृथ्वीग्रहणतत्पराः

pṛthivīṃ śāsatastasya pākaśāsanatejasaḥ |
babhūburnava ye bhūpāḥ pṛthvīgrahaṇatatparāḥ

कोलानाम्नीं राजधानीं रुरुधुस्तस्य भूपतेः ।
तैस्समन्तुमुलं युद्धं समपद्यत दारुणम्

kolānāmnīṃ rājadhānīṃ rurudhustasya bhūpateḥ |
taissamantumulaṃ yuddhaṃ samapadyata dāruṇam

युद्धे स निर्जितो भूपः प्रबलैस्तैर्द्विषद्गणैः ।
उज्जासितच्च कोलाया हृत्वा राज्यमशेषतः

yuddhe sa nirjito bhūpaḥ prabalaistairdviṣadgaṇaiḥ |
ujjāsitacca kolāyā hṛtvā rājyamaśeṣataḥ

स राजा स्वपुरीमेत्याकरोद्राज्यं स्वमंत्रिभिः ।
तत्रापि च महःपक्षैर्विपक्षैस्स पराजितः

sa rājā svapurīmetyākarodrājyaṃ svamaṃtribhiḥ |
tatrāpi ca mahaḥpakṣairvipakṣaissa parājitaḥ

दैवाच्छत्रुत्वमापन्नै रमात्यप्रमुखैर्गणैः ।
कोशस्थितं च यद्वित्तं तत्सर्वं चात्मसात्कृतम्

daivācchatrutvamāpannai ramātyapramukhairgaṇaiḥ |
kośasthitaṃ ca yadvittaṃ tatsarvaṃ cātmasātkṛtam

ततस्स निर्गतो राजा नगरान्मृगया छलात् ।
असहायोऽश्वमारुह्य जगाम गहनं वनम्

tatassa nirgato rājā nagarānmṛgayā chalāt |
asahāyo'śvamāruhya jagāma gahanaṃ vanam

इतस्ततस्तत्र गच्छन्राजा मुनिवराश्रमम् ।
ददर्श कुसुमारामभ्राजितं सर्वतोदिशम्

itastatastatra gacchanrājā munivarāśramam |
dadarśa kusumārāmabhrājitaṃ sarvatodiśam

वेदध्वनिसमाकीर्णं शान्तजन्तुसमाश्रितम् ।
शिष्यैः प्रशिष्यैस्तच्छिष्यैस्समन्तात्परिवेष्टितम्

vedadhvanisamākīrṇaṃ śāntajantusamāśritam |
śiṣyaiḥ praśiṣyaistacchiṣyaissamantātpariveṣṭitam

व्याघ्रादयो महावीर्या अल्पवीर्यान्महामते ।
तदाश्रमे न बाधन्ते द्विजवर्य्यप्रभावतः

vyāghrādayo mahāvīryā alpavīryānmahāmate |
tadāśrame na bādhante dvijavaryyaprabhāvataḥ

उवास तत्र नृपतिर्महाकारुणिको बुधः ।
सत्कृतो मुनिनाथेन सुवचो भोजनासनैः

uvāsa tatra nṛpatirmahākāruṇiko budhaḥ |
satkṛto munināthena suvaco bhojanāsanaiḥ

एकदा स महाराजश्चिंतामाप दुरत्ययाम् ।
अहो मे हीनभाग्यस्य दुर्बुद्धेर्हीनतेजसः

ekadā sa mahārājaściṃtāmāpa duratyayām |
aho me hīnabhāgyasya durbuddherhīnatejasaḥ

हृतं राज्यमशेषेण शत्रुवर्गैर्मदोद्धतैः ।
मत्पूर्वै रक्षितं राज्यं शत्रुभिर्भुज्यतेऽधुना

hṛtaṃ rājyamaśeṣeṇa śatruvargairmadoddhataiḥ |
matpūrvai rakṣitaṃ rājyaṃ śatrubhirbhujyate'dhunā

मादृशश्चैत्रवंशेस्मिन्न कोप्यासीन्महीपतिः ।
किं करोमि क्व गच्छामि कथं राज्यं लभेमहि

mādṛśaścaitravaṃśesminna kopyāsīnmahīpatiḥ |
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ rājyaṃ labhemahi

अमात्या मंत्रिणश्चैव मामका ये सनातनाः ।
न जाने कं च नृपतिं समासाद्याधुनासते

amātyā maṃtriṇaścaiva māmakā ye sanātanāḥ |
na jāne kaṃ ca nṛpatiṃ samāsādyādhunāsate

विनाश्य राज्यमधुना न जाने कां गतिं गताः ।
रणभूमिमहोत्साहा अरिवर्गनिकर्तनाः

vināśya rājyamadhunā na jāne kāṃ gatiṃ gatāḥ |
raṇabhūmimahotsāhā arivarganikartanāḥ

मामका ये महाशूरा नृपमन्यं भजन्ति ते ।
पर्वताभा गजा अश्वा वातवद्वेगगामिनः

māmakā ye mahāśūrā nṛpamanyaṃ bhajanti te |
parvatābhā gajā aśvā vātavadvegagāminaḥ

पूर्वपूर्वार्जितः कोशः पाल्यते तैर्नवाधुना ।
एवं मोहवशं यातो राजा परमधार्मिकः

pūrvapūrvārjitaḥ kośaḥ pālyate tairnavādhunā |
evaṃ mohavaśaṃ yāto rājā paramadhārmikaḥ

एतस्मिन्नंतरे तत्र वैश्यः कश्चित्समागतः ।
राजा पप्रच्छ कस्त्वं भोः किमर्थमिह चागतः

etasminnaṃtare tatra vaiśyaḥ kaścitsamāgataḥ |
rājā papraccha kastvaṃ bhoḥ kimarthamiha cāgataḥ

दुर्मना लक्ष्यसे कस्मादेतन्मे ब्रूहि साम्प्रतम् ।
इत्याकर्ण्य वचो रम्यं नरपालेन भाषितम्

durmanā lakṣyase kasmādetanme brūhi sāmpratam |
ityākarṇya vaco ramyaṃ narapālena bhāṣitam

दृग्भ्यां विमुंचन्नश्रूणि समाधिर्वैश्यपुंगवः ।
प्रत्युवाच महीपालं प्रणयावनतो गिरम्

dṛgbhyāṃ vimuṃcannaśrūṇi samādhirvaiśyapuṃgavaḥ |
pratyuvāca mahīpālaṃ praṇayāvanato giram

समाधिर्नाम वैश्योहं धनिवंशसमुद्भवः ।
पुत्रदारादिभिस्त्यक्तो धनलोभान्महीपते

samādhirnāma vaiśyohaṃ dhanivaṃśasamudbhavaḥ |
putradārādibhistyakto dhanalobhānmahīpate

स वनमभ्यागतो राजन्दुःखितः स्वेन कर्मणा ।
सोहं पुत्रप्रपौत्राणां कलत्राणां तथैव च

sa vanamabhyāgato rājanduḥkhitaḥ svena karmaṇā |
sohaṃ putraprapautrāṇāṃ kalatrāṇāṃ tathaiva ca

भ्रातॄणां भ्रातृपुत्राणां परेषां सुहृदां तथा ।
न वेद्मि कुशलं सम्यक्करुणासागर प्रभो

bhrātṝṇāṃ bhrātṛputrāṇāṃ pareṣāṃ suhṛdāṃ tathā |
na vedmi kuśalaṃ samyakkaruṇāsāgara prabho

निष्कासितो यैः पुत्राद्यैर्दुर्वृत्तैर्धनगर्धिभिः ।
तेषु किं भवता प्रीतिः क्रियते मूर्खजन्तुवत्

niṣkāsito yaiḥ putrādyairdurvṛttairdhanagardhibhiḥ |
teṣu kiṃ bhavatā prītiḥ kriyate mūrkhajantuvat

सम्यगुक्तं त्वया राजन्वचः सारार्थबृंहितम् ।
तथापि स्नेहपाशेन मोह्यतेऽतीव मे मनः

samyaguktaṃ tvayā rājanvacaḥ sārārthabṛṃhitam |
tathāpi snehapāśena mohyate'tīva me manaḥ

एवं मोहाकुलौ वैश्यपार्थिवौ मुनिसत्तम ।
जग्मतुर्मुनिवर्यस्य मेधसः सन्निधिन्तदा

evaṃ mohākulau vaiśyapārthivau munisattama |
jagmaturmunivaryasya medhasaḥ sannidhintadā

स वैश्यराजसहितो नरराजः प्रतापवान् ।
प्रणनाम महावीरः शिरसा योगिनां वरम्

sa vaiśyarājasahito nararājaḥ pratāpavān |
praṇanāma mahāvīraḥ śirasā yogināṃ varam

बद्ध्वाञ्जलिमिमां वाचमुवाच नृपतिर्मुनिम् ।
भगवन्नावयोर्मोहं छेत्तुमर्हसि साम्प्रतम्

baddhvāñjalimimāṃ vācamuvāca nṛpatirmunim |
bhagavannāvayormohaṃ chettumarhasi sāmpratam

अहं राजश्रिया त्यक्तो गहनं वनमाश्रितः ।
तथापि हृतराज्यस्य तोषो नैवाभिजायते

ahaṃ rājaśriyā tyakto gahanaṃ vanamāśritaḥ |
tathāpi hṛtarājyasya toṣo naivābhijāyate

अयं च वैश्यस्स्वजनैर्दाराद्यैर्निष्कृतो गृहात् ।
तथाप्येतस्य ममता न निवृत्तिं समश्नुते

ayaṃ ca vaiśyassvajanairdārādyairniṣkṛto gṛhāt |
tathāpyetasya mamatā na nivṛttiṃ samaśnute

किमत्र कारणं ब्रूहि ज्ञानिनोरपि नो मनः ।
मोहेन व्याकुलं जातं महत्येषां हि मूर्खता

kimatra kāraṇaṃ brūhi jñāninorapi no manaḥ |
mohena vyākulaṃ jātaṃ mahatyeṣāṃ hi mūrkhatā

महामाया जगद्धात्री शक्तिरूपा सनातनी ।
सा मोहयति सर्वेषां समाकृष्य मनांसि वै

mahāmāyā jagaddhātrī śaktirūpā sanātanī |
sā mohayati sarveṣāṃ samākṛṣya manāṃsi vai

ब्रह्मादयस्सुरास्सर्वे यन्मायामोहिताः प्रभो ।
न जानन्ति परन्तत्त्वं मनुष्याणां च का कथा

brahmādayassurāssarve yanmāyāmohitāḥ prabho |
na jānanti parantattvaṃ manuṣyāṇāṃ ca kā kathā

सा सृजत्यखिलं विश्वं सैव पालयतीति च ।
सैव संहरते काले त्रिगुणा परमेश्वरी

sā sṛjatyakhilaṃ viśvaṃ saiva pālayatīti ca |
saiva saṃharate kāle triguṇā parameśvarī

यस्योपरि प्रसन्ना सा वरदा कामरूपिणी ।
स एव मोहमत्येति नान्यथा नृपसत्तम

yasyopari prasannā sā varadā kāmarūpiṇī |
sa eva mohamatyeti nānyathā nṛpasattama

का सा देवी महामाया या च मोहयतेऽखिलान् ।
कथं जाता च सा देवी कृपया वद मे मुने

kā sā devī mahāmāyā yā ca mohayate'khilān |
kathaṃ jātā ca sā devī kṛpayā vada me mune

जगत्येकार्णवे जाते शेषमास्तीर्य योगराट् ।
योगनिद्रामुपाश्रित्य यदा सुष्वाप केशवः

jagatyekārṇave jāte śeṣamāstīrya yogarāṭ |
yoganidrāmupāśritya yadā suṣvāpa keśavaḥ

तदा द्वावसुरौ जातौ विष्णौ कर्णमलेन वै ।
मधुकैटभनामानौ विख्यातौ पृथिवीतले

tadā dvāvasurau jātau viṣṇau karṇamalena vai |
madhukaiṭabhanāmānau vikhyātau pṛthivītale

प्रलयार्कप्रभौ घोरौ महाकायौ महाहनू ।
दंष्द्राकरालवदनौ भक्षयन्तौ जगन्ति वा

pralayārkaprabhau ghorau mahākāyau mahāhanū |
daṃṣdrākarālavadanau bhakṣayantau jaganti vā

तौ दृष्ट्वा भगवन्नाभिपङ्कजे कमलासनम् ।
हननायोद्यतावास्तां कस्त्वं भोरिति वादिनौ

tau dṛṣṭvā bhagavannābhipaṅkaje kamalāsanam |
hananāyodyatāvāstāṃ kastvaṃ bhoriti vādinau

समालोक्यं तु तौ दैत्यौ सुरज्येष्ठो जनार्दनम् ।
शयानं च पयोम्भोधौ तुष्टाव परमेश्वरीम्

samālokyaṃ tu tau daityau surajyeṣṭho janārdanam |
śayānaṃ ca payombhodhau tuṣṭāva parameśvarīm

रक्षरक्ष महामाये शरणागतवत्सले ।
एताभ्यां घोररूपाभ्यां दैत्याभ्यां जगदम्बिके

rakṣarakṣa mahāmāye śaraṇāgatavatsale |
etābhyāṃ ghorarūpābhyāṃ daityābhyāṃ jagadambike

प्रणमामि महामायां योगनिद्रामुमां सतीम् ।
कालरात्रिं महारात्रिं मोहरात्रिं परात्पराम्

praṇamāmi mahāmāyāṃ yoganidrāmumāṃ satīm |
kālarātriṃ mahārātriṃ moharātriṃ parātparām

त्रिदेवजननीं नित्यां भक्ताभीष्टफलप्रदाम् ।
पालिनीं सर्वदेवानां करुणावरुणालयम्

tridevajananīṃ nityāṃ bhaktābhīṣṭaphalapradām |
pālinīṃ sarvadevānāṃ karuṇāvaruṇālayam

त्वत्प्रभावादहं ब्रह्मा माधवो गिरिजापतिः ।
सृजत्यवति संसारं काले संहरतीति च

tvatprabhāvādahaṃ brahmā mādhavo girijāpatiḥ |
sṛjatyavati saṃsāraṃ kāle saṃharatīti ca

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा त्वं ह्रीस्त्वं बुद्धिर्विमला मता ।
तुष्टिः पुष्टिस्त्वमेवाम्ब शान्तिः क्षान्तिः क्षुधा दया

tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hrīstvaṃ buddhirvimalā matā |
tuṣṭiḥ puṣṭistvamevāmba śāntiḥ kṣāntiḥ kṣudhā dayā

विष्णु माया त्वमेवाम्ब त्वमेव चेतना मता ।
त्वं शक्तिः परमा प्रोक्ता लज्जा तृष्णा त्वमेव च

viṣṇu māyā tvamevāmba tvameva cetanā matā |
tvaṃ śaktiḥ paramā proktā lajjā tṛṣṇā tvameva ca

भ्रान्तिस्त्वं स्मृतिरूपा त्वं मातृरूपेण संस्थिता ।
त्वं लक्ष्मीर्भवने पुंसां पुण्याक्षरप्रवर्तिनाम्

bhrāntistvaṃ smṛtirūpā tvaṃ mātṛrūpeṇa saṃsthitā |
tvaṃ lakṣmīrbhavane puṃsāṃ puṇyākṣarapravartinām

त्वं जातिस्त्वं मता वृत्तिर्व्याप्तिरूपा त्वमेव हि ।
त्वमेव चित्तिरूपेण व्याप्य कृत्स्नं प्रतिष्ठिता

tvaṃ jātistvaṃ matā vṛttirvyāptirūpā tvameva hi |
tvameva cittirūpeṇa vyāpya kṛtsnaṃ pratiṣṭhitā

सा त्वमेतौ दुराधर्षावसुरौ मोहयाम्बिके ।
प्रबोधय जगद्योने नारायणमजं विभुम्

sā tvametau durādharṣāvasurau mohayāmbike |
prabodhaya jagadyone nārāyaṇamajaṃ vibhum

ब्रह्मणा प्रार्थिता सेयं मधुकैटभनाशने ।
महाविद्याजगद्धात्री सर्वविद्याधिदेवता

brahmaṇā prārthitā seyaṃ madhukaiṭabhanāśane |
mahāvidyājagaddhātrī sarvavidyādhidevatā

द्वादश्यां फाल्गुनस्यैव शुक्लायां समभून्नृप ।
महाकालीति विख्याता शक्तिस्त्रैलोक्यमोहिनी

dvādaśyāṃ phālgunasyaiva śuklāyāṃ samabhūnnṛpa |
mahākālīti vikhyātā śaktistrailokyamohinī

ततोऽभवद्वियद्वाणी मा भैषीः कमलासन ।
कण्टकं नाशयाम्यद्य हत्वाजौ मधुकैटभौ

tato'bhavadviyadvāṇī mā bhaiṣīḥ kamalāsana |
kaṇṭakaṃ nāśayāmyadya hatvājau madhukaiṭabhau

इत्युक्त्वा सा महामाया नेत्रवक्त्रादितो हरेः ।
निर्गम्य दर्शने तस्थौ ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः

ityuktvā sā mahāmāyā netravaktrādito hareḥ |
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ

उत्तस्थौ च हृषीकेशो देवदेवो जनार्दनः ।
स ददर्श पुरो दैत्यो मधुकैटभसंज्ञकौ

uttasthau ca hṛṣīkeśo devadevo janārdanaḥ |
sa dadarśa puro daityo madhukaiṭabhasaṃjñakau

ताभ्यां प्रववृत्ते युद्धं विष्णोरतुलतेजसः ।
पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुयुद्धमभूत्तदा

tābhyāṃ pravavṛtte yuddhaṃ viṣṇoratulatejasaḥ |
pañcavarṣasahasrāṇi bāhuyuddhamabhūttadā

महामायाप्रभावेण मोहितो दानवोत्तमौ ।
जजल्पतू रमाकान्तं गृहाण वरमीप्सितम्

mahāmāyāprabhāveṇa mohito dānavottamau |
jajalpatū ramākāntaṃ gṛhāṇa varamīpsitam

मयि प्रसन्नौ यदि वां दीयतामेष मे वरः ।
मम वध्यावुभौ नान्यं युवाभ्यां प्रार्थये वरम्

mayi prasannau yadi vāṃ dīyatāmeṣa me varaḥ |
mama vadhyāvubhau nānyaṃ yuvābhyāṃ prārthaye varam

एकार्णवां महीं दृष्ट्वा प्रोचतुः केशवं वचः ।
आवां जहि न यत्रासौ धरणी पयसाऽ ऽप्लुता

ekārṇavāṃ mahīṃ dṛṣṭvā procatuḥ keśavaṃ vacaḥ |
āvāṃ jahi na yatrāsau dharaṇī payasā' 'plutā

तथास्तु प्रोच्य भगवांश्चक्रमुत्थाप्य सूज्ज्वलम् ।
चिच्छेद शिरसी कृत्वा स्वकीयजघने तयोः

tathāstu procya bhagavāṃścakramutthāpya sūjjvalam |
ciccheda śirasī kṛtvā svakīyajaghane tayoḥ

एवन्ते कथितो राजन्कालिकायास्समुद्भवः ।
महालक्ष्म्यास्तथोत्पत्तिं निशामय महामते

evante kathito rājankālikāyāssamudbhavaḥ |
mahālakṣmyāstathotpattiṃ niśāmaya mahāmate

निर्विकारादि साकारा निराकारापि देव्युमा ।
देवानां तापनाशार्थं प्रादुरासीद्युगेयुगे

nirvikārādi sākārā nirākārāpi devyumā |
devānāṃ tāpanāśārthaṃ prādurāsīdyugeyuge

यदिच्छावैभवं सर्वं तस्या देहग्रहः स्मृतः ।
लीलया सापि भक्तानां गुणवर्णनहेतवे

yadicchāvaibhavaṃ sarvaṃ tasyā dehagrahaḥ smṛtaḥ |
līlayā sāpi bhaktānāṃ guṇavarṇanahetave