अध्याय 35: शिव की निन्दा करने वाले साधु द्विज

सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः ।
अवतारं शृणु विभोस्साधुवेषद्विजाह्वयम्

sanatkumāra sarvajña śivasya paramātmanaḥ |
avatāraṃ śṛṇu vibhossādhuveṣadvijāhvayam

मेनाहिमालयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा महोत्तमाम् ।
चिन्तामापुस्तुरास्सर्वे मन्त्रयामासुरादरात्

menāhimālayorbhaktiṃ śive jñātvā mahottamām |
cintāmāpusturāssarve mantrayāmāsurādarāt

एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां दास्यति शम्भवे ।
ध्रुवं निर्वाणतां सद्यः सम्प्राप्स्यति शिवस्य वै

ekāntabhaktyā śailaścetkanyāṃ dāsyati śambhave |
dhruvaṃ nirvāṇatāṃ sadyaḥ samprāpsyati śivasya vai

अनन्तरत्नाधारोऽसौ चेत्प्रयास्यति मोक्षताम् ।
रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

anantaratnādhāro'sau cetprayāsyati mokṣatām |
ratnagarbhābhidhā bhūmirmithyaiva bhavitā dhruvam

अस्थिरत्वम्परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः ।
कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवालोकं गमिष्यति

asthiratvamparityajya divyarūpaṃ vidhāya saḥ |
kanyāṃ śūlabhṛte dattvā śivālokaṃ gamiṣyati

महादेवस्य सारूप्यं प्राप्य शम्भोरनुग्रहात् ।
तत्र भुक्त्वा महाभोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

mahādevasya sārūpyaṃ prāpya śambhoranugrahāt |
tatra bhuktvā mahābhogāṃstato mokṣamavāpsyati

इत्यालोच्य सुरास्सर्वे जग्मुर्गुरुगृहं मुने ।
चक्रुर्निवेदनं गत्वा गुरवे स्वार्थसाधकाः

ityālocya surāssarve jagmurgurugṛhaṃ mune |
cakrurnivedanaṃ gatvā gurave svārthasādhakāḥ

गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये ।
कृत्वा निंदां महेशस्य गिरिभक्तिं निवारय

guro himālayagṛhaṃ gacchāsmatkāryyasiddhaye |
kṛtvā niṃdāṃ maheśasya giribhaktiṃ nivāraya

स्वश्रद्धया सुतां दत्त्वा शिवाय स गिरिर्गुरो ।
लभेत मुक्तिमत्रैव धरण्यां स हि तिष्ठतु

svaśraddhayā sutāṃ dattvā śivāya sa girirguro |
labheta muktimatraiva dharaṇyāṃ sa hi tiṣṭhatu

इति देववचः श्रुत्वा प्रोवाच च विचार्य्य तान्

iti devavacaḥ śrutvā provāca ca vicāryya tān

कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः ।
सम्पादयेत्स्वाभिमतमहं तत्कर्तुमक्षमः

kaścinmadhye ca yuṣmākaṃ gacchecchailāntikaṃ surāḥ |
sampādayetsvābhimatamahaṃ tatkartumakṣamaḥ

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः ।
तस्मै वृत्तं कथय स्वं स वः कार्यं करिष्यति

athavā gacchata surā brahmalokaṃ savāsavāḥ |
tasmai vṛttaṃ kathaya svaṃ sa vaḥ kāryaṃ kariṣyati

तच्छ्रुत्वा ते समालोच्य जग्मुर्विधिसभां सुराः ।
सर्वं निवेदयामासुस्तद्वृत्तं पुरतो विधेः

tacchrutvā te samālocya jagmurvidhisabhāṃ surāḥ |
sarvaṃ nivedayāmāsustadvṛttaṃ purato vidheḥ

अवोचत्तान्विधिः श्रुत्वा तद्वचः सुविचिंत्य वै ।
नाहं करिष्ये तन्निंदां दुःखदां कहरां सदा

avocattānvidhiḥ śrutvā tadvacaḥ suviciṃtya vai |
nāhaṃ kariṣye tanniṃdāṃ duḥkhadāṃ kaharāṃ sadā

सुरा गच्छत कैलासं संतोषयत शङ्करम् ।
प्रस्थापयत तं देवं हिमालयगृहं प्रति

surā gacchata kailāsaṃ saṃtoṣayata śaṅkaram |
prasthāpayata taṃ devaṃ himālayagṛhaṃ prati

स गच्छेदथ शैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै ।
परनिन्दा विनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

sa gacchedatha śaileśamātmanindāṃ karotu vai |
paranindā vināśāya svanindā yaśase matā

ततस्ते प्रययुः शीघ्रं कैलासं निखिलास्सुराः ।
सुप्रणम्य शिवं भक्त्या तद्द्रुतं निखिला जगुः

tataste prayayuḥ śīghraṃ kailāsaṃ nikhilāssurāḥ |
supraṇamya śivaṃ bhaktyā taddrutaṃ nikhilā jaguḥ

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः ।
देवान्सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

tacchrutvā devavacanaṃ svīcakāra maheśvaraḥ |
devānsuyāpayāmāsa tānāśvāsya vihasya saḥ

ततः स भगवाञ्छम्भुर्महेशो भक्तवत्सलः ।
गन्तुमैच्छच्छैलमूलं मायेशो न विकारवान्

tataḥ sa bhagavāñchambhurmaheśo bhaktavatsalaḥ |
gantumaicchacchailamūlaṃ māyeśo na vikāravān

दण्डी छत्री दिब्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम् ।
करे स्फटिकमालां च शालग्रामं गले दधत्

daṇḍī chatrī dibyavāsā bibhrattilakamujjvalam |
kare sphaṭikamālāṃ ca śālagrāmaṃ gale dadhat

जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरो द्विजः ।
हिमाचलं जगामाशु बन्धुवर्गेस्समन्वितम्

japannāma harerbhaktyā sādhuveṣadharo dvijaḥ |
himācalaṃ jagāmāśu bandhuvargessamanvitam

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः ।
ननाम दण्डवद्भूमौ साष्टाङ्गं विधिपूर्वकम्

taṃ ca dṛṣṭvā samuttasthau sagaṇo'pi himālayaḥ |
nanāma daṇḍavadbhūmau sāṣṭāṅgaṃ vidhipūrvakam

ततः पप्रच्छ शैलेशस्तं द्विजं को भवानिति ।
उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रस्स योग्यद्रिम्महादरात्

tataḥ papraccha śaileśastaṃ dvijaṃ ko bhavāniti |
uvāca śīghraṃ viprendrassa yogyadrimmahādarāt

साधु द्विजाह्वः शैलाहं वैष्णवः परमार्थदृक् ।
परोपकारी सर्वज्ञः सर्वगामी गुरोर्बलात्

sādhu dvijāhvaḥ śailāhaṃ vaiṣṇavaḥ paramārthadṛk |
paropakārī sarvajñaḥ sarvagāmī gurorbalāt

मया ज्ञातं स्वविज्ञानात्स्वस्थाने शैलसत्तम ।
तच्छृणु प्रीतितो वच्मि हित्वा दम्भन्तवांतिकम्

mayā jñātaṃ svavijñānātsvasthāne śailasattama |
tacchṛṇu prītito vacmi hitvā dambhantavāṃtikam

शङ्कराय सुतान्दातुन्त्वमिच्छसि निजोद्भवाम् ।
इमाम्पद्मासमां रम्यामज्ञातकुलशीलिने

śaṅkarāya sutāndātuntvamicchasi nijodbhavām |
imāmpadmāsamāṃ ramyāmajñātakulaśīline

इयं मतिस्ते शैलेन्द्र न युक्ता मङ्गलप्रदा ।
निबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

iyaṃ matiste śailendra na yuktā maṅgalapradā |
nibodha jñānināṃ śreṣṭha nārāyaṇakulodbhava

पश्य शैलाधिपत्वं च न तस्यैकोऽस्ति बान्धवः ।
बान्धवान्स्वान्प्रयत्नेन पृच्छ मेनां च स्वप्रियाम्

paśya śailādhipatvaṃ ca na tasyaiko'sti bāndhavaḥ |
bāndhavānsvānprayatnena pṛccha menāṃ ca svapriyām

सर्वान्संपृच्छ यत्नेन मेनादीन्पा र्वती विना ।
रोगिणे नौषधं शैल कुपथ्यं रोचते सदा

sarvānsaṃpṛccha yatnena menādīnpā rvatī vinā |
rogiṇe nauṣadhaṃ śaila kupathyaṃ rocate sadā

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्म्मणि ।
महाजनः स्मेरमुखः श्रुति मात्राद्भविष्यति

na te pātrānurūpaśca pārvatīdānakarmmaṇi |
mahājanaḥ smeramukhaḥ śruti mātrādbhaviṣyati

निराश्रयस्सदासङ्गो विरूपो निगुर्णोऽव्ययः ।
स्मशानवासी विकटो व्यालग्राही दिगम्बरः

nirāśrayassadāsaṅgo virūpo nigurṇo'vyayaḥ |
smaśānavāsī vikaṭo vyālagrāhī digambaraḥ

विभूतिभूषणो व्यालवरावेष्टितमस्तकः ।
सर्वाश्रमपरिभ्रष्टस्त्वविज्ञातगतिस्सदा

vibhūtibhūṣaṇo vyālavarāveṣṭitamastakaḥ |
sarvāśramaparibhraṣṭastvavijñātagatissadā

इत्याद्युक्त्वा वचस्तथ्यं शिवनिन्दापरं स हि ।
जगाम स्वालयं शीघ्रन्नाना लीलाकरः शिवः

ityādyuktvā vacastathyaṃ śivanindāparaṃ sa hi |
jagāma svālayaṃ śīghrannānā līlākaraḥ śivaḥ

तच्छ्रुत्वा विप्रवचनमभूताञ्च तनू तयोः ।
विपरीतानर्थपरे किं करिष्यावहे ध्रुवम्

tacchrutvā vipravacanamabhūtāñca tanū tayoḥ |
viparītānarthapare kiṃ kariṣyāvahe dhruvam

ततो रुद्रो महोतिं च कृत्वा भक्तमुदावहाम् ।
विवाहयित्वा गिरिजां देवकार्य्यं चकार सः

tato rudro mahotiṃ ca kṛtvā bhaktamudāvahām |
vivāhayitvā girijāṃ devakāryyaṃ cakāra saḥ

इति प्रोक्तस्तु ते तात साधुवेषो द्विजाह्वयः ।
शिवावतारो हि मया देवकार्य्यकरः प्रभो

iti proktastu te tāta sādhuveṣo dvijāhvayaḥ |
śivāvatāro hi mayā devakāryyakaraḥ prabho

इदमाख्यानमनघं स्वर्ग्यमायुष्यमुत्तमम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि स सुखी गतिमाप्नुयात्

idamākhyānamanaghaṃ svargyamāyuṣyamuttamam |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa sukhī gatimāpnuyāt