अध्याय 7: देव करोड़ बार शिवमन्त्र जपते हैं

एतच्छुत्वा तु सर्वेषां देवादीनां वचो हरः ।
अंगीचकार सुप्रीत्या शरण्यो भक्तवत्सलः

etacchutvā tu sarveṣāṃ devādīnāṃ vaco haraḥ |
aṃgīcakāra suprītyā śaraṇyo bhaktavatsalaḥ

एतस्मिन्नंतरे देवी पुत्राभ्यां संयुता शिवा ।
आजगाम मुने तत्र यत्र देवान्वितो हरः

etasminnaṃtare devī putrābhyāṃ saṃyutā śivā |
ājagāma mune tatra yatra devānvito haraḥ

अथागतां शिवां दृष्ट्वा सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् ।
प्रणेमुरतिनम्रास्ते विस्मिता गतसंभ्रमाः

athāgatāṃ śivāṃ dṛṣṭvā sarve viṣṇvādayo drutam |
praṇemuratinamrāste vismitā gatasaṃbhramāḥ

प्रोचुर्जयेति सद्वाक्यं मुने सर्वे सुलक्षणम् ।
तूष्णीमासन्नजानंतस्तदागमनकारणम्

procurjayeti sadvākyaṃ mune sarve sulakṣaṇam |
tūṣṇīmāsannajānaṃtastadāgamanakāraṇam

अथ सर्वैः स्तुता देवैर्देव्यद्भुतकुतूहला ।
उवाच स्वामिनं प्रीत्या नानालीलाविशारदम्

atha sarvaiḥ stutā devairdevyadbhutakutūhalā |
uvāca svāminaṃ prītyā nānālīlāviśāradam

क्रीडमानं विभो पश्य षण्मुखं रविसंनिभम् ।
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठ भूषितं भूषणैर्वरैः

krīḍamānaṃ vibho paśya ṣaṇmukhaṃ ravisaṃnibham |
putraṃ putravatāṃ śreṣṭha bhūṣitaṃ bhūṣaṇairvaraiḥ

इत्येवं लोकमात्रा च वाग्भिस्संबोधितश्शिवः ।
न ययौ तृप्तिमीशानः पिबन् स्कंदाननामृतम्

ityevaṃ lokamātrā ca vāgbhissaṃbodhitaśśivaḥ |
na yayau tṛptimīśānaḥ piban skaṃdānanāmṛtam

न सस्मारागतान्दैत्यान्निजतेजोनिपीडितान् ।
स्कंदमालिंग्य चाघ्राय मुगोदाति महेश्वरः

na sasmārāgatāndaityānnijatejonipīḍitān |
skaṃdamāliṃgya cāghrāya mugodāti maheśvaraḥ

जगदम्बाथ तत्रैव संमंत्र्य प्रभुणा च सा ।
स्थित्वा किञ्चित्समुत्तस्थौ नानालीलाविशारदा

jagadambātha tatraiva saṃmaṃtrya prabhuṇā ca sā |
sthitvā kiñcitsamuttasthau nānālīlāviśāradā

ततस्सनंदी सह षण्मुखेन तया च सार्द्धं गिरिराजपुत्र्या ।
विवेश शम्भुर्भवनं सुलीलः सुरैस्समस्तैरभिवंद्यमानः

tatassanaṃdī saha ṣaṇmukhena tayā ca sārddhaṃ girirājaputryā |
viveśa śambhurbhavanaṃ sulīlaḥ suraissamastairabhivaṃdyamānaḥ

द्वारस्य पार्श्वतः तस्थुर्देवदेवस्य धीमतः ।
तेऽथ देवा महाव्यग्रा विमनस्का मुनेऽखिलः

dvārasya pārśvataḥ tasthurdevadevasya dhīmataḥ |
te'tha devā mahāvyagrā vimanaskā mune'khilaḥ

किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं कः स्यादस्मत्सुखप्रदः ।
किं तु किंत्विति संजातं हा हताः स्मेति वादिनम्

kiṃ kartavyaṃ kva gaṃtavyaṃ kaḥ syādasmatsukhapradaḥ |
kiṃ tu kiṃtviti saṃjātaṃ hā hatāḥ smeti vādinam

अन्योन्यं प्रेक्ष्य शक्राद्या बभूवुश्चातिविह्वलाः ।
प्रोचुर्विकलवाक्यं ते धिक्कुर्वन्तो निजं विधिम्

anyonyaṃ prekṣya śakrādyā babhūvuścātivihvalāḥ |
procurvikalavākyaṃ te dhikkurvanto nijaṃ vidhim

पापा वयमिहेत्यन्ये ह्यभाग्याश्चेति चापरे ।
ते भाग्यवंतो दैत्येन्द्रा इति चान्येऽब्रुवन् सुराः

pāpā vayamihetyanye hyabhāgyāśceti cāpare |
te bhāgyavaṃto daityendrā iti cānye'bruvan surāḥ

तस्मिन्नेवांतरे तेषां श्रुत्वा शब्दाननेकशः ।
कुंभोदरो महातेजा दंडेनाताडयत्सुरान्

tasminnevāṃtare teṣāṃ śrutvā śabdānanekaśaḥ |
kuṃbhodaro mahātejā daṃḍenātāḍayatsurān

दुद्रुवुस्ते भयाविष्टा देवा हाहेति वादिनः ।
अपतन्मुनयश्चान्ये विह्वलत्वं बभूव ह

dudruvuste bhayāviṣṭā devā hāheti vādinaḥ |
apatanmunayaścānye vihvalatvaṃ babhūva ha

इन्द्रस्तु विकलोतीव जानुभ्यामवनीं गतः ।
अन्ये देवर्षयोतीव विकलाः पतिता भुवि

indrastu vikalotīva jānubhyāmavanīṃ gataḥ |
anye devarṣayotīva vikalāḥ patitā bhuvi

सर्वे मिलित्वा मुनयस्सुराश्च सममाकुलाः ।
संगता विधिहर्योस्तु समीपं मित्रचेतसोः

sarve militvā munayassurāśca samamākulāḥ |
saṃgatā vidhiharyostu samīpaṃ mitracetasoḥ

अहो विधिबलं चैतन्मुनयः कश्यपादयः ।
वदंति स्म तदा सर्वे हरि लोकभयापदम्

aho vidhibalaṃ caitanmunayaḥ kaśyapādayaḥ |
vadaṃti sma tadā sarve hari lokabhayāpadam

अभाग्यान्न समाप्तं तु कार्यमित्यपरे द्विजाः ।
कस्माद्विघ्नमिदं जातमित्यन्ये ह्यति विस्मिताः

abhāgyānna samāptaṃ tu kāryamityapare dvijāḥ |
kasmādvighnamidaṃ jātamityanye hyati vismitāḥ

इत्येवं वचनं श्रुत्वा कश्यपाद्युदितं मुने ।
आश्वासयन्मुनीन्देवान् हरिर्वाक्यमुपाददे

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā kaśyapādyuditaṃ mune |
āśvāsayanmunīndevān harirvākyamupādade

हे देवा मुनयस्सर्वे मद्वचः शृणुतादरात् ।
किमर्थं दुःखमापन्ना दुखं तु त्यजताखिलम्

he devā munayassarve madvacaḥ śṛṇutādarāt |
kimarthaṃ duḥkhamāpannā dukhaṃ tu tyajatākhilam

महदाराधनं देवा न सुसाध्यं विचार्य्यताम् ।
महदाराधने पूर्वं भवेद्दुःखमिति श्रुतम् ।
विज्ञाय दृढतां देवाः प्रसन्नो भवति ध्रुवम्

mahadārādhanaṃ devā na susādhyaṃ vicāryyatām |
mahadārādhane pūrvaṃ bhavedduḥkhamiti śrutam |
vijñāya dṛḍhatāṃ devāḥ prasanno bhavati dhruvam

शिवस्सर्वगणायक्षस्सहसा परमेश्वरः ।
विचार्यतां हृदा सर्वैः कथं वश्यो भवेदिति

śivassarvagaṇāyakṣassahasā parameśvaraḥ |
vicāryatāṃ hṛdā sarvaiḥ kathaṃ vaśyo bhavediti

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य्य नमः पश्चादुदाहरेत् ।
शिवायेति ततः पश्चाच्छुभद्वयमतः परम्

praṇavaṃ pūrvamuccāryya namaḥ paścādudāharet |
śivāyeti tataḥ paścācchubhadvayamataḥ param

कुरुद्वयं ततः प्रोक्तं शिवाय च ततः पुनः ।
नमश्च प्रणवश्चैव मंत्रमेवं सदा बुधाः

kurudvayaṃ tataḥ proktaṃ śivāya ca tataḥ punaḥ |
namaśca praṇavaścaiva maṃtramevaṃ sadā budhāḥ

अवर्तध्वं पुनर्यूयं यदि शंभुकृते तदा ।
कोटिमेकं तथा जप्त्वा शिवः कार्यं करिष्यति

avartadhvaṃ punaryūyaṃ yadi śaṃbhukṛte tadā |
koṭimekaṃ tathā japtvā śivaḥ kāryaṃ kariṣyati

इत्युक्ते च तदा तेन हरिणा प्रभविष्णुना ।
तथा देवाः पुनश्चक्रुर्हरस्याराधनं मुने

ityukte ca tadā tena hariṇā prabhaviṣṇunā |
tathā devāḥ punaścakrurharasyārādhanaṃ mune

संजजाप हरिश्चापि सविधिश्शिवमानसः ।
देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुनीनां च विशेषतः

saṃjajāpa hariścāpi savidhiśśivamānasaḥ |
devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ munīnāṃ ca viśeṣataḥ

मुहुः शिवेति भाषंतो देवा धैर्यसमन्विताः ।
कोटिसंख्यं तदा कृत्वा स्थितास्ते मुनिसत्तम

muhuḥ śiveti bhāṣaṃto devā dhairyasamanvitāḥ |
koṭisaṃkhyaṃ tadā kṛtvā sthitāste munisattama

एतस्मिन्नंतरे साक्षाच्छिवः प्रादुरभूत्स्वयम् ।
यथोक्तेन स्वरूपेण वचनं चेदमब्रवीत्

etasminnaṃtare sākṣācchivaḥ prādurabhūtsvayam |
yathoktena svarūpeṇa vacanaṃ cedamabravīt

हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च शुभव्रताः ।
प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूत जयेनानेन चेप्सितम्

he hare he vidhe devā munayaśca śubhavratāḥ |
prasanno'smi varaṃ brūta jayenānena cepsitam

यदि प्रसन्नो देवेश जगदीश्वर शंकर ।
सुरान् विज्ञाय विकलान् हन्यंतां त्रिपुराणि च

yadi prasanno deveśa jagadīśvara śaṃkara |
surān vijñāya vikalān hanyaṃtāṃ tripurāṇi ca

रक्षास्मान्परमेशान दीनबंधो कृपाकर ।
त्वयैव रक्षिता देवास्सदापद्भ्यो मुहुर्मुहुः

rakṣāsmānparameśāna dīnabaṃdho kṛpākara |
tvayaiva rakṣitā devāssadāpadbhyo muhurmuhuḥ

इत्युक्तं वचनं तेषां श्रुत्वा सहरिवेधसाम् ।
विहस्यांतस्तदा ब्रह्मन्महेशः पुनरब्रवीत्

ityuktaṃ vacanaṃ teṣāṃ śrutvā saharivedhasām |
vihasyāṃtastadā brahmanmaheśaḥ punarabravīt

हे हरे हे विधे देवा मुनयश्चाखिला वचः ।
मदीयं शृणुतादृत्य नष्टं मत्वा पुरत्रयम्

he hare he vidhe devā munayaścākhilā vacaḥ |
madīyaṃ śṛṇutādṛtya naṣṭaṃ matvā puratrayam

रथं च सारथिं दिव्यं कार्मुकं शरमुत्तमम् ।
पूर्वमंगीकृतं सर्वमुपपादयताचिरम्

rathaṃ ca sārathiṃ divyaṃ kārmukaṃ śaramuttamam |
pūrvamaṃgīkṛtaṃ sarvamupapādayatāciram

हे विष्णो हे विधे त्वं हि त्रिलोकाधिपतिर्ध्रुवम् ।
सर्वसम्राट्प्रकारं मे कर्तुमर्हसि यत्नतः

he viṣṇo he vidhe tvaṃ hi trilokādhipatirdhruvam |
sarvasamrāṭprakāraṃ me kartumarhasi yatnataḥ

नष्टं पुरत्रयं मत्वा देवसाहाय्यमित्युत ।
करिष्यथः प्रयत्नेनाधिकृतौ सर्गपालने

naṣṭaṃ puratrayaṃ matvā devasāhāyyamityuta |
kariṣyathaḥ prayatnenādhikṛtau sargapālane

अयं मंत्रो महापुण्यो मत्प्रीतिजनकश्शुभः ।
भुक्तिमुक्तिप्रदस्सर्वकामदश्शैवकावह

ayaṃ maṃtro mahāpuṇyo matprītijanakaśśubhaḥ |
bhuktimuktipradassarvakāmadaśśaivakāvaha

धन्यो यशस्य आयुष्यः स्वर्गकामार्थिनां नृणाम् ।
अपवर्गो ह्यकामानां मुक्तानां भुक्तिमुक्तिदः

dhanyo yaśasya āyuṣyaḥ svargakāmārthināṃ nṛṇām |
apavargo hyakāmānāṃ muktānāṃ bhuktimuktidaḥ

य इमं कीर्तयेन्मंत्रं शुचिर्भूत्वा सदा नरः ।
शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ya imaṃ kīrtayenmaṃtraṃ śucirbhūtvā sadā naraḥ |
śṛṇuyācchrāvayedvāpi sarvānkāmānavāpnuyāt

इति श्रुत्वा वचस्तस्य शिवस्य परमात्मनः ।
सर्वे देवा मुदं प्रापुर्हरिर्ब्रह्माधिकं तथा

iti śrutvā vacastasya śivasya paramātmanaḥ |
sarve devā mudaṃ prāpurharirbrahmādhikaṃ tathā

सर्वदेवमयं दिव्यं रथं परमशोभनम् ।
रचयामास विश्वार्थे विश्वकर्मा तदाज्ञया

sarvadevamayaṃ divyaṃ rathaṃ paramaśobhanam |
racayāmāsa viśvārthe viśvakarmā tadājñayā