अध्याय 12: मय की स्तुति, मुण्डियों की गति, देवों की वापसी

एतस्मिन्नंतरे शंभुं प्रसन्नं वीक्ष्य दानवः ।
तत्राजगाम सुप्रीतो मयोऽदग्धः कृपाबलात्

etasminnaṃtare śaṃbhuṃ prasannaṃ vīkṣya dānavaḥ |
tatrājagāma suprīto mayo'dagdhaḥ kṛpābalāt

प्रणनाम हरं प्रीत्या सुरानन्यानपि ध्रुवम् ।
कृतांजलिर्नतस्कंधः प्रणनाम पुन श्शिवम्

praṇanāma haraṃ prītyā surānanyānapi dhruvam |
kṛtāṃjalirnataskaṃdhaḥ praṇanāma puna śśivam

अथोत्थाय शिवं दृष्ट्वा प्रेम्णा गद्गदसुस्वरः ।
तुष्टाव भक्तिपूर्णात्मा स दानववरो मयः

athotthāya śivaṃ dṛṣṭvā premṇā gadgadasusvaraḥ |
tuṣṭāva bhaktipūrṇātmā sa dānavavaro mayaḥ

देवदेव महादेव भक्तवत्सल शंकरः ।
कल्पवृक्षस्वरूपोसि सर्वपक्षविवर्जितः

devadeva mahādeva bhaktavatsala śaṃkaraḥ |
kalpavṛkṣasvarūposi sarvapakṣavivarjitaḥ

ज्योतीरूपो नमस्तेस्तु विश्वरूप नमोऽस्तु ते ।
नमः पूतात्मने तुभ्यं पावनाय नमोनमः

jyotīrūpo namastestu viśvarūpa namo'stu te |
namaḥ pūtātmane tubhyaṃ pāvanāya namonamaḥ

चित्ररूपाय नित्याय रूपातीताय ते नमः ।
दिव्यरूपाय दिव्याय सुदिव्याकृतये नमः

citrarūpāya nityāya rūpātītāya te namaḥ |
divyarūpāya divyāya sudivyākṛtaye namaḥ

नमः प्रणतसर्वार्तिनाशकाय शिवात्मने ।
कर्त्रे भर्त्रे च संहर्त्रे त्रिलोकानां नमोनमः

namaḥ praṇatasarvārtināśakāya śivātmane |
kartre bhartre ca saṃhartre trilokānāṃ namonamaḥ

भक्तिगम्याय भक्तानां नमस्तुभ्यं कृपा लवे ।
तपस्सत्फलदात्रे ते शिवाकांत शिवेश्वर

bhaktigamyāya bhaktānāṃ namastubhyaṃ kṛpā lave |
tapassatphaladātre te śivākāṃta śiveśvara

न जानामि स्तुतिं कर्तुं स्तुतिप्रिय परेश्वर ।
प्रसन्नो भव सर्वेश पाहि मां शरणाग तम्

na jānāmi stutiṃ kartuṃ stutipriya pareśvara |
prasanno bhava sarveśa pāhi māṃ śaraṇāga tam

इत्याकर्ण्य मयोक्ता हि संस्तुतिं परमेश्वरः ।
प्रसन्नोऽभूद्द्विजश्रेष्ठ मयं प्रोवाच चादरात्

ityākarṇya mayoktā hi saṃstutiṃ parameśvaraḥ |
prasanno'bhūddvijaśreṣṭha mayaṃ provāca cādarāt

वरं ब्रूहि प्रसन्नोऽहं मय दानवसत्तम ।
मनोऽभिलषितं यत्ते तद्दास्यामि न संशयः

varaṃ brūhi prasanno'haṃ maya dānavasattama |
mano'bhilaṣitaṃ yatte taddāsyāmi na saṃśayaḥ

श्रुत्वा शिवं वचश्शंभोस्स मयो दानवर्षभः ।
प्रत्युवाच प्रभुं नत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः

śrutvā śivaṃ vacaśśaṃbhossa mayo dānavarṣabhaḥ |
pratyuvāca prabhuṃ natvā nataskaṃdhaḥ kṛtāṃjaliḥ

देवदेव महादेव प्रसन्नो यदि मे भवान् ।
वरयोग्योऽस्म्यहं चेद्धि स्वभक्तिं देहि शाश्वतीम्

devadeva mahādeva prasanno yadi me bhavān |
varayogyo'smyahaṃ ceddhi svabhaktiṃ dehi śāśvatīm

स्वभक्तेषु सदा सख्यं दीनेषु च दयां सदा ।
उपेक्षामन्यजीवेषु खलेषु परमेश्वर

svabhakteṣu sadā sakhyaṃ dīneṣu ca dayāṃ sadā |
upekṣāmanyajīveṣu khaleṣu parameśvara

कदापि नासुरो भावो भवेन्मम महेश्वर ।
निर्भयः स्यां सदा नाथ मग्नस्त्वद्भजने शुभे

kadāpi nāsuro bhāvo bhavenmama maheśvara |
nirbhayaḥ syāṃ sadā nātha magnastvadbhajane śubhe

इति संप्रार्थ्यमानस्तु शंकरः परमेश्वरः ।
प्रत्युवाच मये नाथ प्रसन्नो भक्तवत्सलः

iti saṃprārthyamānastu śaṃkaraḥ parameśvaraḥ |
pratyuvāca maye nātha prasanno bhaktavatsalaḥ

दानवर्षभ धन्यस्त्वं मद्भक्तो निर्विकारवान् ।
प्रदत्तास्ते वरास्सर्वेऽभीप्सिता ये तवाधुना

dānavarṣabha dhanyastvaṃ madbhakto nirvikāravān |
pradattāste varāssarve'bhīpsitā ye tavādhunā

गच्छ त्वं वितलं लोकं रमणीयं दिवोऽपि हि ।
समेतः परिवारेण निजेन मम शासनात्

gaccha tvaṃ vitalaṃ lokaṃ ramaṇīyaṃ divo'pi hi |
sametaḥ parivāreṇa nijena mama śāsanāt

निर्भयस्तत्र संतिष्ठ संहृष्टो भक्तिमान्सदा ।
कदापि नासुरो भावो भविष्यति मदाज्ञया

nirbhayastatra saṃtiṣṭha saṃhṛṣṭo bhaktimānsadā |
kadāpi nāsuro bhāvo bhaviṣyati madājñayā

इत्याज्ञां शिरसाधाय शंकरस्य महात्मनः ।
तं प्रणम्य सुरांश्चापि वितलं प्रजगाम सः

ityājñāṃ śirasādhāya śaṃkarasya mahātmanaḥ |
taṃ praṇamya surāṃścāpi vitalaṃ prajagāma saḥ

एतस्मिन्नंतरे ते वै मुण्डिनश्च समागताः ।
प्रणम्योचुश्च तान्सर्वान्विष्णुब्रह्मादिकान् सुरान्

etasminnaṃtare te vai muṇḍinaśca samāgatāḥ |
praṇamyocuśca tānsarvānviṣṇubrahmādikān surān

कुत्र याम वयं देवाः कर्म किं करवामहे ।
आज्ञापयत नश्शीघ्रं भव दादेशकारकान्

kutra yāma vayaṃ devāḥ karma kiṃ karavāmahe |
ājñāpayata naśśīghraṃ bhava dādeśakārakān

कृतं दुष्कर्म चास्माभिर्हे हरे हे विधे सुराः ।
दैत्यानां शिवभक्तानां शिवभक्तिर्विनाशिता

kṛtaṃ duṣkarma cāsmābhirhe hare he vidhe surāḥ |
daityānāṃ śivabhaktānāṃ śivabhaktirvināśitā

कोटिकल्पानि नरके नो वासस्तु भविष्यति ।
नोद्धारो भविता नूनं शिवभक्तविरोधिनाम्

koṭikalpāni narake no vāsastu bhaviṣyati |
noddhāro bhavitā nūnaṃ śivabhaktavirodhinām

परन्तु भवदिच्छात इदं दुष्कर्म नः कृतम् ।
तच्छांतिं कृपया ब्रूत वयं वश्शरणागताः

parantu bhavadicchāta idaṃ duṣkarma naḥ kṛtam |
tacchāṃtiṃ kṛpayā brūta vayaṃ vaśśaraṇāgatāḥ

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुब्रह्मादयस्सुराः ।
अब्रु । वन्मुंडिनस्तांस्ते स्थितानग्रे कृतांजलीन्

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā viṣṇubrahmādayassurāḥ |
abru | vanmuṃḍinastāṃste sthitānagre kṛtāṃjalīn

न भेतव्यं भवद्भिस्तु मुंडिनो वै कदाचन ।
शिवाज्ञयेदं सकलं जातं चरितमुत्तमम्

na bhetavyaṃ bhavadbhistu muṃḍino vai kadācana |
śivājñayedaṃ sakalaṃ jātaṃ caritamuttamam

युष्माकं भविता नैव कुगतिर्दुःखदायिनी ।
शिववासा यतो यूयं देवर्षिहितकारकाः

yuṣmākaṃ bhavitā naiva kugatirduḥkhadāyinī |
śivavāsā yato yūyaṃ devarṣihitakārakāḥ

सुरर्षिहितकृच्छंभुस्सुरर्षिहितकृत्प्रियः ।
सुरर्षिहितकृन्नॄणां कदापि कुगतिर्नहि

surarṣihitakṛcchaṃbhussurarṣihitakṛtpriyaḥ |
surarṣihitakṛnnṝṇāṃ kadāpi kugatirnahi

अद्यतो मतमेतं हि प्रविष्टानां नृणां कलौ ।
कुगतिर्भविता ब्रूमः सत्यं नैवात्र संशयः

adyato matametaṃ hi praviṣṭānāṃ nṛṇāṃ kalau |
kugatirbhavitā brūmaḥ satyaṃ naivātra saṃśayaḥ

भवद्भिर्मुंडिनो धीरा गुप्तभावान्ममाज्ञया ।
तावन्मरुस्थली सेव्या कलिर्यावात्समाव्रजेत्

bhavadbhirmuṃḍino dhīrā guptabhāvānmamājñayā |
tāvanmarusthalī sevyā kaliryāvātsamāvrajet

आगते च कलौ यूयं स्वमतं स्थापयिष्यथ ।
कलौ तु मोहिता मूढास्संग्रहीष्यंति वो मतम्

āgate ca kalau yūyaṃ svamataṃ sthāpayiṣyatha |
kalau tu mohitā mūḍhāssaṃgrahīṣyaṃti vo matam

इत्याज्ञप्ताः सुरेशैश्च मुंडिनस्ते मुनीश्वर ।
नमस्कृत्य गतास्तत्र यथोद्दिष्टं स्वमाश्रमम्

ityājñaptāḥ sureśaiśca muṃḍinaste munīśvara |
namaskṛtya gatāstatra yathoddiṣṭaṃ svamāśramam

ततस्स भगवान्रुद्रो दग्ध्वा त्रिपुरवासिनः ।
कृतकृत्यो महायोगी ब्रह्माद्यैरभिपूजितः

tatassa bhagavānrudro dagdhvā tripuravāsinaḥ |
kṛtakṛtyo mahāyogī brahmādyairabhipūjitaḥ

स्वगणैर्निखिलैर्देव्या शिवया सहितः प्रभुः ।
कृत्वामरमहत्कार्यं ससुतोंतरधादथ

svagaṇairnikhilairdevyā śivayā sahitaḥ prabhuḥ |
kṛtvāmaramahatkāryaṃ sasutoṃtaradhādatha

ततश्चांतर्हिते देवे परिवारान्विते शिवे ।
धनुश्शरस्थाद्यश्च प्राकारोंतर्द्धिमागमत्

tataścāṃtarhite deve parivārānvite śive |
dhanuśśarasthādyaśca prākāroṃtarddhimāgamat

ततो ब्रह्मा हरिर्देवा मुनिगंधर्वकिन्नराः ।
नागास्सर्पाश्चाप्सरसस्संहृष्टाश्चाथ मानुषाः

tato brahmā harirdevā munigaṃdharvakinnarāḥ |
nāgāssarpāścāpsarasassaṃhṛṣṭāścātha mānuṣāḥ

स्वंस्वं स्थानं मुदा जग्मुश्शंसंतः शांकरं यशः ।
स्वंस्वं स्थानमनुप्राप्य निवृतिं परमां ययुः

svaṃsvaṃ sthānaṃ mudā jagmuśśaṃsaṃtaḥ śāṃkaraṃ yaśaḥ |
svaṃsvaṃ sthānamanuprāpya nivṛtiṃ paramāṃ yayuḥ

एतत्ते कथितं सर्वं चरितं शशिमौलिनः ।
त्रिपुरक्षयसंसूचि परलीलान्वितं महत्

etatte kathitaṃ sarvaṃ caritaṃ śaśimaulinaḥ |
tripurakṣayasaṃsūci paralīlānvitaṃ mahat

धन्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धकम् ।
स्वर्गदं मोक्षदं चापि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dhanadhānyapravarddhakam |
svargadaṃ mokṣadaṃ cāpi kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

इदं हि परमाख्यानं यः पठेच्छ्रणुयात्सदा ।
इह भुक्त्वाखिलान्कामानंते मुक्तिमवाप्नुयात्

idaṃ hi paramākhyānaṃ yaḥ paṭhecchraṇuyātsadā |
iha bhuktvākhilānkāmānaṃte muktimavāpnuyāt