रुद्र संहिता — सृष्टि खण्ड

अध्याय 11: ब्रह्मा द्वारा नारद को शिवपूजा की विधि

इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधिवर्णनो नामैकादशोऽध्यायः ॥

85 श्लोक · 11 में से 20

इस अध्याय में क्या होता है

ब्रह्मा द्वारा नारद को शिवपूजा की विधि

ऋषि सूत से पूछते हैं कि सब वर्णों के लोग शिव की पूजा कैसे करें, और सूत ब्रह्मा द्वारा नारद को कही विधि सुनाते हैं। जब तक शिव की पूजा नहीं होती, तब तक दरिद्रता, रोग और पाप रहते हैं; पूजा होते ही दुःख मिटता है और अन्त में मुक्ति मिलती है। ब्राह्ममुहूर्त में उठकर गुरु और शम्भु का स्मरण कर स्नान और सन्ध्या करे। पूजागृह में गणेश और द्वारपालों की पूजा कर पंचमुख शिव का ध्यान करे, पात्र सजाए और पंचगव्य, दूध, दही, मधु, ईख के रस और घी से लिंग का अभिषेक करे। रुद्र, मृत्युंजय और पंचाक्षर मन्त्रों से जलधारा, चन्दन और पुष्प चढ़ाए, फिर दीप और आरती करे। अन्त में प्रार्थना करे: जन्म-जन्म में शिव में भक्ति हो, तुम्हीं मेरी शरण हो।

ऋषय ऊचुः

11.1

सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते ।
श्राविताद्याद्भुता शैवकथा परमपावनी

sūtasūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te |
śrāvitādyādbhutā śaivakathā paramapāvanī

11.2

तत्राद्भुता महादिव्या लिंगोत्पत्तिः श्रुता शुभा ।
श्रुत्वा यस्याः प्रभावं च दुःखनाशो भवेदिह

tatrādbhutā mahādivyā liṃgotpattiḥ śrutā śubhā |
śrutvā yasyāḥ prabhāvaṃ ca duḥkhanāśo bhavediha

11.3

ब्रह्मनारदसंवादमनुसृत्य दयानिधे ।
शिवार्चनविधिं ब्रूहि येन तुष्टो भवेच्छिवः

brahmanāradasaṃvādamanusṛtya dayānidhe |
śivārcanavidhiṃ brūhi yena tuṣṭo bhavecchivaḥ

11.4

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैर्वा पूज्यते शिवः ।
कथं कार्यं च तद् ब्रूहि यथा व्यासमुखाच्छ्रुतम्

brāhmaṇaiḥ kṣatriyairvaiśyaiḥ śūdrairvā pūjyate śivaḥ |
kathaṃ kāryaṃ ca tad brūhi yathā vyāsamukhācchrutam

11.5

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शर्मदं श्रुतिसंमतम् ।
उवाच सकलं प्रीत्या मुनि प्रश्नानुसारतः

tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ śarmadaṃ śrutisaṃmatam |
uvāca sakalaṃ prītyā muni praśnānusārataḥ

सूत उवाच

11.6

साधु पृष्टं भवद्भिश्च तद्रहस्यं मुनीश्वराः ।
तदहं कथयाम्यद्य यथाबुद्धि यथाश्रुतम्

sādhu pṛṣṭaṃ bhavadbhiśca tadrahasyaṃ munīśvarāḥ |
tadahaṃ kathayāmyadya yathābuddhi yathāśrutam

11.7

भवद्भिः पृच्छयते तद्वत्तथा व्यासेन वै पुरा ।
पृष्टं सनत्कुमाराय तच्छ्रुतं ह्युपमन्युना

bhavadbhiḥ pṛcchayate tadvattathā vyāsena vai purā |
pṛṣṭaṃ sanatkumārāya tacchrutaṃ hyupamanyunā

11.8

ततो व्यासेन वै श्रुत्वा शिवपूजादिकं च यत् ।
मह्यं च पाठितं तेन लोकानां हितकाम्यया

tato vyāsena vai śrutvā śivapūjādikaṃ ca yat |
mahyaṃ ca pāṭhitaṃ tena lokānāṃ hitakāmyayā

11.9

तच्छ्रुतं चैव कृष्णेन ह्युपमन्योर्महात्मनः ।
तदहं कथयिष्यामि यथा ब्रह्मावदत्पुरा

tacchrutaṃ caiva kṛṣṇena hyupamanyormahātmanaḥ |
tadahaṃ kathayiṣyāmi yathā brahmāvadatpurā

ब्रह्मोवाच

11.10

शृणु नारद वक्ष्यामि संक्षेपाल्लिंगपूजनम् ।
वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरान्मुने

śṛṇu nārada vakṣyāmi saṃkṣepālliṃgapūjanam |
vaktuṃ varṣaśatenāpi na śakyaṃ vistarānmune

11.11

एवं तु शांकरं रूपं मुखं स्वच्छं सनातनम् ।
पूजयेत्परया भक्त्या सर्वकामफलाप्तये

evaṃ tu śāṃkaraṃ rūpaṃ mukhaṃ svacchaṃ sanātanam |
pūjayetparayā bhaktyā sarvakāmaphalāptaye

11.12

दारिद्र्यं रोगदुःखं च पीडनं शत्रुसंभवम् ।
पापं चतुर्विधं तावद्यावन्नार्चयते शिवम्

dāridryaṃ rogaduḥkhaṃ ca pīḍanaṃ śatrusaṃbhavam |
pāpaṃ caturvidhaṃ tāvadyāvannārcayate śivam

11.13

सम्पूजिते शिवे देवे सर्वदुःखं विलीयते ।
संपद्यते सुखं सर्वं पश्चान्मुक्तिरवाप्यते

sampūjite śive deve sarvaduḥkhaṃ vilīyate |
saṃpadyate sukhaṃ sarvaṃ paścānmuktiravāpyate

11.14

ये वै मानुष्यमाश्रित्य मुख्यं संतानतस्सुखम् ।
तेन पूज्यो महादेवः सर्वकार्यार्थसाधकः

ye vai mānuṣyamāśritya mukhyaṃ saṃtānatassukham |
tena pūjyo mahādevaḥ sarvakāryārthasādhakaḥ

11.15

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च विधिवत्क्रमात् ।
शंकरार्चां प्रकुर्वंतु सर्वकामार्थसिद्धये

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāśśūdrāśca vidhivatkramāt |
śaṃkarārcāṃ prakurvaṃtu sarvakāmārthasiddhaye

11.16

प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके ।
गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः

prātaḥkāle samutthāya muhūrte brahmasaṃjñake |
gurośca smaraṇaṃ kṛtvā śaṃbhoścaiva tathā punaḥ

11.17

तीर्थानां स्मरणं कृत्वा ध्यानं चैव हरेरपि ।
ममापि निर्जराणां वै मुन्यादीनां तथा मुने

tīrthānāṃ smaraṇaṃ kṛtvā dhyānaṃ caiva harerapi |
mamāpi nirjarāṇāṃ vai munyādīnāṃ tathā mune

11.18

ततः स्तोत्रं शुभं नाम गृह्णीयाद्विधिपूर्वकम् ।
ततोत्थाय मलोत्सर्गं दक्षिणस्यां चरेद्दिशि

tataḥ stotraṃ śubhaṃ nāma gṛhṇīyādvidhipūrvakam |
tatotthāya malotsargaṃ dakṣiṇasyāṃ careddiśi

11.19

एकान्ते तु विधिं कुर्यान्मलोत्सर्गस्स यच्छ्रुतम् ।
तदेव कथयाम्यद्य शृण्वाधाय मनो मुने

ekānte tu vidhiṃ kuryānmalotsargassa yacchrutam |
tadeva kathayāmyadya śṛṇvādhāya mano mune

11.20

शुद्धां मृदं द्विजो लिप्यात्पंचवारं विशुद्धये ।
क्षत्रियश्च चतुर्वारं वैश्यो वरत्रयं तथा

śuddhāṃ mṛdaṃ dvijo lipyātpaṃcavāraṃ viśuddhaye |
kṣatriyaśca caturvāraṃ vaiśyo varatrayaṃ tathā

11.21

शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये ।
गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः

śūdro dvivāraṃ ca mṛdaṃ gṛhṇīyādvidhiśuddhaye |
gude vātha sakṛlliṃge vāramekaṃ prayatnataḥ

11.22

दशवारं वामहस्ते सप्तवारं द्वयोस्तथा ।
प्रत्येकम्पादयोस्तात त्रिवारं करयोः पुनः

daśavāraṃ vāmahaste saptavāraṃ dvayostathā |
pratyekampādayostāta trivāraṃ karayoḥ punaḥ

11.23

स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् ।
हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्

strībhiśca śūdravatkāryaṃ mṛdāgrahaṇamuttamam |
hastau pādau ca prakṣālya pūrvavanmṛdamāharet

11.24

दंतकाष्ठं ततः कुर्यात्स्ववर्णक्रमतो नरः

daṃtakāṣṭhaṃ tataḥ kuryātsvavarṇakramato naraḥ

11.25

विप्रः कुर्याद्दंतकाष्ठं द्वादशांगुलमानतः ।
एकादशांगुलं राजा वैश्यः कुर्याद्दशांगुलम्

vipraḥ kuryāddaṃtakāṣṭhaṃ dvādaśāṃgulamānataḥ |
ekādaśāṃgulaṃ rājā vaiśyaḥ kuryāddaśāṃgulam

11.26

शूद्रो नवागुलं कुर्यादिति मानमिदं स्मृतम् ।
कालदोषं विचार्य्यैव मनुदृष्टं विवर्जयेत्

śūdro navāgulaṃ kuryāditi mānamidaṃ smṛtam |
kāladoṣaṃ vicāryyaiva manudṛṣṭaṃ vivarjayet

11.27

षष्ट्याद्यामाश्च नवमी व्रतमस्तं रवेर्दिनम् ।
तथा श्राद्धदिनं तात निषिद्धं रदधावने

ṣaṣṭyādyāmāśca navamī vratamastaṃ raverdinam |
tathā śrāddhadinaṃ tāta niṣiddhaṃ radadhāvane

11.28

स्नानं तु विधिवत्कार्यं तीर्थादिषु क्रमेण तु ।
देशकालविशेषेण स्नानं कार्यं समंत्रकम्

snānaṃ tu vidhivatkāryaṃ tīrthādiṣu krameṇa tu |
deśakālaviśeṣeṇa snānaṃ kāryaṃ samaṃtrakam

11.29

आचम्य प्रथमं तत्र धौतवस्त्रेण चाधरेत् ।
एकान्ते सुस्थले स्थित्वा संध्याविधिमथाचरेत्

ācamya prathamaṃ tatra dhautavastreṇa cādharet |
ekānte susthale sthitvā saṃdhyāvidhimathācaret

11.30

यथायोग्यं विधिं कृत्वा पूजाविधिमथारभेत् ।
मनस्तु सुस्थिरं कृत्वा पूजागारं प्रविश्य च

yathāyogyaṃ vidhiṃ kṛtvā pūjāvidhimathārabhet |
manastu susthiraṃ kṛtvā pūjāgāraṃ praviśya ca

11.31

पूजाविधिं समादाय स्वासने ह्युपविश्य वै ।
न्यासादिकं विधायादौ पूजयेत्क्रमशो हरम्

pūjāvidhiṃ samādāya svāsane hyupaviśya vai |
nyāsādikaṃ vidhāyādau pūjayetkramaśo haram

11.32

प्रथमं च गणाधीशं द्वारपालांस्तथैव च ।
दिक्पालांश्च सुसंपूज्य पश्चात्पीठं प्रकल्पयेत्

prathamaṃ ca gaṇādhīśaṃ dvārapālāṃstathaiva ca |
dikpālāṃśca susaṃpūjya paścātpīṭhaṃ prakalpayet

11.33

अथ वाऽष्टदलं कृत्वा पूजाद्रव्यं समीपतः ।
उपविश्य ततस्तत्र उपवेश्य शिवम् प्रभुम्

atha vā'ṣṭadalaṃ kṛtvā pūjādravyaṃ samīpataḥ |
upaviśya tatastatra upaveśya śivam prabhum

11.34

आचमनत्रयं कृत्वा प्रक्षाल्य च पुनः करौ ।
प्राणायामत्रयं कृत्वा मध्ये ध्यायेच्च त्र्यम्बकम्

ācamanatrayaṃ kṛtvā prakṣālya ca punaḥ karau |
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā madhye dhyāyecca tryambakam

11.35

पंचवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ।
सर्वाभरणसंयुक्तं व्याघ्रचर्मोत्तरीयकम्

paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ śuddhasphaṭikasannibham |
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ vyāghracarmottarīyakam

11.36

तस्य सारूप्यतां स्मृत्वा दहेत्पापं नरस्सदा ।
शिवं ततः समुत्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम्

tasya sārūpyatāṃ smṛtvā dahetpāpaṃ narassadā |
śivaṃ tataḥ samutthāpya pūjayetparameśvaram

11.37

देहशुद्धिं ततः कृत्वा मूल मंत्रं न्यसेत्क्रमात् ।
सर्वत्र प्रणवेनैव षडंगन्यासमाचरेत्

dehaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā mūla maṃtraṃ nyasetkramāt |
sarvatra praṇavenaiva ṣaḍaṃganyāsamācaret

11.38

कृत्वा हृदि प्रयोगं च ततः पूजां समारभेत् ।
पाद्यार्घाचमनार्थं च पात्राणि च प्रकल्पयेत्

kṛtvā hṛdi prayogaṃ ca tataḥ pūjāṃ samārabhet |
pādyārghācamanārthaṃ ca pātrāṇi ca prakalpayet

11.39

स्थापयेद्विविधान्कुंभान्नव धीमान्यथाविधि ।
दर्भैराच्छाद्य तैरेव संस्थाप्याभ्युक्ष्य वारिणा

sthāpayedvividhānkuṃbhānnava dhīmānyathāvidhi |
darbhairācchādya taireva saṃsthāpyābhyukṣya vāriṇā

11.40

तेषु तेषु च सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम् ।
प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान्

teṣu teṣu ca sarveṣu kṣipettoyaṃ suśītalam |
praṇavena kṣipetteṣu dravyāṇyālokya buddhimān

11.41

उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् ।
जातीकं कोलकर्पूरवटमूल तमालकम्

uśīraṃ candanaṃ caiva pādye tu parikalpayet |
jātīkaṃ kolakarpūravaṭamūla tamālakam

11.42

चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके ।
एतत्सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनान्वितम्

cūrṇayitvā yathānyāyaṃ kṣipedācamanīyake |
etatsarveṣu pātreṣu dāpayeccandanānvitam

11.43

पार्श्वयोर्देवदेवस्य नंदीशं तु समर्चयेत् ।
गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्विविधैः पूजयेच्छिवम्

pārśvayordevadevasya naṃdīśaṃ tu samarcayet |
gaṃdhairdhūpaistathā dīpairvividhaiḥ pūjayecchivam

11.44

लिंगशुद्धिं ततः कृत्वा मुदा युक्तो नरस्तदा ।
यथोचितं तु मंत्रौघैः प्रणवादिर्नमोंतकैः

liṃgaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā mudā yukto narastadā |
yathocitaṃ tu maṃtraughaiḥ praṇavādirnamoṃtakaiḥ

11.45

कल्पयेदासनं स्वस्तिपद्मादि प्रणवेन तु ।
तस्मात्पूर्वदिशं साक्षादणिमामयमक्षरम्

kalpayedāsanaṃ svastipadmādi praṇavena tu |
tasmātpūrvadiśaṃ sākṣādaṇimāmayamakṣaram

11.46

लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा ।
प्राप्तिश्चैवोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य च

laghimā dakṣiṇaṃ caiva mahimā paścimaṃ tathā |
prāptiścaivottaraṃ patraṃ prākāmyaṃ pāvakasya ca

11.47

ईशित्वं नैर्ऋतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे ।
सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते

īśitvaṃ nairṛtaṃ patraṃ vaśitvaṃ vāyugocare |
sarvajñatvaṃ tathaiśānyaṃ karṇikā soma ucyate

11.48

सोमस्याधस्तथा सूर्यस्तस्याधः पावकस्त्वयम् ।
धर्मादीनपि तस्याधो भवतः कल्पयेत् क्रमात्

somasyādhastathā sūryastasyādhaḥ pāvakastvayam |
dharmādīnapi tasyādho bhavataḥ kalpayet kramāt

11.49

अव्यक्तादि चतुर्दिक्षु सोमस्यांते गुणत्रयम् ।
सद्योजातं प्रवक्ष्यामीत्यावाह्य परमेश्वरम्

avyaktādi caturdikṣu somasyāṃte guṇatrayam |
sadyojātaṃ pravakṣyāmītyāvāhya parameśvaram

11.50

वामदेवेन मंत्रेण तिष्ठेच्चैवासनोपरि ।
सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरोधयेत्

vāmadevena maṃtreṇa tiṣṭheccaivāsanopari |
sānnidhyaṃ rudragāyatryā aghoreṇa nirodhayet

11.51

ईशानं सर्वविद्यानामिति मंत्रेण पूजयेत् ।
पाद्यमाचनीयं च विधायार्घ्यं प्रदापयेत्

īśānaṃ sarvavidyānāmiti maṃtreṇa pūjayet |
pādyamācanīyaṃ ca vidhāyārghyaṃ pradāpayet

11.52

स्थापयेद्विधिना रुद्रं गंधचंदनवारिणा ।
पञ्चागव्यविधानेन गृह्यपात्रेऽभिमंत्र्य च

sthāpayedvidhinā rudraṃ gaṃdhacaṃdanavāriṇā |
pañcāgavyavidhānena gṛhyapātre'bhimaṃtrya ca

11.53

प्रणवेनैव गव्येन स्नापयेत्पयसा च तम् ।
दध्ना च मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन तु

praṇavenaiva gavyena snāpayetpayasā ca tam |
dadhnā ca madhunā caiva tathā cekṣurasena tu

11.54

घृतेन तु यथा पूज्य सर्वकामहितावहम् ।
पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत्

ghṛtena tu yathā pūjya sarvakāmahitāvaham |
puṇyairdravyairmahādevaṃ praṇavenābhiṣecayet

11.55

पवित्रजलभाण्डेषु मंत्रैः तोयं क्षिपेत्ततः ।
शुद्धीकृत्य यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः

pavitrajalabhāṇḍeṣu maṃtraiḥ toyaṃ kṣipettataḥ |
śuddhīkṛtya yathānyāyaṃ sitavastreṇa sādhakaḥ

11.56

तावद्दूरं न कर्तव्यं न यावच्चन्दनं क्षिपेत् ।
तंदुलैस्सुन्दरैस्तत्र पूजयेच्छंकरम्मुदा

tāvaddūraṃ na kartavyaṃ na yāvaccandanaṃ kṣipet |
taṃdulaissundaraistatra pūjayecchaṃkarammudā

11.57

कुशापामार्गकर्पूर जातिचंपकपाटलैः ।
करवीरैस्सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः

kuśāpāmārgakarpūra jāticaṃpakapāṭalaiḥ |
karavīraissitaiścaiva mallikākamalotpalaiḥ

11.58

अपूर्वपुष्पैर्विविधैश्चन्दनाद्यैस्तथैव च ।
जलेन जलधाराञ्च कल्पयेत्परमेश्वरे

apūrvapuṣpairvividhaiścandanādyaistathaiva ca |
jalena jaladhārāñca kalpayetparameśvare

11.59

पात्रैश्च विविधैर्देवं स्नापयेच्च महेश्वरम् ।
मंत्रपूर्वं प्रकर्तव्या पूजा सर्वफलप्रदा

pātraiśca vividhairdevaṃ snāpayecca maheśvaram |
maṃtrapūrvaṃ prakartavyā pūjā sarvaphalapradā

11.60

मंत्राँश्च तुभ्यं ताँस्तात सर्वकामार्थसिद्धये ।
प्रवक्ष्यामि समासेन सावधानतया शृणु

maṃtrām̐śca tubhyaṃ tām̐stāta sarvakāmārthasiddhaye |
pravakṣyāmi samāsena sāvadhānatayā śṛṇu

11.61

पाठयमानेन मंत्रेण तथा वाङ्मयकेन च ।
रुद्रेण नीलरुद्रेण सुशुक्लेन सुभेन च

pāṭhayamānena maṃtreṇa tathā vāṅmayakena ca |
rudreṇa nīlarudreṇa suśuklena subhena ca

11.62

होतारेण तथा शीर्ष्णा शुभेनाथर्वणेन च ।
शांत्या वाथ पुनश्शांत्यामारुणेनारुणेन च

hotāreṇa tathā śīrṣṇā śubhenātharvaṇena ca |
śāṃtyā vātha punaśśāṃtyāmāruṇenāruṇena ca

11.63

अर्थाभीष्टेन साम्ना च तथा देवव्रतेन च

arthābhīṣṭena sāmnā ca tathā devavratena ca

11.64

रथांतरेण पुष्पेण सूक्तेन युक्तेन च ।
मृत्युंजयेन मंत्रेण तथा पंचाक्षरेण च

rathāṃtareṇa puṣpeṇa sūktena yuktena ca |
mṛtyuṃjayena maṃtreṇa tathā paṃcākṣareṇa ca

11.65

जलधाराः सहस्रेण शतेनैकोत्तरेण वा ।
कर्तव्या वेदमार्गेण नामभिर्वाथ वा पुनः

jaladhārāḥ sahasreṇa śatenaikottareṇa vā |
kartavyā vedamārgeṇa nāmabhirvātha vā punaḥ

11.66

ततश्चंदनपुष्पादि रोपणीयं शिवोपरि ।
दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकं तथा

tataścaṃdanapuṣpādi ropaṇīyaṃ śivopari |
dāpayetpraṇavenaiva mukhavāsādikaṃ tathā

11.67

ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षयम् ।
कारणं सर्वलोकानां सर्वलोकमयं परम्

tataḥ sphaṭikasaṃkāśaṃ devaṃ niṣkalamakṣayam |
kāraṇaṃ sarvalokānāṃ sarvalokamayaṃ param

11.68

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रविष्ण्वाद्यैरपि देवैरगोचरम् ।
वेदविद्भिर्हि वेदांते त्वगोचर मिति स्मृतम्

brahmendropendraviṣṇvādyairapi devairagocaram |
vedavidbhirhi vedāṃte tvagocara miti smṛtam

11.69

आदिमध्यान्तरहितं भेषजं सर्वरोगिणाम् ।
शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिंगं व्यवस्थितम्

ādimadhyāntarahitaṃ bheṣajaṃ sarvarogiṇām |
śivatattvamiti khyātaṃ śivaliṃgaṃ vyavasthitam

11.70

प्रणवेनैव मंत्रेण पूजयेल्लिंगमूर्द्धनि ।
धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैः सुन्दरैस्तथा

praṇavenaiva maṃtreṇa pūjayelliṃgamūrddhani |
dhūpairdīpaiśca naivaidyaistāmbūlaiḥ sundaraistathā

11.71

नीराजनेन रम्येण यथोक्तविधिना ततः ।
नमस्कारैः स्तवैश्चान्यैर्मंत्रैर्नानाविधैरपि

nīrājanena ramyeṇa yathoktavidhinā tataḥ |
namaskāraiḥ stavaiścānyairmaṃtrairnānāvidhairapi

11.72

अर्घ्यं दत्त्वा तु पुष्पाणि पादयोस्सुविकीर्य च ।
प्रणिपत्य च देवेशमात्मनाराधयेच्छिवम्

arghyaṃ dattvā tu puṣpāṇi pādayossuvikīrya ca |
praṇipatya ca deveśamātmanārādhayecchivam

11.73

हस्ते गृहीत्वा पुष्पाणि समुत्थाय कृतांजलिः ।
प्रार्थयेत्पुनरीशानं मंत्रेणानेन शंकरम्

haste gṛhītvā puṣpāṇi samutthāya kṛtāṃjaliḥ |
prārthayetpunarīśānaṃ maṃtreṇānena śaṃkaram

11.74

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया ।
कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर

ajñānādyadi vā jñānājjapapūjādikaṃ mayā |
kṛtaṃ tadastu saphalaṃ kṛpayā tava śaṃkara

11.75

पठित्वैवं च पुष्पाणि शिवोपरि मुदा न्यसेत् ।
स्वस्त्ययनं ततः कृत्वा ह्याशिषो विविधास्तथा

paṭhitvaivaṃ ca puṣpāṇi śivopari mudā nyaset |
svastyayanaṃ tataḥ kṛtvā hyāśiṣo vividhāstathā

11.76

मार्जनं तु ततः कार्यं शिवस्योपरि वै पुनः ।
नमस्कारं ततः क्षांतिं पुनराचमनाय च

mārjanaṃ tu tataḥ kāryaṃ śivasyopari vai punaḥ |
namaskāraṃ tataḥ kṣāṃtiṃ punarācamanāya ca

11.77

अघोच्चारणमुच्चार्य नमस्कारं प्रकल्पयेत् ।
प्रार्थयेच्च पुनस्तत्र सर्वभावसमन्वितः

aghoccāraṇamuccārya namaskāraṃ prakalpayet |
prārthayecca punastatra sarvabhāvasamanvitaḥ

11.78

शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिर्भवे भवे ।
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम

śive bhaktiśśive bhaktiśśive bhaktirbhave bhave |
anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama

11.79

इति संप्रार्थ्य देवेशं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।
पूजयेत्परया भक्त्या गलनादैर्विशेषतः

iti saṃprārthya deveśaṃ sarvasiddhipradāyakam |
pūjayetparayā bhaktyā galanādairviśeṣataḥ

11.80

नमस्कारं ततः कृत्वा परिवारगणैस्सह ।
प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा कार्यं कुर्याद्यथासुखम्

namaskāraṃ tataḥ kṛtvā parivāragaṇaissaha |
praharṣamatulaṃ labdhvā kāryaṃ kuryādyathāsukham

11.81

एवं यः पूजयेन्नित्यं शिवभक्तिपरायणः ।
तस्य वै सकला सिद्धिर्जायते तु पदे पदे

evaṃ yaḥ pūjayennityaṃ śivabhaktiparāyaṇaḥ |
tasya vai sakalā siddhirjāyate tu pade pade

11.82

वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् ।
रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा

vāgmī sa jāyate tasya manobhī ṣṭaphalaṃ dhruvam |
rogaṃ duḥkhaṃ ca śokaṃ ca hyudvegaṃ kṛtrimaṃ tathā

11.83

कौटिल्यं च गरं चैव यद्यदुःखमुपस्थितम् ।
तद्दुःखं नाश यत्येव शिवः शिवकरः परः

kauṭilyaṃ ca garaṃ caiva yadyaduḥkhamupasthitam |
tadduḥkhaṃ nāśa yatyeva śivaḥ śivakaraḥ paraḥ

11.84

कल्याणं जायते तस्य शुक्लपक्षे यथा शशी ।
वर्द्धते सद्गुणस्तत्र ध्रुवं शंकरपूजनात्

kalyāṇaṃ jāyate tasya śuklapakṣe yathā śaśī |
varddhate sadguṇastatra dhruvaṃ śaṃkarapūjanāt

11.85

इति पूजाविधिश्शंभोः प्रोक्तस्ते मुनिसत्तम ।
अतः परं च शुश्रूषुः किं प्रष्टासि च नारद

iti pūjāvidhiśśaṃbhoḥ proktaste munisattama |
ataḥ paraṃ ca śuśrūṣuḥ kiṃ praṣṭāsi ca nārada

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)